Να αποφευχθούν «αχρείαστες εντάσεις» καλεί το Υπουργείο Παιδείας για το σύστημα διορισμών

Η πρόταση της Κυβέρνησης για το σύστημα διορισμού εκπαιδευτικών έχει έναν ξεκάθαρο στόχο: να διασφαλίσει τη δυνατότητα διορισμού των εκπαιδευτικών που ήδη υπηρετούν στα δημόσια σχολεία, να προσφέρει δίκαιες ευκαιρίες στη νέα γενιά εκπαιδευτικών και να διασφαλίσει την ομαλή στελέχωση των σχολείων μας, με απώτερο σκοπό την αναβάθμιση τη ποιότητας του εκπαιδευτικού συστήματος.

Αυτό αναφέρει σε χθεσινή μακροσκελή του ανακοίνωση το ΥΠΑΝ θέλοντας να απαντήσει στις επικρίσεις και το ζήματα που έχει προκύψει με την εκπαιδεττική μεταρρύθμιση και το σύστημα διορισμών.

Συνεχίζοντας αναφέρει το Υπουργείο:

«Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι οι εκπαιδευτικοί που ήδη προσφέρουν στα σχολεία μας και πληρούν τα καθορισμένα κριτήρια θα διατηρήσουν τη δυνατότητα διορισμού τους. Ότι οι νέοι εκπαιδευτικοί θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση σε ένα αξιοκρατικό σύστημα διορισμών. Και ότι η λειτουργία των σχολείων μας δεν θα διαταραχθεί από τις στρεβλώσεις που έχουν δημιουργηθεί κατά την πολυετή μεταβατική περίοδο.

Η ανάγκη για τη συγκεκριμένη μεταρρύθμιση προκύπτει από ένα πραγματικό και άμεσο πρόβλημα. Με βάση τη νομοθεσία που ψηφίστηκε το 2015, από την 1η Σεπτεμβρίου 2027 οι διορισμοί θα πρέπει να πραγματοποιούνται αποκλειστικά από τον κατάλογο διορισίμων. Χωρίς πρόσθετες ρυθμίσεις, σημαντικός αριθμός εκπαιδευτικών που ήδη υπηρετούν θα αντιμετώπιζε περιορισμούς στη δυνατότητα διορισμού του, με συνέπειες και για τη στελέχωση των σχολείων.

Η Κυβέρνηση επιλέγει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα τώρα, με δίκαιες, εφαρμόσιμες και νομικά τεκμηριωμένες ρυθμίσεις. Αναγνωρίζουμε την εμπειρία και την προσφορά των υπηρετούντων εκπαιδευτικών, διατηρούμε την αξιοκρατία και δημιουργούμε προοπτική για τους νέους εκπαιδευτικούς. Γιατί στο επίκεντρο κάθε απόφασης για την Παιδεία πρέπει να βρίσκονται πρωτίστως οι μαθητές μας και η ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης.

Με αφορμή δημόσιες τοποθετήσεις και δημοσιεύματα, το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού

και Νεολαίας θεωρεί αναγκαίο να αποσαφηνίσει τις βασικές παραμέτρους της μεταρρύθμισης.

1. Η ανάγκη αντιμετώπισης των στρεβλώσεων του υφιστάμενου συστήματος

Σύμφωνα με τη νομοθεσία του 2015, από την 1η Σεπτεμβρίου 2027, θα πρέπει να διορίζονται αποκλειστικά μόνο οι εκπαιδευτικοί που πέτυχαν στις εξετάσεις και περιλαμβάνονται στον κατάλογο διορισίμων. Κατά την πολυετή μεταβατική περίοδο που μεσολάβησε, δημιουργήθηκαν σημαντικές στρεβλώσεις. Μεταξύ αυτών, το γεγονός ότι εκπαιδευτικοί που εργάζονται σήμερα στα δημόσια σχολεία δεν έχουν επιτύχει ή δεν έχουν συμμετάσχει στις εξετάσεις διορισίμων, καθώς και προβλήματα που διαπιστώθηκαν στην ίδια την εξεταστική διαδικασία. Η εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας, χωρίς πρόσθετες ρυθμίσεις, θα περιόριζε τις δυνατότητες διορισμού σημαντικού αριθμού υπηρετούντων εκπαιδευτικών και θα υπήρχε πρόβλημα με τη στελέχωση των σχολείων.

Η Κυβέρνηση έχει επιλέξει να αντιμετωπίσει αυτές τις στρεβλώσεις με εφαρμόσιμες ρυθμίσεις, αντί να μεταθέτει την αντιμετώπιση ενός προβλήματος που επηρεάζει τη λειτουργία της δημόσιας εκπαίδευσης.

