Τα ναυάγια της Κύπρου: Ιστορίες που ζουν στον βυθό της θάλασσας

Κάτω από την επιφάνεια της Κυπριακής θάλασσας κρύβεται ένας κόσμος γεμάτος ιστορίες από ναυάγια. Πλοία που κάποτε διέσχιζαν θάλασσες για εμπορικά ταξίδια, σήμερα αποτελούν κομμάτια της κληρονομιάς μας. Κάθε ναυάγιο έχει τη δική του ιστορία ενώ παράλληλα συμβάλλει στη διαμόρφωση ενός μοναδικού υποθαλάσσιου τοπίου.

Ναυάγιο Βέρα

Πρόκειται για ένα Λιβανέζικο φορτηγό πλοίο που εγκλωβίστηκε σε ρηχά νερά το 1972 και αρχικά χρησιμοποιείτο ως στόχος εξάσκησης για τον στρατό. Αργότερα κρίθηκε επικίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα και ανατινάχθηκε το 1974. Σήμερα βρίσκεται στον κρατήρα που δημιουργήθηκε από την έκρηξη χωρισμένο σε τέσσερα κύρια τμήματα, ενώ η γέφυρά του παραμένει σχεδόν άθικτη.

Άγιος Δημήτριος – Δήμμα, Χλώρακα 

Το ελληνικό πλοίο « Δημήτριος ΙΙ» είναι φορτηγό πλοίο γερμανικής κατασκευής. Τον Μάρτιο του 1998 μετέφερε ξυλεία από τη Χαλκίδα με προορισμό το λιμάνι της Λεμεσού και στη συνέχεια τη Συρία. Ωστόσο, καθώς πλησίαζε το λιμάνι της Λεμεσού, βρέθηκε σε θαλασσοταραχή και παρασύρθηκε από τα  κύματα. Το πλοίο προσάραξε στην περιοχή «Φουρφουρής», ενώ το οκταμελές πλήρωμά του διασώθηκε με ελικόπτερο. Από τότε παραμένει σφηνωμένο σε μια σχισμή των βράχων, γεγονός που καθιστά τη μετακίνηση του σχεδόν αδύνατη.

EDRO III – Πέγεια 

Τον Οκτώβριο του 2011, το πλοίο EDRO III, αλβανικής πλοιοκτησίας, αναχώρησε από το λιμάνι της Λεμεσού με προορισμό τη Ρόδο, έχοντας ως μοναδικούς επιβαίνοντες τα εννέα μέλη του πληρώματος. Εξαιτίας έντονης θαλασσοταραχής και μηχανικής βλάβης παρασύρθηκε από τα κύματα και ακινητοποιήθηκε περίπου 30 μέτρα από τη βραχώδη ακτή της Πέγειας. Το πλήρωμα διασώθηκε, ωστόσο η απομάκρυνση του πλοίου αποδείχθηκε αδύνατη. Σήμερα, το ναυάγιο βρίσκεται στην περιοχή, η οποία προστατεύεται και εντάσσεται στο δίκτυο Natura 2000.

Ναυάγιο White Star

Πρόκειται για ένα ρωσικό αλιευτικό σκάφος, το οποίο το 2006, ενώ είχε προορισμό τη Λεμεσό, βυθίστηκε στη θαλάσσια περιοχή κοντά στο λιμάνι της Πάφου. Σήμερα βρίσκεται σε βάθος 14 έως 18 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Ναυάγιο Τριών Αστέρων – Ακρωτήρι 

Τη δεκαετία του 1970, το καράβι της εταιρείας «Akarnania Μaritime Co», έκανε μια διαδρομή  ρουτίνας από τη Γιουγκοσλαβία προς την Τζέντα της Σαουδικής Αραβίας, φορτωμένο ξυλεία. Λόγω έντονης κακοκαιρίας το καράβι προσάραξε στη χερσόνησο του Ακρωτηρίου, τυλιγμένο στις φλόγες και βυθίστηκε. Το πλοίο σήμερα είναι μερικώς βυθισμένο σε βάθος 7 περίπου μέτρων.

Ναυάγιο Κωνσταντής 

Η σοβιετικής κατασκευής μηχανότρατα κατασκευάστηκε το 1989 και μεταφέρθηκε στην Κύπρο το 1997. Το σκάφος βυθίστηκε τον Φεβρουάριο του 2014 με σκοπό τη δημιουργία τεχνητού υφάλου, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της θαλάσσιας ζωής στην περιοχή. Έκτοτε, το ναυάγιο, το οποίο βρίσκεται σε βάθος 24 μέτρων, έχει εξελιχθεί σε καταφύγιο για πολλά είδη θαλάσσιας χλωρίδας και πανίδας.

Lady Thetis 

Η Lady Thetis ήταν κυπριακό επιβατηγό πλοίο, γερμανικής κατασκευής, που ναυπηγήθηκε το 1953 και μετατράπηκε σε τεχνητό ύφαλο τον Φεβρουάριο του 2014, μαζί με το αλιευτικό σκάφος Κωνσταντής. Τα δύο ναυάγια τοποθετήθηκαν σκόπιμα στον πυθμένα της θάλασσας και λειτουργούν ως καταφύγια και περιοχές αναπαραγωγής για θαλάσσιους οργανισμούς, συμβάλλοντας παράλληλα στην ανάπτυξη του θαλάσσιου οικοσυστήματος αλλά και αποτελώντας δημοφιλή σημεία για αναψυχή και καταδύσεις. Το ναυάγιο βρίσκεται σε βάθος περίπου 18 μέτρων.

