Αντώνης Τζιαρρίδης: «Το Μαχαλάρτ ανήκει στον Άη Γιάννη και στους ανθρώπους του» (φώτο)
Γράφει η Ειρήνη Αντωνίου
Ο Άη Γιάννης της Λάρνακας ανοίγει και φέτος τις πόρτες του στο Μαχαλάρτ, το φεστιβάλ που για τρίτη χρονιά μεταφέρει τη μουσική, το θέατρο, τον χορό, τη φωτογραφία και τη γαστρονομία στους δρόμους και τους δημόσιους χώρους της ιστορικής γειτονιάς.
Με επίκεντρο τους ανθρώπους, τη διαφορετικότητα και τη συνύπαρξη, το Μαχαλάρτ εξελίσσεται και αποκτά τη δική του ταυτότητα, έχοντας ως στόχο να αποτελέσει μια πραγματική γιορτή της γειτονιάς.
Ο εικαστικός Αντώνης Τζιαρρίδης, υπεύθυνος της διοργάνωσης, μας μιλά για την ιδιαίτερη ταυτότητα του Άη Γιάννη, την πορεία του Μαχαλάρτ από την πρώτη διοργάνωση μέχρι σήμερα, τη σημασία της τέχνης στον δημόσιο χώρο και το όραμα για το μέλλον του φεστιβάλ. Μια συζήτηση για μια γειτονιά που αλλάζει, αλλά διατηρεί τον χαρακτήρα και τις ανθρώπινες σχέσεις της, και για ένα φεστιβάλ που φιλοδοξεί να ανήκει στους ανθρώπους της.
Το Μαχαλάρτ επιστρέφει για τρίτη χρονιά στον Άη Γιάννη. Τι είναι αυτό που κάνει τη συγκεκριμένη γειτονιά τόσο ξεχωριστή και πώς έχει εξελιχθεί το φεστιβάλ μέσα από τις δύο προηγούμενες διοργανώσεις;
«Ο Άη Γιάννης είναι μια γειτονιά με ιδιαίτερο χαρακτήρα και σημαντική ιστορία. Είναι μια από τις λίγες περιοχές της Λάρνακας που διατηρούν ακόμη την αίσθηση της παραδοσιακής γειτονιάς, με τους στενούς δρόμους, τα χαμηλά σπίτια και τις ανθρώπινες σχέσεις . Η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη είναι ένα από τα πιο όμορφα και αγαπητά σημεία της περιοχής και αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ιστορίας και της ταυτότητάς της”.
Παράλληλα, η γειτονιά βρίσκεται σε μια περίοδο εξέλιξης, καθώς η ανάπλαση που πραγματοποιείται αναμένεται να βελτιώσει την αισθητική και τον χαρακτήρα της. Αυτή η αλλαγή αποτελεί ένα παράθυρο στο μέλλον και δείχνει πόσο σημαντική παραμένει η περιοχή για την πόλη της Λάρνακας. Ο Άη Γιάννης είναι μια παλιά, ζωντανή γειτονιά, όπου άνθρωποι διαφορετικών καταβολών και πολιτισμών ζουν δίπλα-δίπλα από πάντα. Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι ότι δεν πρόκειται για κάτι που δημιουργήσαμε εμείς μέσα από το φεστιβάλ το Μαχαλάρτ ουσιαστικά έρχεται να αναδείξει κάτι που ήδη υπάρχει στη γειτονιά.
Από την πρώτη διοργάνωση μέχρι σήμερα, το φεστιβάλ έχει μεγαλώσει και έχει αποκτήσει τη δική του ταυτότητα. Η πρώτη χρονιά ήταν περισσότερο μια εξερεύνηση να δούμε πώς μπορεί η τέχνη και ο πολιτισμός να βγουν από τους συνηθισμένους χώρους και να συναντήσουν τους ανθρώπους μέσα στη γειτονιά τους. Στη δεύτερη διοργάνωση είδαμε μεγαλύτερη συμμετοχή και περισσότερη ανταπόκριση από την ίδια την κοινότητα.
Φέτος, στην τρίτη του χρονιά, θέλουμε να κάνουμε ένα ακόμη βήμα: το Μαχαλάρτ να μην είναι απλώς ένα φεστιβάλ που γίνεται στον Άη Γιάννη, αλλά ένα φεστιβάλ που ανήκει στον Άη Γιάννη και στους ανθρώπους του. Να συνεχίσει να δημιουργεί αφορμές για να συναντηθούμε, να γνωριστούμε και να δούμε τη διαφορετικότητα όχι ως απόσταση, αλλά ως μέρος της καθημερινής ζωής μιας γειτονιάς που διατηρεί τον χαρακτήρα της, ενώ ταυτόχρονα εξελίσσεται.
