Ετήσια άδεια στην Κύπρο: Πόσες ημέρες δικαιούνται οι εργαζόμενοι, ποιος πληρώνει και πότε μεταφέρεται

Η ετήσια άδεια με απολαβές αποτελεί κατοχυρωμένο δικαίωμα όλων των εργαζομένων στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα της Κύπρου, συμπεριλαμβανομένων των μαθητευομένων.

Ο περί Ετησίων Αδειών μετ’ Απολαβών Νόμος θεσπίστηκε στις 3 Μαρτίου 1967 και τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Αυγούστου του ίδιου έτους. Σκοπός του είναι να διασφαλίζει την ετήσια ανάπαυση των εργαζομένων και να παρέχει τα μέσα για την καλύτερη αξιοποίησή της, ιδιαίτερα από τους χαμηλά αμειβομένους.

Πόσες ημέρες άδειας δικαιούται ένας εργαζόμενος
Κάθε εργαζόμενος που έχει απασχοληθεί για 48 εβδομάδες μέσα σε ένα έτος δικαιούται τέσσερις εργάσιμες εβδομάδες άδειας με απολαβές.

Αυτό αντιστοιχεί σε:

20 εργάσιμες ημέρες για όσους εργάζονται πενθήμερη εβδομάδα,
24 εργάσιμες ημέρες για όσους εργάζονται εξαήμερη εβδομάδα.
Εάν ο εργαζόμενος έχει απασχοληθεί για διάστημα μικρότερο των 48 εβδομάδων κατά το προηγούμενο έτος, η διάρκεια της άδειάς του μειώνεται αναλογικά.

Προσωρινή απουσία λόγω ατυχήματος, ασθένειας, μητρότητας, γονικής άδειας ή άδειας για λόγους ανωτέρας βίας θεωρείται περίοδος υπηρεσίας.

Εάν ένας εργαζόμενος δικαιούται μεγαλύτερη άδεια βάσει συλλογικής σύμβασης, εθίμου, ειδικής συμφωνίας ή άλλης νομοθετικής πρόνοιας, το ευνοϊκότερο αυτό δικαίωμα διατηρείται.

Ποιες ημέρες δεν αφαιρούνται από την ετήσια άδεια
Κατά τον υπολογισμό της ετήσιας άδειας, ορισμένες ημέρες δεν λογίζονται ως ημέρες άδειας.

Σε αυτές περιλαμβάνονται:

οι δημόσιες αργίες που προβλέπονται από νόμο, έθιμο ή σύμβαση,
η άδεια μητρότητας και η γονική άδεια,
η άδεια για λόγους ανωτέρας βίας,
οι ημέρες ανικανότητας για εργασία λόγω ασθένειας ή ατυχήματος,
οι ημέρες απεργίας ή ανταπεργίας,
η περίοδος προειδοποίησης για τερματισμό της απασχόλησης.
Ποιος πληρώνει τον εργαζόμενο
Κατά τη διάρκεια της ετήσιας άδειας, ο εργαζόμενος πληρώνεται είτε απευθείας από τον εργοδότη του είτε από το Κεντρικό Ταμείο Αδειών.

Εργοδότης που εφαρμόζει σχέδιο αδειών με ευνοϊκότερους όρους από εκείνους που προβλέπει η νομοθεσία μπορεί, κατόπιν αίτησης, να εξαιρεθεί από την υποχρέωση καταβολής εισφορών στο Ταμείο. Σε αυτή την περίπτωση, ο εργοδότης καταβάλλει ο ίδιος στον εργαζόμενο τον κανονικό μισθό ή το ημερομίσθιό του κατά τη διάρκεια της άδειας.

Εάν ο εργοδότης δεν διαθέτει σχετική εξαίρεση, υποχρεούται να καταβάλλει εισφορές στο Κεντρικό Ταμείο Αδειών, από το οποίο πληρώνονται οι απολαβές των εργαζομένων.

Πόση είναι η εισφορά του εργοδότη
Για άδεια 20 εργάσιμων ημερών σε πενθήμερη εργασία ή 24 ημερών σε εξαήμερη εργασία, η εισφορά του εργοδότη στο Κεντρικό Ταμείο Αδειών ανέρχεται στο 8% των αποδοχών του εργαζομένου.

Οι αποδοχές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:

τον βασικό μισθό,
το τιμαριθμικό επίδομα,
τις προμήθειες,
τον 13ο και τον 14ο μισθό,
τις υπερωρίες,
το επίδομα βάρδιας,
το δικαίωμα υπηρεσίας και τις απολαβές αργιών.
Για τον υπολογισμό των εισφορών λαμβάνονται υπόψη οι ακαθάριστες αποδοχές, πριν από την αφαίρεση φόρων, εισφορών ή άλλων κρατήσεων, μέχρι το ανώτατο όριο που καθορίζεται κάθε χρόνο.

Εάν η ετήσια άδεια υπερβαίνει τις τέσσερις εβδομάδες, η εισφορά του εργοδότη αυξάνεται αναλόγως.

