Η συγχρηματοδοτούμενη από την ΕΕ επένδυση εκσυγχρονίζει κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη διείσδυση των ΑΠΕ, αποθήκευση ενέργειας και περιορισμό των περικοπών φωτοβολταϊκής παραγωγής
Με μια επένδυση της τάξης των €95 εκατ. και συγχρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του ΠρογράμματοςΠολιτικής Συνοχής «ΘΑλΕΙΑ 2021-2027», η Κύπρος προχωρεί στην υλοποίηση παρεμβάσεωνγια την αναβάθμιση κρίσιμων τμημάτων του ηλεκτρικού δικτύου με στόχο να τεθούν τα θεμέλια για τη μετεξέλιξή του,ώστε ναυποστηρίζει τηνενεργειακή μετάβαση.
Οι δράσεις, οι οποίες αναμένεται να ολοκληρωθούν τον Δεκέμβριο του 2029, αφορούντον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση κρίσιμων τμημάτων του υφιστάμενου, συμβατικού ηλεκτρικού δικτύου, ώστε αυτό να μπορεί να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες απαιτήσεις που δημιουργεί η ενεργειακή μετάβαση και η συνεχώς μεγαλύτερη διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ).
Πρόκειται για στοχευμένες αναβαθμίσεις υφιστάμενων υποδομών και εγκαταστάσεων, καθώς και για την εγκατάσταση νέων, προηγμένων υποδομών και συστημάτων, που ενισχύουν τις δυνατότητες και την ευελιξία του δικτύου. Οι παρεμβάσεις αυτές αποτελούν σημαντικό βήμα και δημιουργούν τις αναγκαίες προϋποθέσεις για τη σταδιακή μετεξέλιξη του ηλεκτρικού δικτύου και την περαιτέρω αξιοποίηση των ΑΠΕ. Δεν συνιστούν από μόνες τους την ολοκληρωμένη απάντηση στις προκλήσεις της ενεργειακής μετάβασης, αλλά θέτουν σημαντικά θεμέλια, πάνω στα οποία θα πρέπει να στηριχθούν και άλλες παρεμβάσεις και επενδύσεις τα επόμενα χρόνια.
Εκσυγχρονισμός υποδομών
Κεντρικός άξονας είναι η αναβάθμιση του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, μέσω του εκσυγχρονισμού υφιστάμενων ΥποσταθμώνΜεταφοράς καιτης εγκατάστασης νέων Πρωτευόντων Υποσταθμών σε περιοχές αυξημένης ενεργειακής ζήτησης. Συγκεκριμένα, προβλέπεται η αναβάθμιση των Υποσταθμών Μεταφοράς σε Στρόβολο, Ορούντα, Ακουρσό, Παπακώστα, Ύψωνα και Μαρί, καθώς και του Πρωτεύοντος Υποσταθμού Λανίτειο. Επίσης, προβλέπεται η εγκαθίδρυση νέου ΠρωτεύοντοςΥποσταθμού Μεταφοράς στο Νέο Λιμάνι Λεμεσού. Οι εργασίες περιλαμβάνουν την εγκατάσταση νέων μετασχηματιστών ισχύος, πινάκων υψηλής και μέσης τάσης και σύγχρονων συστημάτων προστασίας και τηλεχειρισμού. Οι παρεμβάσεις αναμένεται να αυξήσουν τηχωρητικότητα του ΔικτύουΜεταφοράς, να περιορίσουν τα σημεία συμφόρησης και να ενισχύσουν την αξιοπιστία και την ασφάλεια τροφοδότησης του ηλεκτρικού συστήματος.
