Αμπράμοβιτς: Αυτεπάγγελτη έρευνα Αστυνομίας – «Δεν έχουν παραγραφεί αδικήματα»

Στο μικροσκόπιο της Αστυνομίας μπαίνουν οι αποκαλύψεις του BBC για τη διαχείριση της περιουσίας του Ρώσου επιχειρηματία Ρομάν Αμπράμοβιτς μέσω κυπριακών εταιρειών, με τις αρμόδιες αρχές να προχωρούν σε αξιολόγηση των πληροφοριών για ενδεχόμενη διάπραξη ποινικών αδικημάτων.

Το ζήτημα τέθηκε την Τετάρτη ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Θεσμών, με τους εκπροσώπους των εποπτικών αρχών να αναγνωρίζουν τη σοβαρότητα των δημοσιευμάτων, επισημαίνοντας παράλληλα ότι το θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο έχει ενισχυθεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν.

Κατά τη συνεδρίαση, η Αστυνομία γνωστοποίησε ότι προχωρεί αυτεπάγγελτα στη συλλογή στοιχείων, τα οποία θα αξιολογηθούν σε συνεργασία με τους υπόλοιπους αρμόδιους φορείς. Όπως αναφέρθηκε, η διερεύνηση αναμένεται να απαιτήσει χρόνο, με εκπρόσωπο της Αστυνομίας να εκτιμά ότι θα χρειαστεί περίπου ένα εξάμηνο.

Παρά το γεγονός ότι τα περιστατικά στα οποία αναφέρονται οι αποκαλύψεις χρονολογούνται αρκετά χρόνια πριν, από πλευράς Αστυνομίας διευκρινίστηκε ότι τα ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα δεν έχουν παραγραφεί, με αποτέλεσμα να υπάρχει το απαραίτητο νομικό υπόβαθρο για τη διερεύνηση της υπόθεσης.

Αντίστοιχα, εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης ανέφερε ότι οι πληροφορίες βρίσκονται στο στάδιο της αξιολόγησης και ότι, εφόσον προκύψουν ενδείξεις διάπραξης ποινικών αδικημάτων, θα προχωρήσει η διερεύνησή τους.

«Δεν είμαστε εδώ για ομαδική ψυχοθεραπεία»

Κατά την έναρξη της συζήτησης, ο πρόεδρος της Επιτροπής Θεσμών και βουλευτής του ΔΗΣΥ, Δημήτρης Δημητρίου, ξεκαθάρισε ότι στόχος της συνεδρίασης είναι ο ουσιαστικός κοινοβουλευτικός έλεγχος των εποπτικών μηχανισμών και όχι η απλή διαπίστωση ότι τα γεγονότα ανάγονται στο παρελθόν.

«Δεν είμαστε εδώ για να πούμε ότι αυτά τα πράγματα έγιναν πριν χρόνια. Είμαστε εδώ για να κάνουμε εποπτικό έλεγχο. Αλλιώς θα κάνουμε ομαδική ψυχοθεραπεία και δεν είμαι διατεθειμένος», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά της, η βουλεύτρια του κινήματος ΑΛΜΑ, Ειρήνη Χαραλαμπίδου, σημείωσε ότι η υπόθεση ανάγεται στο 2006, όταν η Κύπρος λειτουργούσε σε διαφορετικό χρηματοοικονομικό περιβάλλον.

Όπως επισήμανε, παρόλο που στο μεταξύ έχουν πραγματοποιηθεί παρεμβάσεις για τη βελτίωση των εποπτικών μηχανισμών, οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να ενημερώσουν τη Βουλή για το κατά πόσο οι σημερινές διαδικασίες μπορούν να αποτρέψουν την επανάληψη αντίστοιχων φαινομένων.

Η κ. Χαραλαμπίδου έθεσε το ερώτημα κατά πόσο η Κυπριακή Δημοκρατία είναι σε θέση να διαβεβαιώσει ότι οι αδυναμίες του παρελθόντος έχουν αντιμετωπιστεί και ότι δεν θα προκύψουν στο μέλλον αντίστοιχες αποκαλύψεις για δραστηριότητες των τελευταίων ετών.