Πότε πληρώνει το Κεντρικό Ταμείο Αδειών
Το ποσό που καταβάλλεται στον εργαζόμενο από το Κεντρικό Ταμείο Αδειών ισούται με τις εισφορές που πληρώθηκαν προς όφελός του από τον εργοδότη ή τους εργοδότες του κατά το προηγούμενο έτος.

Για να καταβληθούν οι απολαβές, η άδεια πρέπει να έχει διάρκεια τουλάχιστον εννέα συνεχόμενων ημερών.

Εάν ο εργαζόμενος απασχολήθηκε για λιγότερες από 48 εβδομάδες κατά το προηγούμενο έτος, η άδειά του πρέπει να διαρκεί τουλάχιστον τέσσερις συνεχόμενες ημέρες.

Εργαζόμενος που απασχολήθηκε για λιγότερες από 13 εβδομάδες κατά το προηγούμενο έτος δεν λαμβάνει απολαβές άδειας από το Κεντρικό Ταμείο Αδειών.

Μπορεί να μεταφερθεί η άδεια;
Η ετήσια άδεια μπορεί να συσσωρευτεί για περίοδο έως δύο ετών, εφόσον υπάρχει συμφωνία μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου.

Στις περιπτώσεις όπου οι απολαβές καταβάλλονται από το Κεντρικό Ταμείο Αδειών, ο εργαζόμενος πληρώνεται ταυτόχρονα για τις άδειες και των δύο ετών.

Πώς υποβάλλεται η αίτηση πληρωμής
Για να λάβει τις απολαβές του από το Κεντρικό Ταμείο Αδειών, ο εργαζόμενος πρέπει να υποβάλει ειδικό έντυπο αίτησης.

Το έντυπο διατίθεται:

στα Επαρχιακά Γραφεία Κοινωνικών Ασφαλίσεων,
στα Κέντρα Εξυπηρέτησης του Πολίτη,
μέσω διαδικτύου.
Στην αίτηση δηλώνεται ο τραπεζικός λογαριασμός στον οποίο θα καταβάλλονται οι απολαβές. Το έντυπο υποβάλλεται μόνο την πρώτη φορά, εκτός εάν αλλάξουν τα τραπεζικά στοιχεία του δικαιούχου.

Οι απολαβές άδειας καταβάλλονται μέσω τραπεζικού εμβάσματος.

Τι ισχύει σε περίπτωση τερματισμού της εργασίας
Εργοδότης που έχει εξαιρεθεί από την καταβολή εισφορών στο Κεντρικό Ταμείο Αδειών οφείλει, όταν τερματίζεται η απασχόληση εργαζομένου, είτε να του παραχωρήσει την άδεια που εκκρεμεί είτε να του καταβάλει τα αντίστοιχα ημερομίσθια.

Απαγορεύεται η εργασία κατά τη διάρκεια της άδειας
Εργαζόμενος που απασχολείται κατά τη διάρκεια της άδειάς του, είτε στον συνήθη εργοδότη του είτε σε άλλον, διαπράττει αδίκημα.

Ενδέχεται επίσης να υποχρεωθεί να επιστρέψει στο Κεντρικό Ταμείο Αδειών ολόκληρο ή μέρος του ποσού που έλαβε ως απολαβές άδειας.

Τι συμβαίνει σε περίπτωση θανάτου του δικαιούχου
Εάν εργαζόμενος που δικαιούται απολαβές από το Κεντρικό Ταμείο Αδειών αποβιώσει, το δικαίωμα μεταβιβάζεται στη χήρα ή στον χήρο ή σε άλλο κατάλληλο πρόσωπο, το οποίο εγκρίνεται από τον Διευθυντή των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Έλεγχοι και κυρώσεις στους εργοδότες
Οι επιθεωρητές των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων έχουν δικαίωμα να ελέγχουν τους εργοδότες για να διαπιστώνουν εάν τηρούν τις υποχρεώσεις τους.

Ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει την εξέταση βιβλίων αποδοχών και άλλων εγγράφων που σχετίζονται με την απασχόληση, τις απολαβές και την καταβολή εισφορών.

Η παράλειψη πληρωμής εισφορών ή η παραβίαση άλλης υποχρέωσης που προβλέπει η νομοθεσία αποτελεί αδίκημα, για το οποίο μπορεί να επιβληθεί χρηματική ποινή, φυλάκιση έως έναν χρόνο ή και οι δύο ποινές.

Οι διαφορές που προκύπτουν από την εφαρμογή της νομοθεσίας εξετάζονται από το Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών.

Σχέδιο Επιχορήγησης Αδειών
Το Κεντρικό Ταμείο Αδειών έχει τη δυνατότητα, με τη συγκατάθεση του Υπουργικού Συμβουλίου, να διαθέτει χρηματικά ποσά για την επιχορήγηση των διακοπών των εργαζομένων και τη δημιουργία ή συντήρηση καταλυμάτων.

Στο πλαίσιο αυτό λειτουργεί από το 1972 το Σχέδιο Επιχορήγησης Αδειών, μέσω του οποίου επιδοτείται η διαμονή εργαζομένων σε ξενοδοχεία ορεινών και παραθαλάσσιων περιοχών. Από το 1980 επιχορηγούνται επίσης κατασκηνώσεις συντεχνιών.