Πόσες φορές έχουμε ακούσει τη φράση «κρίμα το παιδί»;
Πόσες φορές η κοινωνία κοιτάζει ένα άτομο με αναπηρία και το πρώτο συναίσθημα που γεννιέται είναι η λύπηση αντί ο σεβασμός;
Ίσως ήρθε η ώρα να παραδεχτούμε μια δύσκολη αλήθεια: τα άτομα με αναπηρία δεν χρειάζονται τη λύπη μας. Χρειάζονται χώρο. Χρειάζονται ευκαιρίες. Χρειάζονται πρόσβαση. Χρειάζονται να ακουστούν.
Η λύπηση δεν αλλάζει ζωές. Η συμπερίληψη τις αλλάζει.
Για δεκαετίες η κοινωνία αντιμετώπιζε την αναπηρία ως ατομικό πρόβλημα, προσπαθώντας να την κρύψει πολύ βαθιά. Έβλεπε τον άνθρωπο πίσω από την αναπηρία ως κάποιον που χρειαζόταν προστασία και πολλές φορές, οίκτο. Όμως τα πραγματικά εμπόδια δεν βρίσκονται στο άτομο. Βρίσκονται στο περιβάλλον του. Βρίσκονται στα σχολεία που δεν είναι προσβάσιμα και συμπεριληπτικά. Στους χώρους εργασίας που δεν δίνουν ευκαιρίες. Στις υπηρεσίες που δεν προσαρμόζονται στις εξατομικευμένες ανάγκες. Στην πληροφορία που δεν είναι κατανοητή για όλους. Στις προκαταλήψεις που συνεχίζουν να αποκλείουν ανθρώπους πριν καν τους δοθεί η δυνατότητα να δείξουν το ποιοι πραγματικά είναι.
Τα άτομα με αναπηρία δεν ζητούν προνόμια. Ζητούν να έχουν τις ευκαιρίες που θεωρούμε αυτονόητες για όλους τους υπόλοιπους ανθρώπους. Να σπουδάσουν, να εργαστούν, να δημιουργήσουν σχέσεις, να ζήσουν αυτόνομα, να συμμετέχουν στις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή τους. Και πάνω απ’ όλα, ζητούν να μιλήσουν οι ίδιοι για τον εαυτό τους.
Για δεκαετίες μιλούσαμε εμείς για αυτούς. Οι ειδικοί, οι επαγγελματίες, οι οργανώσεις, οι γονείς. Όλοι είχαν κάτι να πουν για τα άτομα με αναπηρία. Λιγότερο συχνά ρωτούσαμε τα ίδια τα άτομα με αναπηρία τι έχουν να πουν. Τι ονειρεύονται, τι φοβούνται, τι τα δυσκολεύει, τι χρειάζονται. τι θέλουν να αλλάξει. Η πραγματική συμπερίληψη ξεκινά όταν η κοινωνία σταματά να μιλά εξ ονόματός τους και αρχίζει να τους δίνει μικρόφωνο. Όταν ένας νέος με αναπηρία μιλά για τη ζωή του, δεν μας κάνει χάρη. Ασκεί ένα θεμελιώδες δικαίωμα, το δικαίωμα να ακούγεται η φωνή του.
Όταν μια γυναίκα με αναπηρία διεκδικεί εργασία, δεν ζητά ελεημοσύνη. Ζητά ισότητα.
Όταν ένας άνθρωπος με νοητική αναπηρία ζητά η πληροφορία να είναι γραμμένη σε απλή γλώσσα, δεν ζητά ειδική μεταχείριση. Ζητά πρόσβαση.
Η κοινωνία που θέλουμε να χτίσουμε δεν είναι μια κοινωνία που λυπάται τους ανθρώπους. Είναι μια κοινωνία που τους υπολογίζει, που τους ακούει, που τους εμπιστεύεται, που τους δίνει χώρο να συμμετέχουν ισότιμα.
Τα άτομα με αναπηρία δεν είναι οι ιστορίες που εμείς αφηγούμαστε γι’ αυτά, είναι οι άνθρωποι που έχουν δικαίωμα να αφηγηθούν τη δική τους ιστορία.
Δεν χρειάζονται λύπηση.
Χρειάζονται βήμα.
Και είναι ευθύνη όλων μας να το δημιουργήσουμε.