Το φεστιβάλ μεταφέρει τη μουσική, το θέατρο, τον χορό, τη φωτογραφία και τη γαστρονομία στους δρόμους και στις πλατείες της γειτονιάς. Τι σημαίνει για εσάς το να βγαίνει η τέχνη από τους παραδοσιακούς χώρους και να συναντά τους ανθρώπους στον δημόσιο χώρο;
«Για μένα, το να βγαίνει η τέχνη από τους παραδοσιακούς χώρους σημαίνει πρώτα απ’ όλα ότι γίνεται πιο προσβάσιμη. Δεν χρειάζεται κάποιος να αποφασίσει ότι θα πάει σε μια γκαλερί ή σε ένα θέατρο για να συναντήσει την τέχνη. Μπορεί να τη συναντήσει τυχαία, στον δρόμο, στην πλατεία, στη γειτονιά του.
Και αυτό είναι που με ενδιαφέρει περισσότερο στο Μαχαλάρτ. Η τέχνη δεν έρχεται απλώς να «στηθεί» σε έναν δημόσιο χώρο. Έρχεται να γίνει μέρος της καθημερινότητας των ανθρώπων και να δημιουργήσει μια αφορμή για επικοινωνία. Ένας άνθρωπος που μπορεί να μην πήγαινε ποτέ σε μια έκθεση ή σε μια παράσταση, μπορεί να σταθεί στον δρόμο, να ακούσει μουσική, να δει έναν χορό, να μιλήσει με κάποιον και να συμμετέχει.
Νομίζω ότι εκεί βρίσκεται και η δύναμη του δημόσιου χώρου: η τέχνη παύει για λίγο να είναι κάτι που απλώς παρακολουθούμε και γίνεται κάτι που μοιραζόμαστε. Και τελικά αυτό είναι που θέλουμε να πετύχουμε με το Μαχαλάρτ να φέρουμε τους ανθρώπους πιο κοντά μέσα από την τέχνη, αλλά και την τέχνη πιο κοντά στους ανθρώπους».
Στο επίκεντρο του φετινού Μαχαλάρτ βρίσκονται οι ίδιοι οι κάτοικοι, οι διαφορετικές καταβολές τους και όσα τους ενώνουν. Πόσο σημαντικό είναι για εσάς το φεστιβάλ να αποτελεί μια πραγματική γιορτή της γειτονιάς και όχι απλώς μια σειρά καλλιτεχνικών εκδηλώσεων;
«Είναι ίσως το πιο σημαντικό στοιχείο του Μαχαλάρτ. Αν το φεστιβάλ ήταν απλώς μια σειρά από καλλιτεχνικές εκδηλώσεις που συμβαίνουν σε μια γειτονιά, θα χάναμε ένα μεγάλο μέρος από τον λόγο για τον οποίο δημιουργήθηκε.
Θέλουμε οι άνθρωποι του Άη Γιάννη να μην είναι απλώς θεατές, αλλά να αισθάνονται ότι το φεστιβάλ τους αφορά και ότι είναι μέρος του. Η γειτονιά έχει τη δική της ιστορία, τις δικές της μνήμες, τις διαφορετικές κουλτούρες και τους ανθρώπους της. Όλα αυτά είναι το πραγματικό υλικό του Μαχαλάρτ.
Για μένα, μια πραγματική γιορτή γειτονιάς είναι όταν οι άνθρωποι βγαίνουν από τα σπίτια τους, συναντούν τον γείτονά τους, γνωρίζουν έναν άνθρωπο που ίσως δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να γνωρίσουν και μοιράζονται κάτι μαζί του. Και αυτό δεν χρειάζεται να είναι κάτι μεγάλο. Μπορεί να είναι ένα φαγητό, μια ιστορία, μια μουσική, μια φωτογραφία ή απλώς μια κουβέντα.
Και ίσως το πιο όμορφο είναι αυτό που μπορεί να μείνει μετά το φεστιβάλ. Να συναντήσεις αύριο στον δρόμο έναν άνθρωπο που γνώρισες εκεί και, αντί να προσπεράσεις, να τον χαιρετήσεις. Να νιώθεις ότι είναι ήδη λίγο πιο κοντά σου. Αν καταφέρουμε να δημιουργήσουμε τέτοιες μικρές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, τότε το Μαχαλάρτ έχει πετύχει κάτι πολύ πιο σημαντικό από μια όμορφη διοργάνωση.
Γι’ αυτό θέλουμε το Μαχαλάρτ να είναι πάνω απ’ όλα μια συνάντηση ανθρώπων. Η τέχνη και οι εκδηλώσεις είναι ο τρόπος για να συμβεί αυτή η συνάντηση, όχι ο αυτοσκοπός».