2. Διασφάλιση της δυνατότητας διορισμού των υπηρετούντων εκπαιδευτικών

Αναγνωρίζοντας τη σημασία της προϋπηρεσίας και επιδιώκοντας την αξιοποίηση της εμπειρίας εκπαιδευτικών που έχουν υπηρετήσει ή υπηρετούν στο δημόσιο σχολείο, το ΥΠΑΝ προτείνει τη δημιουργία ειδικού μητρώου. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι όλοι οι εκπαιδευτικοί που πληρούν τα καθορισμένα κριτήρια θα παραμείνουν ενταγμένοι στο σύστημα διορισμών, διατηρώντας τη δυνατότητα διορισμού τους, ανάλογα με τις εκάστοτε εκπαιδευτικές ανάγκες, όπως ισχύει και σήμερα, μέχρι τη μονιμοποίησή τους, ή τη μετατροπή της απασχόλησής τους σε καθεστώς αορίστου χρόνου.

Ο διορισμός τους θα εξακολουθήσει να πραγματοποιείται όπως και σήμερα, με βάση την αναλογία 50%-50%, δηλαδή με την κάλυψη του 50% των θέσεων από το ειδικό μητρώο και του υπόλοιπου 50% από τον κατάλογο διορισίμων, μέχρι την εξάντληση του μητρώου. Παράλληλα, η προϋπηρεσία αναγνωρίζεται ως ουσιαστικό προσόν και λαμβάνεται υπόψη στη διαδικασία μοριοδότησης και κατάταξης των υποψηφίων στις εξετάσεις για τον νέο κατάλογο διορισίμων.

Σε ό,τι αφορά τους εκπαιδευτικούς αορίστου χρόνου, εξακολουθούν να έχουν προτεραιότητα στη διαδικασία τοποθέτησης, στη βάση των εκπαιδευτικών αναγκών και σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.

Στο ειδικό μητρώο προβλέπεται:

Να περιληφθούν οι συμβασιούχοι εκπαιδευτικοί, περιλαμβανομένων και όσων υπηρετούν στα Προαιρετικά Ολοήμερα Σχολεία (ΠΟΣ), οι οποίοι εργάστηκαν με σύμβαση κατά τη σχολική χρονιά 2025-2026 ή/και 2026-2027 και θα έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον δέκα μήνες υπηρεσίας με σύμβαση μέχρι τις 31 Αυγούστου 2027 (αντίστοιχο της μίας «ετήσιας» σύμβασης).
Να αποκτούν δικαίωμα ένταξης αντικαταστάτες εκπαιδευτικοί που έχουν συμπληρώσει 24 μήνες προϋπηρεσίας κατά την τελευταία πενταετία, από τη σχολική χρονιά 2022-2023 μέχρι και τη σχολική χρονιά 2026-2027.
3. Εκσυγχρονισμός των εξετάσεων και ενιαία κριτήρια μονιμοποίησης

Η πρόταση διατηρεί τον θεσμό των εξετάσεων διορισίμων, επιδιώκοντας παράλληλα τη βελτίωσή του.
Οι εξετάσεις προβλέπεται να διατηρήσουν παρόμοιο βαθμό δυσκολίας με τις προηγούμενες, με αναβαθμισμένο και πιο έγκυρο περιεχόμενο, με σαφέστερη έμφαση στην παιδαγωγική διάσταση και στις απαιτούμενες επαγγελματικές δεξιότητες των εκπαιδευτικών.
Η κατάταξη των υποψηφίων στον κατάλογο θα γίνεται στη βάση κριτηρίων, όπως και σήμερα, με βαρύτητα 50% στον βαθμό της εξέτασης, 20% στην προϋπηρεσία, 10% στο έτος κατάθεσης πρώτου τίτλου σπουδών, 9% στα πρόσθετα ακαδημαϊκά προσόντα κ.λπ.
Η μονιμοποίηση θα πραγματοποιείται για όλους/ες με ενιαίο τρόπο, βάσει της σειράς κατάταξής τους στον κατάλογο διορισίμων.
Η πρόταση επιδιώκει τη διαμόρφωση ενός ενιαίου και διαφανούς συστήματος διορισμών, συμβάλλοντας στην κατάργηση των πολλαπλών και διαφορετικών καταλόγων που ισχύουν σήμερα.

4. Ομαλή μετάβαση και στελέχωση των σχολείων

Μέχρι και τις 31 Αυγούστου 2027 θα συνεχίσει να εφαρμόζεται το υφιστάμενο σύστημα διορισμών. Ως εκ τούτου, ποσοστό πέραν του 90% της στελέχωσης των σχολείων θα ολοκληρωθεί στη βάση της ισχύουσας νομοθεσίας. Για τις νέες ή έκτακτες ανάγκες που παρουσιάζονται κατά τους πρώτους μήνες κάθε σχολικής χρονιάς, το ΥΠΑΝ, σε στενή συνεργασία με την Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας ΕΕΥ, επεξεργάζεται εναλλακτικά σενάρια διαχείρισης και κάλυψής τους, τα οποία θα ανακοινωθούν το προσεχές διάστημα.

Η ορθολογιστική στελέχωση των σχολείων αποτελεί σταθερή υποχρέωση της Πολιτείας και βασική παράμετρο του σχεδιασμού της μεταρρύθμισης.

