Συναγερμός για τροπική απειλή λοιμώξεων από κουνούπια – Η κατάσταση στην Κύπρο

Νέο συναγερμό φέρνει η ανακοίνωση του  Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου Λοιμώξεων (ECDC), για στοιχεία που έδωσε. Συγκεκριμένα σύμφωνα με τις έρευνες του οργανισμού η Ευρώπη κατέγραψε τον υψηλότερο αριθμό τοπικά μεταδιδόμενων περιστατικών δάγκειου πυρετού και chikungunya που έχει μέχρι σήμερα.

Κάτι που αλλάζει τα δεδομένα της Ευρώπης, εφόσον μέχρι πριν λίγα χρόνια τα περισσότερα περιστατικά αφορούσαν άτομα που είχαν μολυνθεί στο εξωτερικό. Τώρα όμως οι ευρωπαϊκές υγειονομικές Αρχές καταγράφουν όλο και περισσότερες περιπτώσεις τοπικής μετάδοσης.

Η Κύπρος βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες της Μεσογείου που έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και παρακολουθείται στενά από τις αρμόδιες Ευρωπαϊκές Αρχές λόγω της εγκατάστασης και συνύπαρξης δυο ειδών. Ένα φαινόμενο που δεν είναι συνηθισμένο για τα Ευρωπαϊκά πρότυπα.

Σύμφωνα με τους χάρτες του ECDC, στο νησί έχει πλέον επιβεβαιωθεί εγκατεστημένος πληθυσμός τόσο του Aedes aegypti (προϋπήρχε), όσο και του Aedes albopictus (γνωστού ως κουνούπι – τίγρης).

Το Aedes aegypti είναι γνωστός φορέας διαφόρων ιών, όπως ο ιός του κίτρινου πυρετού, ο ιός του δάγκειου πυρετού, ο ιός της τσικουνγκούνια και ο ιός Ζίκα. Από την άλλη το Aedes albopictus (κοιν. Ασιατικό κουνούπι τίγρης) θεωρείται ως το περισσότερο χωροκατακτητικό είδος κουνουπιού παγκοσμίως με μεγάλη υγειονομική σημασία.

Αυτό δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι η Κύπρος αντιμετωπίζει άμεση επιδημιολογική κρίση. Παρόλα αυτά η συνύπαρξη των δυο αυτών ειδών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τοπική μετάδοση ασθενειών όπως ο δάγκειος πυρετός ή η νόσος chikungunya σε περίπτωση εισαγωγής μολυσμένων κρουσμάτων από το εξωτερικό.

Στην εκπομπή Μεσημέρι και κάτι φιλοξενήθηκε ο κ. Ηρόδοτος Ηροδότου, Αναπληρωτής Προϊστάμενος Υγειονομικής Υπηρεσία και καθησύχασε λέγοντας πως στην Κύπρο δεν έχουν καταγραφεί κρούσματα. Στη συνέχεια πρόσθεσε πως τα 2 είδη κουνουπιών προϋπήρχαν ήδη στην Κύπρο, εδώ και 2 χρόνια.

Οι χάρτες Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), έδειξαν πως στην Κύπρο ήρθαν κι άλλοι επισκέπτες. Τα τσιμπούρια και οι σκνίπες, δυο είδη που συνδέονται άμεσα με την μετάδοση λοιμώξεων, το τσιμπούρι Hyalomma marginatum και το Rhipicephalus sanguineus.

Το Hyalomma marginatum είναι ένα σκληρόκοκκο τσιμπούρι που ευδοκιμεί σε θερμά και ξηρά κλίματα (όπως στην Κύπρο και την ευρύτερη Μεσόγειο). Είναι ο κύριος φορέας του ιού του Αιμορραγικού Πυρετού Κριμαίας-Κονγκό (CCHF) και μπορεί επίσης να μεταδώσει άλλες ιογενείς λοιμώξεις. Αντίστοιχα το Το Rhipicephalus sanguineus (γνωστό ως καφέ τσιμπούρι του σκύλου) είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα είδη τσιμπουριών παγκοσμίως, ιδιαίτερα συνηθισμένο σε θερμά και ξηρά κλίματα όπως της Κύπρου και της ευρύτερης Μεσογείου.

Οι σκνίπες συνδέονται, επίσης, με τον λεγόμενο πυρετό των σκνιπών (sand fly fever), μια ιογενή λοίμωξη που προκαλεί υψηλό πυρετό, πονοκέφαλο και έντονες μυαλγίες.

Καταλήγοντας η έρευνα της ECDC, αναφέρει πως πλέον η περίοδος που δραστηριοποιούνται τα κουνούπια αρχίζει από την άνοιξη και λήγει μέσα στον φθινόπωρο. Η αύξηση του κινδύνου φαίνεται να είναι επίπτωση της κλιματικής κρίσης, εφόσον οι θερμοκρασίες πλέον είναι ψηλότερες , οι χειμώνες μικρότεροι και η βροχόπτωση είναι μειωμένη μέσα στην Ευρωπαϊκή ζώνη.

Προβληματισμούς προκαλεί επίσης το Ixodes ricinus, το βασικό τσιμπούρι-φορέας της νόσου Lyme και της εγκεφαλίτιδας από κρότωνες. Ενώ οι σκνίπες του Phlebotomus, που μεταδίδουν τη λεϊσμανίαση, εμφανίζονται σε ολοένα περισσότερες περιοχές της νότιας και κεντρικής Ευρώπης.

Το Υπουργείο Υγείας, εξέδωσε ένα Εθνικό Σχέδιο Δράσης/Διαχείρισης των κουνουπιών (με ιδιαίτερη έμφαση στα εισβλητικά είδη -Aedes aegypti, Aedes albopictus-) στην Κύπρο, που περιέχει 3 δράσεις και 12 θεματικές.

Οι 3 αυτές δράσεις σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας θα επιτυγχάνονται κυρίως α) με την τοποθέτηση μεγάλου αριθμού ωοπαγίδων και παγίδων ενηλίκων, β) την επιθεώρηση/αξιολόγηση των εστιών ανάπτυξης γ) την εμπειρία του προσωπικού δ) καθώς επίσης και με τη συμβολή των πολιτών (citizen science).

Σε αυτό το σχέδιο δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε τοποθεσίες/περιοχές με αυξημένο ενδιαφέρον κατά προτεραιότητα όπως:

– Σημεία εισόδου: Αεροδρόμια, λιμάνια, μαρίνες, πράσινη γραμμή.

– Ευάλωτες ομάδες σε ιογενή νοσήματα: Νηπιαγωγεία/Σχολεία, Νοσοκομεία/Κλινικές, Οίκοι Ευγηρίας.

– Πολυσύχναστες περιοχές κατά τη διάρκεια της ημέρας: παιδικές χαρές, εμπορικά κέντρα, πάρκα κ.λπ.

– Υπεραστικές δημόσιες συγκοινωνίες και εμπορικές περιοχές.

– Καταστήματα ελαστικών, Κήπους, Κοιμητήρια.

– Οι παγίδες να καλύπτουν γεωγραφική παρακολούθηση της περιοχής.

– Μεταναστευτικές δομές.

Όπως αναφέρει στην συνέχεια η ανακοίνωση, στην Επαρχία Λάρνακας δίνεται η μεγαλύτερη έμφαση λόγω του κουνουπιού Aedes aegypti και της πιλοτικής εφαρμογής του SIT, που φαίνεται να εγκαταστάθηκε στην περιοχή.