Ανάμεσα στις δράσεις ξεχωρίζει το συλλογικό έργο «Ένας τόπος όπου ανήκεις», στο οποίο μπορούν να συμμετέχουν κάτοικοι και επισκέπτες. Τι θέλετε να εκφράσει αυτό το έργο και τι σημαίνει για εσάς η έννοια του «ανήκειν» σε μια γειτονιά;
«Το «Ένας τόπος όπου ανήκεις» είναι ένα συλλογικό έργο που σχεδιάσαμε εγώ μαζί με τη Μέλανη Σπαθιά. Ξεκίνησε από μια πολύ απλή σκέψη: τι είναι αυτό που κάνει έναν τόπο να νιώθεις ότι είναι δικός σου; Δεν είναι απαραίτητα το σπίτι σου ή το πόσα χρόνια ζεις εκεί. Είναι οι άνθρωποι, οι αναμνήσεις, οι μικρές καθημερινές στιγμές και οι σχέσεις που δημιουργούνται με έναν τόπο.
Θέλουμε το έργο να δημιουργηθεί από τους ίδιους τους ανθρώπους που θα συμμετέχουν. Ο καθένας μπορεί να αφήσει το δικό του αποτύπωμα και να μοιραστεί κάτι που για εκείνον σημαίνει «ανήκω εδώ». Έτσι, το έργο δεν θα είναι κάτι στατικό που απλώς παρουσιάζεται, αλλά κάτι που θα συνεχίσει να δημιουργείται μέσα από τη συμμετοχή.
Για μένα, το «ανήκειν» σε μια γειτονιά δεν σημαίνει ότι πρέπει όλοι να είμαστε ίδιοι. Το αντίθετο. Μπορεί να προέρχεσαι από διαφορετικό τόπο, να έχεις διαφορετική γλώσσα, κουλτούρα ή ιστορία, και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεσαι ότι έχεις μια θέση εδώ
Ίσως τελικά να ανήκεις σε έναν τόπο όταν αισθάνεσαι ότι υπάρχει χώρος και για σένα. Όταν κάποιος σε γνωρίζει, σε χαιρετά στον δρόμο και σε αναγνωρίζει ως κομμάτι της γειτονιάς. Και αυτή είναι, νομίζω, η ουσία του έργου: να δημιουργήσουμε έναν κοινό τόπο μέσα από πολλές διαφορετικές προσωπικές ιστορίες.
Θέλω επίσης να ευχαριστήσω από τώρα όλους τους εθελοντές που θα σταθούν δίπλα μας και θα βοηθήσουν ώστε αυτό το έργο να πάρει ζωή. Και θα ήθελα να παροτρύνω τον κόσμο, όταν έρθει στο φεστιβάλ, να μην το προσπεράσει. Να σταθεί, να δει τι είναι και, κυρίως, να συμμετέχει. Γιατί όσο περισσότερες προσωπικές ιστορίες μπουν σε αυτό το έργο, τόσο πιο πραγματικά θα γίνει ένας τόπος όπου όλοι μπορούμε να ανήκουμε».
Από την προβολή του «The Old Oak» και τον καλλιτεχνικό περίπατο μέχρι τη ζωντανή μουσική, τα εργαστήρια και το livecooking, το πρόγραμμα συνδέει την τέχνη με την καθημερινότητα. Ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να κρατήσει ο επισκέπτης φεύγοντας από το φετινό Μαχαλάρτ;
«Θα ήθελα ο επισκέπτης φεύγοντας από το Μαχαλάρτ να κρατήσει μια όμορφη ανάμνηση και, ίσως, μια διαφορετική ματιά στη γειτονιά και στους ανθρώπους της.
Μέσα από τις διαφορετικές δράσεις του φεστιβάλ βλέπουμε ότι, όσο διαφορετικές κι αν είναι οι κουλτούρες μας, υπάρχουν πολλά κοινά. Η μουσική, ο χορός, το φαγητό, η ανάγκη για έκφραση και επικοινωνία είναι στοιχεία που υπάρχουν παντού, απλώς εκφράζονται με διαφορετικούς τρόπους. Και μέσα από αυτά τα κοινά μπορούμε να συναντηθούμε πολύ πιο εύκολα.
Θέλουμε οι άνθρωποι να έρθουν κοντά, να συμμετέχουν, να γελάσουν, να ακούσουν, να δοκιμάσουν, να γνωρίσουν κάτι διαφορετικό και τελικά να περάσουν όμορφα μαζί. Γιατί πιστεύω ότι και αυτό είναι σημαντικό: η συνύπαρξη δεν χρειάζεται πάντα να είναι ένα μεγάλο μήνυμα. Μπορεί να είναι μια όμορφη βραδιά που μοιράστηκες με ανθρώπους που ίσως πριν δεν γνώριζες.
