Ελεύθερος με βούλα δικαστηρίου Κογκολέζος- «Κουβάρι» προσφυγών και διαταγμάτων

Το Ανώτατο Δικαστήριο, διέταξε την άμεση απελευθέρωση υπηκόου της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, ο οποίος τελούσε υπό κράτηση από τις 12 Φεβρουαρίου 2025 για σκοπούς απέλασης, κρίνοντας ότι η συνέχιση της κράτησής του υπερέβη τον εύλογο χρόνο και κατέστη παράνομη, ελλείψει ρεαλιστικής προοπτικής απομάκρυνσής του από τη Δημοκρατία.

Στην αυθημερόν απόφασή του, το Ανώτατο έκανε δεκτή την αίτηση για έκδοση προνομιακού εντάλματος Habeas Corpus ad Subjiciendum, επισημαίνοντας ότι η ελευθερία του ατόμου αποτελεί ύψιστο αγαθό σε μια δημοκρατική κοινωνία και ότι η κράτηση αλλοδαπού για σκοπούς απέλασης δεν μπορεί να παρατείνεται επ’ αόριστον χωρίς πραγματική δυνατότητα εκτέλεσης της απέλασης.

Ο αιτητής είχε εισέλθει παράνομα στην Κυπριακή Δημοκρατία το 2022, ωστόσο παρουσιάστηκε στις αρμόδιες αρχές και υπέβαλε αίτηση ασύλου στις 22 Ιουλίου 2022. Παρέμεινε ελεύθερος και εργαζόταν σε εμπορικό κέντρο στην Πάφο, μέχρι που ενημερώθηκε από τον εργοδότη του ότι είχε απωλέσει το καθεστώς αιτητή διεθνούς προστασίας. Όταν μετέβη στην Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Πάφου για να διερευνήσει το θέμα, συνελήφθη στις 11 Φεβρουαρίου 2025 για το αυτόφωρο αδίκημα της παράνομης παραμονής.

Όπως αναφέρθηκε στο Δικαστήριο, η αίτησή του για άσυλο είχε θεωρηθεί σιωπηρώς αποσυρθείσα από τον Νοέμβριο του 2024. Την επόμενη ημέρα από τη σύλληψή του εκδόθηκαν εναντίον του διατάγματα κράτησης και απέλασης δυνάμει του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου.

Ακολούθως, ο αιτητής υπέβαλε αίτημα για επανάνοιγμα του φακέλου του, το οποίο έγινε αποδεκτό τον Μάρτιο του 2025, με αποτέλεσμα να επανέλθει στο καθεστώς αιτητή διεθνούς προστασίας. Το αρχικό διάταγμα κράτησης ακυρώθηκε και εκδόθηκε νέο διάταγμα κράτησης βάσει του περί Προσφύγων Νόμου, ενώ το διάταγμα απέλασης ανεστάλη. Παράλληλα, η αίτηση διεθνούς προστασίας απορρίφθηκε από την Υπηρεσία Ασύλου τον Ιούνιο του 2025 και ο αιτητής προσέφυγε στο αρμόδιο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας, όπου η υπόθεση εξακολουθεί να εκκρεμεί.

Ο αιτητής υποστήριξε ενώπιον του Ανωτάτου ότι η συνεχιζόμενη κράτησή του είναι αδικαιολόγητη και καταχρηστική, αφού δεν υπάρχει στο παρόν στάδιο πραγματική και ρεαλιστική προοπτική απέλασής του, ιδιαίτερα λόγω της εκκρεμούς προσφυγής του.

Το Δικαστήριο επεσήμανε ότι η διαδικασία Habeas Corpus δεν αποσκοπεί στον έλεγχο της νομιμότητας των διαταγμάτων κράτησης ή απέλασης, αλλά στην εξέταση κατά πόσο η συνέχιση της κράτησης έχει καταστεί παράνομη λόγω της διάρκειας ή των περιστάσεων της υπόθεσης. Παραπέμποντας σε σειρά προηγούμενων αποφάσεων του Ανωτάτου και του ΕΔΑΔ, ο Δικαστής τόνισε ότι η κράτηση για σκοπούς απέλασης επιτρέπεται μόνο όταν υφίσταται πραγματική προοπτική απομάκρυνσης και όταν οι αρχές ενεργούν με τη δέουσα επιμέλεια.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο γεγονός ότι ο αιτητής ουδέποτε απέκρυψε την ταυτότητα ή τη χώρα καταγωγής του, ούτε παρείχε ψευδή στοιχεία στις αρχές. Το Δικαστήριο σημείωσε ακόμη ότι δεν μπορεί να του καταλογιστεί ευθύνη για την καθυστέρηση στην εκδίκαση της προσφυγής του, η οποία παραμένει εκκρεμής ενώπιον του αρμόδιου Δικαστηρίου.

Το Ανώτατο υπογράμμισε ότι, εφόσον το διάταγμα απέλασης έχει ανασταλεί και δεν υπάρχει επί του παρόντος δυνατότητα απομάκρυνσης του αιτητή από τη χώρα, η συνέχιση της κράτησής του για περίοδο περίπου 15 μηνών υπερβαίνει τον εύλογο χρόνο. Όπως ανέφερε, εάν δεν εκδιδόταν το αιτούμενο ένταλμα, ο αιτητής θα παρέμενε υπό κράτηση για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, χωρίς σαφή προοπτική απέλασης.

Καταλήγοντας, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η αίτηση είναι βάσιμη και δικαιολογημένη, διατάσσοντας την άμεση απελευθέρωση του αιτητή. Παράλληλα, επιδίκασε υπέρ του τα δικαστικά έξοδα και όρισε ότι τα έξοδα του διερμηνέα θα καταβληθούν από την Κυπριακή Δημοκρατία.