Παράλληλα, προωθείταιο ψηφιακός μετασχηματισμός του Δικτύου Μεταφοράς, μέσω της εγκατάστασης σύγχρονου ψηφιακού εξοπλισμού και της εφαρμογής τεχνολογιών έξυπνων δικτύων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η αυτοματοποίηση του Δικτύου Διανομής Μέσης Τάσης, μέσω της εγκατάστασης προηγμένων συστημάτων SCADA/ADMS, της δημιουργίας Εθνικού Κέντρου Ελέγχου Διανομής και του εκσυγχρονισμού των Υποσταθμών Διανομής με δυνατότητες τηλεπαρακολούθησης και τηλεχειρισμού. Τα συστήματα αυτά θα επιτρέπουν τη συνεχή παρακολούθηση της λειτουργίας του δικτύου, τον ταχύτερο εντοπισμό βλαβών, την απομακρυσμένη διαχείριση εξοπλισμού και την άμεση λήψη διορθωτικών μέτρων, όπου απαιτείται.
Στο ίδιο πλαίσιο, συγχρηματοδοτείταιη εγκατάσταση δικτύου οπτικών ινών για το Σύστημα Διανομής,το οποίο θα επιτρέψει την αξιόπιστη μεταφορά του μεγάλου όγκου δεδομένων που συνεπάγεται η ψηφιοποίηση και αυτοματοποίηση του Δικτύου Διανομής.Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για δεδομένα από και προς τους έξυπνους μετρητές και τους τηλεμετρούμενους και τηλεχειριζόμενους Υποσταθμούς Διανομής.
Συνολικά, οι παρεμβάσεις αυτέςαναμένεται να συμβάλουν στην αποτελεσματικότερη διαχείριση του Συστήματος Διανομής σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, ενισχύοντας την αξιοπιστία και την ποιότητα της παροχής ηλεκτρικής ενέργειας.
Στις συγχρηματοδοτούμενες δράσεις περιλαμβάνεται επίσης η ανάπτυξη σύγχρονου περιβάλλοντος Γεωγραφικού Συστήματος Πληροφοριών (GIS), για την υποστήριξη του ψηφιακού μετασχηματισμού των Δικτύων Μεταφοράς και Διανομής και της ενεργειακής μετάβασης.
Τα οφέλη
Η υλοποίηση των δράσεων αναμένεται να ενισχύσει την αξιοπιστία, την αποδοτικότητα και τη δυναμικότητα του ηλεκτρικού δικτύου της Κύπρου. Η αντικατάσταση υφιστάμενου εξοπλισμού και η εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων ελέγχου, προστασίας και τηλεχειρισμού θα βελτιώσουν τη διαχείριση του δικτύου και θα συμβάλουν στη μείωσητης πιθανότητας βλαβών ή διακοπών ηλεκτροδότησης.
Παράλληλα, η αύξηση της χωρητικότηταςθα δημιουργήσει καλύτερες προϋποθέσεις για την περαιτέρω ένταξη ΑΠΕ και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, συμβάλλοντας σταδιακά στον περιορισμότων συνθηκών που οδηγούν σήμερα σε περικοπές πράσινης παραγωγής. Με αυτό τον τρόπο ενισχύεται η δυνατότηταμεγαλύτερηςαξιοποίησης της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές.
Οι δράσεις αναμένεται επίσης να συμβάλουν στη μείωση των απωλειών κατά τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας και στη βελτίωση της συνολικής ενεργειακής αποδοτικότητας του συστήματος, ενώ δημιουργούν την αναγκαία υποδομή για την περαιτέρω ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης, των έξυπνων δικτύων, της αποθήκευσης ενέργειας και άλλων νέων ενεργειακών τεχνολογιών.
Σημαντικό είναι και το οικονομικό όφελος για τους καταναλωτές, καθώς η ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση καλύπτει σημαντικό μέρος του επενδυτικού κόστους που, σε διαφορετική περίπτωση, θα μετακυλιόταν στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο ρόλος των παρεμβάσεων στον περιορισμό των περικοπών ΑΠΕ
Ένα από τα βασικά ζητήματα στα οποία αναμένεται να συμβάλουν οι συγχρηματοδοτούμενες παρεμβάσεις είναι ο περιορισμός τωνπερικοπών παραγωγήςαπό Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και ιδιαίτερα από φωτοβολταϊκά συστήματα. Σήμερα, όταν το ηλεκτρικόσύστημααδυνατεί να απορροφήσει το σύνολο της παραγόμενης ενέργειας, μέρος της πράσινης παραγωγής περικόπτεται για λόγους ασφάλειας και σταθερότητας του συστήματος.
