Αρμενοκύπριοι: Από τον εκτοπισμό του 1963-64 στη νέα κοινότητα
Μια διαδρομή στην ιστορία της αρμενοκυπριακής κοινότητας, από τον εκτοπισμό της από την ιστορική αρμενική συνοικία της Λευκωσίας το 1963–1964 μέχρι τη δημιουργία ενός νέου κοινοτικού πυρήνα στον Στρόβολο, επιχειρεί να αναδείξει η δράση «HAYRENIK’ (Հայրենիք): Μνήμη, εκτοπισμός και ταυτότητα».
Η πρωτοβουλία του People of Cyprus πραγματοποιείται στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2026 και συνδυάζει ιστορική έρευνα, περίπατο μνήμης, συγκέντρωση οικογενειακών αρχείων, ψηφιοποίηση τεκμηρίων και καταγραφή προφορικών μαρτυριών.
Από την οδό Βικτωρίας στην οδό Αρμενίας
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ιστορία της αρμενοκυπριακής κοινότητας και ιδιαίτερα η μετάβαση από την ιστορική αρμενική συνοικία γύρω από την οδό Βικτωρίας στον νέο κοινοτικό πυρήνα που δημιουργήθηκε γύρω από την οδό Αρμενίας στον Στρόβολο.
Η ονομασία «Hayrenik’» σημαίνει «προγονική γη» ή «τόπος καταγωγής» και, με την ευρύτερη έννοια, τον «τόπο του ανήκειν». Η επιλογή της παραπέμπει στη σχέση μιας κοινότητας με τον χώρο όπου συγκροτούνται η συλλογική μνήμη, η ταυτότητα και η πολιτιστική κληρονομιά.
Περίπατος Μνήμης στο Μελκονιάν
Η πρώτη δράση θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 10 Οκτωβρίου, από τις 10:00 μέχρι τις 12:00, με αφετηρία το Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Μελκονιάν.
Οι συμμετέχοντες θα γνωρίσουν κτήρια, μνημεία και σημεία αναφοράς που συνδέονται με την ιστορία της κοινότητας και τη δημιουργία του νέου αρμενοκυπριακού πυρήνα.
Η διαδρομή θα περάσει, μεταξύ άλλων, από το αρμενικό σύμπλεγμα της οδού Αρμενίας, τη Μητρόπολη, το ΝΑΡΕΚ και την Εκκλησία, καθώς και από άλλα σημαντικά μνημεία και ιδρύματα.
Αναζητούν φωτογραφίες, επιστολές και οικογενειακά αρχεία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η προσπάθεια συγκέντρωσης αρχειακού υλικού που βρίσκεται μέχρι σήμερα στα χέρια οικογενειών.
Στις 24 Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί ανοικτή Ημέρα Συλλογής και Ψηφιοποίησης Τεκμηρίων, με το People of Cyprus να καλεί όσους διαθέτουν προσωπικό ή οικογενειακό υλικό να το παραχωρήσουν προσωρινά για ψηφιοποίηση.
Η έρευνα αναζητεί υλικό σχετικό με την οδό Βικτωρίας και την παλιά αρμενική συνοικία της Λευκωσίας, την καθημερινότητα των Αρμενοκυπρίων, τον εκτοπισμό του 1963–1964, τις προσφυγικές εμπειρίες του 1974 και τη δημιουργία του νέου κοινοτικού πυρήνα στην οδό Αρμενίας.
Στο υλικό μπορούν να περιλαμβάνονται παλιές οικογενειακές και σχολικές φωτογραφίες, επιστολές, προσωπικά έγγραφα, αποκόμματα εφημερίδων, προσκλήσεις, προγράμματα εκδηλώσεων, χάρτες, αντικείμενα και μικρά κειμήλια.
Τα πρωτότυπα θα ψηφιοποιούνται και θα επιστρέφονται στους κατόχους τους. Παράλληλα, όσοι επιθυμούν θα μπορούν να καταγράψουν την προσωπική ή οικογενειακή τους μαρτυρία, ώστε οι αναμνήσεις τους να ενταχθούν στην ιστορική έρευνα.
Οι μαρτυρίες θα αποτελέσουν μέρος ιστορικής έρευνας
Τα αποτελέσματα της έρευνας, μαζί με επιλεγμένα αρχειακά τεκμήρια και αποσπάσματα από τις προφορικές μαρτυρίες, θα παρουσιαστούν σε ειδική εκδήλωση.
Η δράση συνδέεται με τη διδακτορική έρευνα της ιστορικού και ερευνήτριας Ιλιάνας Κουλαφέτη στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, με αντικείμενο τις εμπειρίες εκτοπισμού και τη διαμόρφωση ταυτοτήτων στην Κύπρο κατά την περίοδο 1956–1974.