Οι έλεγχοι και οι αδυναμίες του παρελθόντος

Κατά τη συζήτηση αναφέρθηκε ότι τα δημοσιεύματα προκάλεσαν ανησυχία στις αρμόδιες αρχές, οι οποίες προχώρησαν σε επαφές με τις εταιρείες που αναφέρονται στην υπόθεση, ζητώντας ενημέρωση και σχετικά στοιχεία.

Όπως επισημάνθηκε, η άντληση πληροφοριών για περιστατικά που χρονολογούνται αρκετά χρόνια πριν δεν αποτελεί εύκολη διαδικασία, ενώ ορισμένες εποπτικές αρχές δεν έχουν δικαιοδοσία να εξετάζουν γεγονότα που προηγήθηκαν της σύστασής τους.

Σε ό,τι αφορά την εποπτεία του ελεγκτικού επαγγέλματος, τονίστηκε ότι οι σχετικές αποκαλύψεις προκαλούν ανησυχία, καθώς επηρεάζουν τη φήμη και την αξιοπιστία του κλάδου.

Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν, ο βασικός ισχυρισμός που προκύπτει από τα δημοσιεύματα είναι ότι ελεγκτικό γραφείο φέρεται να ενθάρρυνε πελάτη να προχωρήσει στην αναδρομική χρονολόγηση εγγράφων, με στόχο την εξασφάλιση φορολογικού οφέλους ή τη διαφοροποίηση της παρουσίασης στοιχείων στις οικονομικές καταστάσεις.

Διευκρινίστηκε ότι, εάν αντίστοιχη συμπεριφορά διαπιστωνόταν σήμερα, θα μπορούσαν να κινηθούν πειθαρχικές διαδικασίες, οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν στην επιβολή κυρώσεων.

Παράλληλα, αναφέρθηκε ότι από το 2017, οπότε άρχισε να ασκείται η σχετική εποπτεία, έχει καταγραφεί βελτίωση στην κουλτούρα και στην ποιότητα των ελέγχων των ελεγκτικών γραφείων.

Εκφράστηκε, μάλιστα, η εκτίμηση ότι περιστατικά αντίστοιχα με εκείνα που περιγράφονται για το 2006 είναι πλέον δυσκολότερο να παρουσιαστούν, καθώς έχουν ενισχυθεί οι εποπτικές διαδικασίες.

«Δεν μπορεί να αποκλειστεί η επανάληψη τέτοιων φαινομένων»

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η τοποθέτηση του Συνδέσμου Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου, ο οποίος παραδέχθηκε ότι, παρά τη βελτίωση των μηχανισμών ελέγχου, δεν μπορεί να υπάρξει απόλυτη διαβεβαίωση ότι αντίστοιχα περιστατικά δεν θα επαναληφθούν.

Εκπρόσωπος του ΣΕΛΚ ανέφερε ότι ο Σύνδεσμος εξετάζει τα σχετικά δημοσιεύματα και προχωρεί στις ενέργειες που προβλέπονται από το ισχύον πλαίσιο.

Όπως εξηγήθηκε, οι έλεγχοι για την πρόληψη και καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος πραγματοποιούνται στη βάση συγκεκριμένων προτύπων, με τις διαδικασίες να αξιολογούνται και να επικαιροποιούνται σε ετήσια βάση.

Παράλληλα, εφαρμόζονται συχνότεροι έλεγχοι, διαδικασίες εξ αποστάσεως εποπτείας και ερωτηματολόγια, ενώ λαμβάνεται υπόψη η αξιολόγηση κινδύνου για κάθε περίπτωση.

Ο εκπρόσωπος του Συνδέσμου διευκρίνισε ότι ο ΣΕΛΚ δεν διαθέτει αρμοδιότητες ποινικής διερεύνησης. Σε περίπτωση που εντοπιστούν στοιχεία τα οποία παραπέμπουν σε ποινικό αδίκημα, η υπόθεση παραπέμπεται στις αρμόδιες διωκτικές αρχές.

Σημείωσε ακόμη ότι οι πειθαρχικές διαδικασίες του Συνδέσμου είναι ξεχωριστές από την ποινική διερεύνηση, ενώ γνωστοποίησε ότι το 2023 ανακλήθηκε η άδεια προσώπου που αναφέρεται στο δημοσίευμα του BBC.

Δεν υποβλήθηκε αναφορά για την υπόθεση στη ΜΟΚΑΣ 

Από την πλευρά της Μονάδας Καταπολέμησης Αδικημάτων Συγκάλυψης, γνωστής ως ΜΟΚΑΣ, αναφέρθηκε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει ληφθεί οποιαδήποτε αναφορά που να αφορά τη συγκεκριμένη υπόθεση.

