Ο λογαριασμός για τα πρόστιμα έρχεται… χρόνια μετά – Ξεκινά σύντομα η επίδοση εκκρεμούντων εξωδίκων ακόμα και στον δρόμο

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Πολίτη τις τελευταίες μέρες βρίσκεται σε εξέλιξη προσπάθεια επίδοσης περίπου 320.000 εκκρεμών εξωδίκων, γεγονός που έχει προκαλέσει προβληματισμό σχετικά με την αποτελεσματικότητα του συστήματος και τις ευθύνες των αρμόδιων φορέων για τη μεγάλη καθυστέρηση. 

Η διαδικασία αυτή έχει ως αποτέλεσμα πολλοί πολίτες να καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν πρόστιμα και βαθμούς ποινής, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι κυρώσεις ενδέχεται να οδηγήσουν ακόμη και σε αφαίρεση της άδειας οδήγησης.

Το βασικό ερώτημα που προκύπτει αφορά το πώς δημιουργήθηκε αυτή η μεγάλη συσσώρευση εκκρεμών υποθέσεων και ποιοι ευθύνονται για την κατάσταση. Μέχρι πρόσφατα, η αποστολή των εξωδίκων πραγματοποιούνταν μέσω ταχυδρομείου. Οι καθυστερήσεις στην παράδοση, οι επιστολές που δεν έφταναν ποτέ στους παραλήπτες, καθώς και περιπτώσεις πολιτών που, σύμφωνα με την Αστυνομία, απέφευγαν σκόπιμα να παραλάβουν τις συστημένες επιστολές τους, συνέβαλαν στη δημιουργία και διόγκωση των εκκρεμοτήτων.

Για αρκετούς πολίτες, η πρώτη ενημέρωση σχετικά με τις εκκρεμείς παραβάσεις τους γίνεται μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα από την καταγραφή τους. Υπάρχουν περιπτώσεις οδηγών που πληροφορούνται σήμερα ότι έχουν παραβάσεις καταχωρισμένες στο όνομά τους ήδη από το 2024. Επιπλέον, όταν επιδίδονται περισσότερα από ένα εξώδικα την ίδια ημέρα, ο οδηγός μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με τη συγκέντρωση πολλών βαθμών ποινής, οι οποίοι, ανάλογα με τη σοβαρότητα των παραβάσεων, ενδέχεται να οδηγήσουν ακόμη και στην αφαίρεση της άδειας οδήγησης.

Η σημαντική καθυστέρηση στην επίδοση των εξωδίκων μειώνει την αποτελεσματικότητα του συστήματος, καθώς περιορίζει τον αποτρεπτικό του χαρακτήρα και απομακρύνει τη σύνδεση μεταξύ της παράβασης και της επιβολής της ποινής.

Είναι διαφορετικό ένας οδηγός να ενημερώνεται άμεσα για τις παραβιάσεις του και διαφορετικό να το πληροφορείται ένα ή και δύο χρόνια μετά. Οι μεγάλες καθυστερήσεις επηρεάζουν τον βασικό σκοπό του συστήματος, ο οποίος είναι η πρόληψη των παραβάσεων και η βελτίωση της οδικής συμπεριφοράς των οδηγών.

Σύμφωνα με την Αστυνομία, εδώ και αρκετά χρόνια είχαν διατυπωθεί εισηγήσεις για την εφαρμογή αλλαγών που θα επέτρεπαν την ταχύτερη ενημέρωση των πολιτών, ακόμη και μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Ωστόσο, η υλοποίηση αυτής της λύσης δεν κατέστη εφικτή, καθώς δεν υπάρχει μια ενιαία και αξιόπιστη βάση δεδομένων που να περιλαμβάνει τα ηλεκτρονικά στοιχεία επικοινωνίας των πολιτών.

Παράλληλα, αναγνωρίζεται ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η ευθύνη για τη μη επίδοση των εξωδίκων δεν αφορά αποκλειστικά τους πολίτες. Σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα, μέχρι τα τέλη Ιουλίου ή τις αρχές Αυγούστου αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή νέο σύστημα, το οποίο θα δίνει τη δυνατότητα στα μέλη της Τροχαίας, μέσω των φορητών τερματικών που χρησιμοποιούν κατά τους ελέγχους, να εντοπίζουν άμεσα τυχόν εκκρεμή εξώδικα και να τα επιδίδουν επιτόπου στους οδηγούς.