Με την αναβάθμιση των υποσταθμών και την αύξηση της δυναμικότητας του δικτύου, δημιουργούνται καλύτερες προϋποθέσεις για την απορρόφηση μεγαλύτερης ποσότητας ενέργειας από ΑΠΕ και, κατά συνέπεια, για τον περιορισμό των περιπτώσεων στις οποίες απαιτούνται τέτοιες περικοπές. Ωστόσο, οι συγκεκριμένεςπαρεμβάσεις από μόνες τους δεν μπορούν να εξαλείψουν πλήρως το πρόβλημα.
Η περαιτέρω μείωση των περικοπών θα εξαρτηθεί επίσης από την ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, την υλοποίηση πρόσθετων υποδομών και παρεμβάσεων, καθώς και από τη συνολική μετεξέλιξη του ηλεκτρικού συστήματος τα επόμενα χρόνια.
Ενίσχυση της πράσινης ενέργειας
Ένα από τα σημαντικότερα οφέλητων δράσεων είναι ότι δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα της χώρας.
Η αύξηση της χωρητικότητας του δικτύου αναμένεται να συμβάλει στην καλύτερη αξιοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από φωτοβολταϊκά και αιολικά συστήματα και, σταδιακά,στη μείωση της ανάγκηςπαραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από συμβατικές μονάδες που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα.
Παράλληλα, οι αναβαθμίσεις του δικτύου δημιουργούν ευνοϊκότερες προϋποθέσεις για τηνενσωμάτωση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, τα οποία διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στηνενεργειακή μετάβαση, καθώς μπορούν να αποθηκεύουν πλεονάζουσα πράσινη παραγωγή και να επιτρέπουν την αξιοποίησή τηςσε μεταγενέστερο χρόνο.
Βάση για μελλοντική συγκράτηση του κόστους ενέργειας
Παρά τη μεγάλη σημασία των δράσεων,η υλοποίησή τους δεν συνεπάγεται άμεση ή αυτόματη μείωση στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Οι παρεμβάσεις αφορούν κυρίως την αναβάθμιση των υποδομών του ηλεκτρικού συστήματος και όχι την άμεση μεταβολή του κόστους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Υπάρχει, ωστόσο, άμεσο όφελος ως προς το επενδυτικό κόστος: περίπου το 70% του κόστους των δράσεων, που εκτιμάται σε περίπου €67 εκατ., θα καλυφθεί από ευρωπαϊκούς πόρους μέσω του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης και, ως εκ τούτου, δεν θα μετακυλιστεί στους καταναλωτές μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας.
Περαιτέρω οφέλη για τους καταναλωτές αναμένεται να προκύψουν σταδιακά. Σε συνδυασμό με τη μεγαλύτερη αξιοποίηση των ΑΠΕ και την περαιτέρω ανάπτυξη της αποθήκευσης ενέργειας, η μείωση των τεχνικών απωλειών και η αποτελεσματικότερη λειτουργία του δικτύου μπορούν να συμβάλουν,σε βάθος χρόνου, στη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους και στη σταδιακή βελτίωση της αποδοτικότητας και της λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος.
Υποδομή για το μέλλον
Με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2029, οι δράσεις για τη «Μετεξέλιξη του Ηλεκτρικού Δικτύου για την Υποστήριξη της Ενεργειακής Μετάβασης» αποτελούν σημαντικές επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές της χώρας.
Οι παρεμβάσεις αυτές δεν αποτελούν από μόνες τους την ολοκληρωμένη απάντηση σε όλες τις προκλήσεις του ηλεκτρικού συστήματος. Θέτουν, όμως, με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μια ισχυρή βάση για τη μετεξέλιξη του δικτύου, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη αξιοποίηση της πράσινης ενέργειας, περαιτέρω ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης και σταδιακή προσαρμογή του ηλεκτρικού συστήματος στις ανάγκες της ενεργειακής μετάβασης.
