Δημόσια συζήτηση ξεκίνησε γύρω από την αναστολή της ποινής φυλάκισης του Χαράλαμπου Χρυσάνθου, γνωστού ως «Χάμπουργκερ», ο οποίος είχε καταδικαστεί σε συνολική ποινή κάθειρξης 35 ετών για δύο υποθέσεις απόπειρας φόνου, στο πλαίσιο της ένταξής του στο πρόγραμμα προστασίας μαρτύρων.

Το θέμα συζητήθηκε στην εκπομπή «Μεσημέρι και Κάτι», όπου ο νομικός Σίμος Αγγελίδης άσκησε κριτική στη διαδικασία που ακολουθήθηκε, ενώ ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης υπερασπίστηκε το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του προγράμματος προστασίας μαρτύρων.

Ο κ. Αγγελίδης χαρακτήρισε αδιανόητη την αναστολή της ποινής σε πρόσωπο που καταδικάστηκε για τόσο σοβαρά αδικήματα.

 

 

«Τι να σχολιάσω; Ότι δίνουμε σε βιαστή και σε πρόσωπο που καταδικάστηκε για απόπειρες φόνου προεδρική χάρη; Τότε σε ποιους δεν θα δώσουμε;» διερωτήθηκε.

Παράλληλα, ζήτησε να δοθούν δημόσιες εξηγήσεις για τη συμβολή του συγκεκριμένου προσώπου ως μάρτυρα κατηγορίας, λέγοντας ότι η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει τι ήταν τόσο σημαντικό ώστε να δικαιολογηθεί η αποφυλάκισή του, παρά τη βαριά ποινή που του επιβλήθηκε.

Από την πλευρά του, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος υπογράμμισε ότι η παρουσίαση της υπόθεσης αποκλειστικά ως «προεδρική χάρη» δεν αποδίδει το πραγματικό θεσμικό πλαίσιο.

Όπως ανέφερε, η ένταξη ενός προσώπου στο πρόγραμμα προστασίας μαρτύρων δεν αποτελεί απόφαση της εκτελεστικής εξουσίας ούτε του Προέδρου της Δημοκρατίας, αλλά προβλέπεται μέσα από συγκεκριμένη διαδικασία που εφαρμόζεται και σε άλλες χώρες.

Ο κ. Λετυμπιώτης σημείωσε ότι σκοπός του προγράμματος είναι να εξασφαλίζονται μαρτυρίες που οδηγούν στην εξάρθρωση και καταδίκη οργανωμένων εγκληματικών δικτύων ή άλλων ιδιαίτερα σοβαρών υποθέσεων.

«Δεν αποφασίζει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ποιος εντάσσεται στο πρόγραμμα προστασίας μαρτύρων. Η διαδικασία αυτή υπάρχει διεθνώς και αποσκοπεί στην καταδίκη ακόμη σοβαρότερων εγκληματιών», ανέφερε.

Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος τόνισε ακόμη ότι η δημόσια συζήτηση πρέπει να γίνεται με πλήρη γνώση όλων των δεδομένων, ώστε να μην υπονομεύεται η δυνατότητα αξιοποίησης προστατευόμενων μαρτύρων σε εξαιρετικά σοβαρές ποινικές υποθέσεις.

Όπως είπε, το δίλημμα είναι κατά πόσο η Κυπριακή Δημοκρατία επιθυμεί να διαθέτει ένα αποτελεσματικό πρόγραμμα προστασίας μαρτύρων, το οποίο, έστω και κατ’ εξαίρεση, μπορεί να οδηγήσει στην καταδίκη των ιθυνόντων νου σοβαρών εγκληματικών ενεργειών.

«Από το 2023 εξαιρούνται σοβαρά εγκλήματα από τις προεδρικές χάρες»

Ο κ. Λετυμπιώτης επισήμανε ακόμη ότι από την ανάληψη της διακυβέρνησης από τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, την 1η Μαρτίου 2023, έχει ληφθεί πολιτική απόφαση ώστε σοβαρά αδικήματα, όπως ο παιδοβιασμός και η διακίνηση ναρκωτικών, να εξαιρούνται από τις συνήθεις διαδικασίες απονομής προεδρικής χάρης.

Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η συγκεκριμένη περίπτωση δεν αφορά την κλασική διαδικασία απονομής προεδρικής χάρης, αλλά συνδέεται με το ειδικό καθεστώς που εφαρμόζεται στο πλαίσιο του προγράμματος προστασίας μαρτύρων, το οποίο, όπως ανέφερε, πρέπει να διαχωρίζεται από τις προεδρικές χάρες που απονέμονται σε άλλες περιπτώσεις.

Τοποθέτηση της Νομικής Υπηρεσίας

Η προεδρική χάρη που δίδεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με τη σύμφωνο γνώμη του Γενικού Εισαγγελέα και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, δεν αποτελεί αθώωση ούτε διαγραφή εγκληματικών πράξεων.

Πρόκειται για συνταγματική προβλεπόμενη εξουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, η οποία εφαρμόζεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις και λαμβάνει υπ’ όψιν σειρά παραγόντων, όπως η συνεργασία με τις Αρχές, η απονομή της Δικαιοσύνης, ζητήματα ασφάλειας, μεταξύ άλλων του κοινωνικού συνόλου, και η ανάγκη προστασίας της ζωής όχι μόνο του μάρτυρα αλλά και της οικογένειάς του. Η τυχόν μετεγκατάσταση μάρτυρα σε άλλη χώρα εντάσσεται ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο προστασίας.

Το συγκεκριμένο πρόσωπο για το οποίο γίνεται αναφορά στο δημοσίευμα, μετά από την καταδίκη του και την επιβολή ποινής, εντάχθηκε στο Σχέδιο Προστασίας Μαρτύρων και Συνεργατών της Δικαιοσύνης (ο περί Προστασίας Μαρτύρων Νόμος του 2001 (95(I)/2001) με σκοπό να καταστεί μάρτυρας κατηγορίας σε δύο σοβαρές υποθέσεις απόπειρας φόνου εναντίον προσώπου που είχε ήδη καταδικαστεί σε ισόβια φυλάκιση για πέντε φόνους εκ προμελέτης.

Στο Σχέδιο Προστασίας Μαρτύρων και Συνεργατών της Δικαιοσύνης προβλέπονται τα είδη προστασίας τόσο του μάρτυρα όσο και του στενού οικογενειακού περιβάλλοντός του, που μπορεί ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας να αποφασίσει αναλόγως της εκάστοτε περίπτωσης.

Το Σχέδιο Προστασίας Μαρτύρων και Συνεργατών της Δικαιοσύνης, που αποτελεί διεθνής πρακτική, δεν θεσμοθετήθηκε για να επιβραβεύει εγκληματίες. Θεσμοθετήθηκε γιατί σε υποθέσεις οργανωμένου και σοβαρού εγκλήματος, πολλές φορές μόνο κάποιος που εμπλέκετο στην εγκληματική δράση μπορεί να αποκαλύψει την αλήθεια.

Όταν ένας μάρτυρας καταθέτει εναντίον προσώπων που εμπλέκονται σε σοβαρές εγκληματικές υποθέσεις δεν εκτίθεται μόνο ο ίδιος. Εκτίθενται και τα μέλη της οικογένειάς του, τα οποία δεν φέρουν ευθύνη για τις πράξεις του, ούτε για την απόφασή του να συνεργαστεί με τις διωκτικές Αρχές. Το Κράτος οφείλει να προστατεύσει αυτά τα πρόσωπα και κατ’ επέκταση και την κοινωνία ολόκληρη, διότι, κατ’ αυτό τον τρόπο, προστατεύει την αξιοπιστία του συστήματος απονομής της Δικαιοσύνης, αφού, σε αντίθετη περίπτωση, θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να πειστεί ο οποιοσδήποτε να συνεργαστεί με τις Αρχές.

Υπό το φως των ανωτέρω είναι που λήφθηκε η απόφαση για απονομή χάριτος. Τονίζεται ότι, τυχόν παραβίαση όρων που έχουν τεθεί στο εν λόγω πρόσωπο μέσω της απονομής χάριτος αυτόματα ενεργοποιούν την επιβληθείσα σε αυτόν ποινή.