Πρόσφατα, η Αστυνομία προχώρησε στην εφαρμογή της πρακτικής επίδοσης εξωδίκων στα σημεία ελέγχου των οδοφραγμάτων, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Αρκετοί βουλευτές εξέφρασαν αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο η Αστυνομία έχει το δικαίωμα να προβαίνει σε τέτοιες επιδόσεις. Από την πλευρά της, η Αστυνομία υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη διαδικασία είναι νόμιμη, καθώς η νομοθεσία της παρέχει τη δυνατότητα επίδοσης εξωδίκων σε οποιοδήποτε σημείο βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Υπενθυμίζεται ότι από την ημερομηνία επίδοσης του εξωδίκου ο πολίτης έχει στη διάθεσή του 90 ημέρες για την καταβολή του προστίμου, ενώ μετά την παρέλευση 105 ημερών μπορεί να ξεκινήσει η διαδικασία ποινικής δίωξης.

Το ζήτημα έχει εξελιχθεί σε αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης και αναμένεται να συζητηθεί σήμερα στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών, μετά από εισήγηση των βουλευτών του ΑΚΕΛ, Άριστος Δαμιανού και Ανδρέας Πασιουρτίδης. Ο κ. Πασιουρτίδης αναγνώρισε ότι υπάρχουν περιπτώσεις πολιτών οι οποίοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με συσσωρευμένα εξώδικα, χωρίς να είχαν προηγουμένως ενημερωθεί για τις παραβάσεις τους.

Όπως ανέφερε, η ευθύνη δεν μπορεί να αποδίδεται στους πολίτες που δεν έλαβαν έγκαιρη ενημέρωση, υποστηρίζοντας ότι τόσο η αρμόδια εταιρεία όσο και το κράτος όφειλαν να διασφαλίσουν την ορθή και έγκαιρη επίδοση των εξωδίκων, καθώς και να προχωρήσουν νωρίτερα στις απαραίτητες νομοθετικές τροποποιήσεις.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Επιτροπής Μεταφορών, Σωτήρης Ιωάννου, δήλωσε ότι οι εκατοντάδες χιλιάδες ανεπίδοτες εξώδικες καταγγελίες αποτελούν ένδειξη της προχειρότητας με την οποία εφαρμόστηκε το σύστημα φωτοεπισήμανσης.

Όπως υποστήριξε, η εφαρμογή του συστήματος έχει οδηγήσει στην επιβάρυνση χιλιάδων πολιτών, χωρίς να έχει επιτευχθεί ο βασικός του στόχος, που ήταν η μείωση των θανατηφόρων οδικών δυστυχημάτων. Παράλληλα, ανέφερε ότι η θέση της Επιτροπής είναι πως η λειτουργία του συστήματος θα πρέπει να ανασταλεί μέχρι να αντιμετωπιστούν οι υπάρχουσες αδυναμίες, ώστε να εξυπηρετεί ουσιαστικά την οδική ασφάλεια και όχι να εκλαμβάνεται ως μέσο είσπραξης εσόδων.

Ο Υπουργός Μεταφορών, Αλέξης Βαφεάδης, αναγνώρισε ότι υπήρχαν αδυναμίες στον τρόπο εφαρμογής του συστήματος φωτοεπισήμανσης, επισημαίνοντας ότι οι διορθωτικές κινήσεις θα έπρεπε να είχαν γίνει πριν από την έναρξη λειτουργίας του. Παράλληλα, ανέφερε ότι, λόγω του μεγάλου αριθμού διελεύσεων οχημάτων, ήταν αναμενόμενο να δημιουργηθεί μεγάλος όγκος εξωδίκων προς επίδοση. Ωστόσο, παραδέχθηκε ότι η ενημέρωση των οδηγών δύο ή ακόμη και τρία χρόνια μετά την τέλεση μιας παράβασης περιορίζει σημαντικά τον αποτρεπτικό χαρακτήρα του μέτρου.

Σε ό,τι αφορά τις περιπτώσεις οδηγών που αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο στέρησης της άδειας οδήγησης, σημείωσε ότι κάθε υπόθεση εξετάζεται ξεχωριστά από το δικαστήριο. Οι επηρεαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν ελαφρυντικά στοιχεία και να ζητήσουν να μην επιβληθεί η συγκεκριμένη ποινή.

Παράλληλα, ο Υπουργός ανέφερε ότι το νομοσχέδιο για τον εκσυγχρονισμό της διαδικασίας επίδοσης των εξωδίκων βρίσκεται ενώπιον της Νομικής Υπηρεσίας για νομοτεχνικό έλεγχο. Το νομοσχέδιο προβλέπει τη χρήση εναλλακτικών τρόπων επίδοσης, όπως η αποστολή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, με στόχο την ταχύτερη ενημέρωση των πολιτών.