5. Η πρόταση διαμορφώθηκε στο πλαίσιο ουσιαστικού διαλόγου

Το ΥΠΑΝ έχει ήδη προχωρήσει σε διαβούλευση με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις και άλλους εμπλεκόμενους φορείς, στο πλαίσιο της οποίας αναπτύχθηκε ουσιαστικός διάλογος και εξετάστηκαν προβληματισμοί και εισηγήσεις. Ως αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας, το ΥΠΑΝ έχει ήδη υιοθετήσει αρκετές από τις θέσεις των συνδικαλιστικών οργανώσεων, γεγονός που τεκμηριώνεται από τη σύγκριση της πρώτης και της δεύτερης πρότασης, οι οποίες έχουν δημοσιοποιηθεί, καθώς και από τις διαφοροποιήσεις που έχουν επέλθει μεταξύ τους.

Μεταξύ των ρυθμίσεων που διαμορφώθηκαν μέσα από τη διαδικασία αυτή περιλαμβάνονται:

Η διατήρηση του ειδικού μητρώου μέχρι την εξάντλησή του.
Η διατήρηση συγκρισιμότητας με τα αποτελέσματα προηγούμενων εξετάσεων μέχρι το 2033
Η διατήρηση της βαθμολογίας της εξέτασης για αριθμό ετών
Το εύρος προϋπηρεσίας για το μητρώο
Πρόσθετες επιμέρους ρυθμίσεις που προέκυψαν μέσα από το διάλογο.
Παραμένει, ωστόσο, η διαφωνία σε σχέση με το αίτημα των συνδικαλιστικών οργανώσεων για μονιμοποίηση εκπαιδευτικών που περιλαμβάνονται στο μητρώο, χωρίς τη συμμετοχή τους σε εξέταση κατάταξης, στην οποία θα προσμετράται εκ νέου και η εκπαιδευτική προϋπηρεσία. Το ΥΠΑΝ υπογραμμίζει ότι η ικανοποίηση του συγκεκριμένου αιτήματος προσκρούει σε νομικούς περιορισμούς.

Συγκεκριμένα, δεν είναι νομικά επιτρεπτή, στη βάση νομικής συμβουλής, η μονιμοποίηση εκπαιδευτικών λειτουργών χωρίς να ακολουθείται ενιαίος τρόπος για όλους, δηλαδή η εξέταση κατάταξης.

Ο ουσιαστικός διάλογος δεν προϋποθέτει την αποδοχή κάθε αιτήματος. Προϋποθέτει συζήτηση και αξιολόγηση των εισηγήσεων, αξιοποίηση όσων μπορούν να ενσωματωθούν λόγω της νομικής πτυχής των ζητημάτων, καθώς και τεκμηριωμένη επεξήγηση των διαφορών που παραμένουν.

Καταληκτικά, τονίζεται ότι ηδιαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης αποτελεί θεσμοθετημένη υποχρέωση της Πολιτείας, με στόχο να διασφαλίζεται ότι, πριν από την προώθηση ενός νομοσχεδίου στο Υπουργικό Συμβούλιο και ακολούθως στη Βουλή των Αντιπροσώπων, θα έχουν καταγραφεί και αξιολογηθεί οι απόψεις όλων των ενδιαφερόμενων μερών. Και σε αυτό το στάδιο, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, όπως επίσης οι εκπαιδευτικοί, οι πολίτες και κάθε άλλος ενδιαφερόμενος, έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν πρόσθετες απόψεις, εάν υπάρχουν.

Το ΥΠΑΝ σέβεται απολύτως το δικαίωμα στη διαφωνία και στη συνδικαλιστική δράση. Ωστόσο, θεωρεί σημαντικό όπως ο δημόσιος διάλογος διεξάγεται με υπευθυνότητα και ακρίβεια στα πραγματικά δεδομένα. Ταυτόχρονα, καλεί όλους να σεβαστούν τις θεσμοθετημένες διαδικασίες και να συμμετάσχουν εποικοδομητικά στη συζήτηση του νομοσχεδίου στη Βουλή, όπως απαιτεί η δημοκρατική διαδικασία, αποφεύγοντας αχρείαστες εντάσεις.

Το εκπαιδευτικό μας σύστημα οφείλει να εξελίσσεται, να προσαρμόζεται στις σύγχρονες ανάγκες και να υπερβαίνει χρόνιες στρεβλώσεις και παθογένειες. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να διαιωνίζει αγκυλώσεις ή να παραμένει εγκλωβισμένο σε παγιωμένες αντιλήψεις και πρακτικές που αναστέλλουν την αναγκαία μεταρρυθμιστική πορεία.

Η πρόταση του ΥΠΑΝ αποτελεί ένα δίκαιο και ισορροπημένο πλαίσιο, το οποίο αναγνωρίζει, αφενός, τη σημασία της εκπαιδευτικής προϋπηρεσίας και, αφετέρου, διαφυλάσσει τον μεταρρυθμιστικό χαρακτήρα της εξέτασης διορισίμων. Η αναβάθμιση του δημόσιου σχολείου είναι μια ευθύνη της Πολιτείας, την οποία με συνέπεια έχει αναλάβει προς όφελος των παιδιών μας και της κοινωνίας.».