Και αν, φεύγοντας, ο καθένας πάρει μαζί του μια όμορφη ανάμνηση από αυτή τη συνάντηση, τότε έχουμε πετύχει αυτό που θέλουμε».
Το φεστιβάλ ολοκληρώνεται με μια ανοιχτή συζήτηση για το μέλλον του Μαχαλάρτ. Ποιο είναι το όραμά σας για τα επόμενα χρόνια; Θα θέλατε το Μαχαλάρτ να εξελιχθεί σε έναν σταθερό θεσμό πολιτισμού για τον Άη Γιάννη και ευρύτερα για τη Λάρνακα;
«Νομίζω ότι το Μαχαλάρτ έχει ήδη αρχίσει να γίνεται ένας θεσμός για τον Άη Γιάννη και τη Λάρνακα. Το γεγονός ότι φέτος πραγματοποιείται για τρίτη χρονιά και ότι έχει πλέον τη στήριξη της Πολιτιστικής Προτευουσας Λάρνακα 2030, μας δίνει τη δυνατότητα να το δούμε με ακόμη μεγαλύτερη προοπτική.
Ο στόχος είναι μέχρι το 2030 το Μαχαλάρτ να έχει εξελιχθεί σε ένα μεγαλύτερο φεστιβάλ, με ακόμη περισσότερες συμμετοχές, δράσεις και συνεργασίες. Όμως για μένα το 2030 δεν είναι ο προορισμός. Είναι ένας σημαντικός σταθμός στην πορεία του.
Θα ήθελα το Μαχαλάρτ να συνεχίσει και μετά το 2030, να μεγαλώνει με τον δικό του τρόπο και να εξελίσσεται μαζί με τη γειτονιά και την πόλη. Να μην είναι ένα φεστιβάλ που απλώς μεγαλώνει σε μέγεθος, αλλά ένα φεστιβάλ που αποκτά όλο και μεγαλύτερη ουσία, χωρίς να χάνει τον χαρακτήρα με τον οποίο ξεκίνησε.
Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο στοίχημα: να καταφέρουμε, όσο μεγαλώνει, να παραμένει ένα φεστιβάλ που ξεκινά από μια γειτονιά και εξακολουθεί να έχει την ψυχή της».
Υπάρχει κάτι ακόμη που θα θέλατε να μοιραστείτε με τους αναγνώστες για το φετινό Μαχαλάρτ ή κάτι που θα θέλατε να τους παροτρύνετε να κάνουν;
«Θα ήθελα, πάνω απ’ όλα, να πω ότι το Μαχαλάρτ δεν είναι αποτέλεσμα της δουλειάς ενός ή δύο ανθρώπων. Είναι μια προσπάθεια που γίνεται χάρη στη συνεργασία και τη στήριξη πολλών ανθρώπων. Υπάρχουν πολλοί εθελοντές που δίνουν τον χρόνο και την ενέργειά τους και τους ευχαριστώ πραγματικά για όλη τη βοήθεια και την εμπιστοσύνη τους. Θέλω επίσης να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τη γειτονιά του Άη Γιάννη για τον τρόπο με τον οποίο έχει αγκαλιάσει το φεστιβάλ, αλλά και όλους τους συνεργάτες και τους χορηγούς που στηρίζουν αυτή την προσπάθεια.
Και θα ήθελα να καλέσω τον κόσμο να έρθει και να ζήσει το Μαχαλάρτ από κοντά. Υπάρχουν πράγματα που συμβαίνουν μέσα στο φεστιβάλ και μόνο εκεί μπορούν να συμβούν — συναντήσεις, δράσεις και στιγμές που δημιουργούνται αυθόρμητα από τον χώρο, τους ανθρώπους και τη στιγμή. Αυτό είναι που, για μένα, κάνει το Μαχαλάρτ μοναδικό.
Δεν θέλω απλώς να έρθει κάποιος για να παρακολουθήσει μια εκδήλωση. Θέλω να έρθει για να περπατήσει στη γειτονιά, να συμμετέχει, να δοκιμάσει, να ακούσει, να γνωρίσει ανθρώπους και να ζήσει όλη αυτή την εμπειρία. Γιατί το Μαχαλάρτ δεν είναι κάτι που μπορείς πραγματικά να περιγράψεις πρέπει να το ζήσεις».
Ευχαριστούμε θερμά τον εικαστικό Αντώνη Τζιαρίδη για τη συζήτηση και για την παρουσίαση της φιλοσοφίας και του οράματος πίσω από το Μαχαλάρτ. Ευχόμαστε κάθε επιτυχία στην τρίτη διοργάνωση του φεστιβάλ και μια ακόμη όμορφη και δημιουργική πορεία για τα επόμενα χρόνια.