Εκπρόσωπος της Μονάδας διευκρίνισε ότι η ΜΟΚΑΣ δεν διαθέτει αρμοδιότητα ποινικής διερεύνησης, ωστόσο μπορεί να συνδράμει τις αρμόδιες αρχές εφόσον της ζητηθεί.

Όπως επισημάνθηκε, σε περίπτωση που η Αστυνομία χρειαστεί οποιαδήποτε βοήθεια στο πλαίσιο της διερεύνησης, η Μονάδα είναι διαθέσιμη να παρέχει τη συνδρομή της.

Από την πλευρά του Τμήματος Φορολογίας αναφέρθηκε ότι υπάρχει συνεχής συνεργασία με τις εποπτικές αρχές και ότι παρέχονται πληροφορίες όταν ζητούνται. Ωστόσο, ο Έφορος Φορολογίας επισήμανε ότι υπάρχουν χρονικοί περιορισμοί ως προς τα φορολογικά έτη που μπορούν να εξεταστούν.

Θα εξεταστεί ενδεχόμενη εμπλοκή τραπεζών

Στη σοβαρότητα των αποκαλύψεων στάθηκε και η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, εκπρόσωπος της οποίας ανέφερε ότι εξετάζονται οι πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο εγείρονται ζητήματα που εμπίπτουν στις εποπτικές της αρμοδιότητες.

Ειδικότερα, θα εξεταστεί εάν υπάρχει εμπλοκή κυπριακών τραπεζών στην υπόθεση, χωρίς να έχει μέχρι στιγμής διαπιστωθεί ή ανακοινωθεί σχετική εμπλοκή.

Όπως εξηγήθηκε, η Κεντρική Τράπεζα έχει τη δυνατότητα να ζητήσει τη λήψη διορθωτικών μέτρων ή να επιβάλει διοικητικά πρόστιμα, εφόσον διαπιστωθούν παραβάσεις.

Παράλληλα, τονίστηκε ότι το τραπεζικό σύστημα έχει αλλάξει σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν, ιδιαίτερα μετά την οικονομική κρίση, με την ενίσχυση του κανονιστικού πλαισίου, την αναβάθμιση της εποπτείας και την πρόσληψη πρόσθετου προσωπικού.

Εκπρόσωπος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Κύπρου ανέφερε ότι η Επιτροπή ασκεί τις εποπτικές της αρμοδιότητες στη βάση ενός ενισχυμένου θεσμικού πλαισίου, διαθέτοντας πλέον περισσότερες εξουσίες.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν έχει αρμοδιότητα άσκησης ποινικών διώξεων, επισημαίνοντας ότι η υποβολή ψευδών στοιχείων προς την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς συνιστά ποινικό αδίκημα.

Από πλευράς Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου αναφέρθηκε ότι κάθε δημοσίευμα το οποίο αφορά πιθανή εμπλοκή επαγγελματιών σε δραστηριότητες ξεπλύματος χρήματος ή άλλες παράνομες πράξεις αποτελεί αντικείμενο ενδιαφέροντος του Συλλόγου.

Όπως τονίστηκε, ο Δικηγορικός Σύλλογος διαθέτει εξουσίες επιβολής σημαντικών διοικητικών προστίμων, εφόσον διαπιστωθούν παραβάσεις στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του.

Τέλος, η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρθηκε στους ελέγχους που έχει πραγματοποιήσει αναφορικά με τη λειτουργία του τραπεζικού τομέα και την αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Σημειώθηκε ότι τον περασμένο Μάρτιο δημοσιοποιήθηκε σχετική έκθεση, ενώ την περασμένη Παρασκευή εκδόθηκε έκθεση παράλληλου ελέγχου που πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τέσσερις άλλες ελεγκτικές υπηρεσίες κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η συζήτηση ανέδειξε τα διαφορετικά όρια αρμοδιοτήτων των εποπτικών αρχών και την ανάγκη συντονισμού τους, με βασικό ζητούμενο πλέον τη διερεύνηση των συγκεκριμένων καταγγελιών και τη διαπίστωση κατά πόσο οι σημερινοί μηχανισμοί επαρκούν για την πρόληψη αντίστοιχων φαινομένων.