Ναυάγιο Ζηνοβία

Η Ζηνοβία κατατάσσεται ανάμεσα στα δέκα καλύτερα ναυάγια του κόσμου και θεωρείται ένα από τα πιο εμβληματικά της Μεσογείου. Πρόκειται για σουηδικό οχηματαγωγό πλοίο μήκους 172 μέτρων. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του από την Αθήνα προς το Ηράκλειο, παρουσίασε σοβαρές βλάβες. Ο καπετάνιος αποφάσισε να το οδηγήσει στο λιμάνι του Πειραιά, όπου μετά από τέσσερις ημέρες και αφού αντλήθηκαν τα νερά από το πλοίο θεωρήθηκε ότι το πρόβλημα είχε αντιμετωπιστεί.Στις 3 Ιουνίου, κατά τον σταθμό του στη Λάρνακα, διαπιστώθηκε ότι το πρόβλημα δεν είχε λυθεί. Το πλοίο άρχισε σταδιακά να παίρνει κλίση προς τη δεξιά πλευρά με αποτέλεσμα να βυθιστεί στις 7 Ιουνίου 1980 στο λιμάνι της Λάρνακας. Σήμερα βρίσκεται σε βάθος 42 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Αρχαίο ναυάγιο Μαζωτού 

Πρόκειται για ναυάγιο εμπορικού πλοίου της ύστερης κλασικής περιόδου, το οποίο εντοπίστηκε στη θαλάσσια περιοχή του χωριού Μαζωτός, σε βάθος 45 μέτρων. Αποτελεί το πρώτο ναυάγιο αυτής της περιόδου που ανακαλύφθηκε στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο να μεταφέρει χιακούς αμφορείς σε βάθος προσβάσιμο για καταδυτική έρευνα, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερα μεγάλη επιστημονική σημασία στο εύρημα.Το ναυάγιο εντοπίστηκε το 2006, ενώ οι συστηματικές έρευνες ξεκίνησαν το 2007 από την Ερευνητική Μονάδα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου. Αποτελεί την πρώτη υποβρύχια αρχαιολογική έρευνα που πραγματοποιήθηκε από κυπριακούς φορείς, συμβάλλοντας στη θεμελίωση και ανάπτυξη της ενάλιας αρχαιολογίας στην Κύπρο.

Ναυάγιο Ελικοπτέρου

Πρόκειται για ελικόπτερο του βρετανικού στρατού, το οποίο βυθίστηκε το 1966 σε βάθος 16 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, έπειτα από μηχανική βλάβη. Σήμερα, η περιοχή αποτελεί σημείο συγκέντρωσης κοπαδιών ψαριών και πολλών χταποδιών, μετατρέποντας το ναυάγιο σε έναν μικρό θαλάσσιο βιότοπο.

Ναυάγιο Αλεξάνδρεια

Η Αλεξάνδρεια ήταν ένα ψαροκάικο που βυθίστηκε το 2006 μετά από καταιγίδα. Βρίσκεται σε πολύ κοντινή απόσταση από το ναυάγιο του «Ζηνοβία», ενώ μετά τη βύθισή του, το πλοίο κατέληξε σε όρθια θέση σε μέγιστο βάθος 31μ. Η θαλάσσια ζωή γύρω από το πλοίο, ο πλούτος και η ποικιλία της είναι απίστευτη, καθώς ο δύτης μπορεί να δει να κολυμπούν εκεί ροφοί, τόνοι, θαλάσσιες χελώνες, αλλά και πολλά άλλα είδη.

Ναυάγιο Nemesis III

Το ναυάγιο Nemesis III βρίσκεται περίπου 600 μέτρα από την ακτή, κοντά στην παραλία Βρυσούδια στον Πρωταρά. Κατασκευάστηκε στη Γαλλία το 1956 και λειτουργούσε ως τράτα βυθού. Το σκάφος έφτασε στην Κύπρο το 1987 και στη συνέχεια εγγράφηκε ως κυπριακό πλοίο. Βυθίστηκε  στις 20 Δεκεμβρίου το 2013, στη θαλάσσια περιοχή του Παραλιμνίου, σε βάθος 25 μέτρων. Η διαδικασία έγινε εσκεμμένα, με την παρουσία πλήθους κόσμου που συγκεντρώθηκε για να παρακολουθήσει τη δημιουργία ενός ακόμη τεχνητού υφάλου στην περιοχή.

Ναυάγιο Κερύνεια 

Το πλοίο Κερύνεια βυθίστηκε λίγο έξω από την ακτή της Αγίας Νάπας για τη δημιουργία τεχνητού υφάλου. Τον Φεβρουάριο του 2015, ποντίστηκε στη θαλάσσια περιοχή Περνέρα, σε μικρή απόσταση από το γραφικό λιμανάκι της Αγίας Νάπας και σήμερα βρίσκεται σε βάθος 23 μέτρων.

Liberty

Στο πλαίσιο της προσπάθειας του Δήμου Παραλιμνίου για τη δημιουργία τεχνητού υφάλου, βυθίστηκε και το πλοίο Liberty, σε απόσταση περίπου 150 μέτρων από το ναυάγιο Nemesis III. Το πλοίο κατασκευάστηκε στην Ελλάδα το 1965 και αρχικά έφερε την ονομασία «Σκοπελίτης». Καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας του χρησιμοποιήθηκε ως φορτηγό μεταφορικό πλοίο. Έχει μήκος 36,60 μέτρα και πλάτος 6,8 μέτρα.Σε μεταγενέστερο στάδιο, το πλοίο βρέθηκε στις κυπριακές θάλασσες, όπου απέκτησε το όνομα Liberty, με το οποίο έγινε γνωστό μέχρι τη βύθισή του.