Η γεωγραφία δεν πρέπει να αποτελεί όριο στις φιλοδοξίες των ανθρώπων, στις οικονομικές ευκαιρίες ή στη δέσμευση της Ευρώπης για δικαιοσύνη και ισότιμη μεταχείριση, είπε ο Πρωθυπουργός της Μάλτας, Ρόμπερτ Αμπέλα, στην ομιλία του στη Διάσκεψη Υψηλού Επιπέδου «Ενισχύοντας τα νησιά και τις παράκτιες κοινότητες της ΕΕ», που πραγματοποιείται στην Πάφο την Παρασκευή.

Από την πλευρά του, ο Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Γιουνούς Ομαρζί, μίλησε για «ιστορική στιγμή», αναφερόμενος στη Στρατηγική για τα Νησιά και στη Στρατηγική για τις Παράκτιες Περιοχές.

Ο Πρωθυπουργός της Μάλτας μίλησε για μια «σπάνια στιγμή» κατά την οποία τα νησιά δεν βρίσκονται στο περιθώριο της ευρωπαϊκής συζήτησης, αλλά στο επίκεντρό της. Σημείωσε ότι οι συνθήκες στα νησιά της Ευρώπης διαφέρουν, κάνοντας λόγο για προκλήσεις όσον αφορά την απόσταση, το υψηλότερο κόστος, την έκθεση σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς και την εξάρτηση από αξιόπιστες συνδέσεις.

 

Μιλώντας ειδικότερα για τα νησιωτικά κράτη-μέλη, είπε ότι αυτές οι πιέσεις δεν αποτελούν περιστασιακές δυσκολίες, αλλά «δομικές πραγματικότητες», που γίνονται αισθητές πιο άμεσα, επειδή δεν υπάρχει ηπειρωτική ενδοχώρα στην οποία μπορούν να στηριχθούν όταν προκύπτουν διαταραχές.

«Η γεωγραφία διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο ζούμε και εργαζόμαστε. Επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο μετακινούνται οι άνθρωποι, δραστηριοποιούνται οι επιχειρήσεις, παρέχονται οι υπηρεσίες και μεταφέρονται οι εξωτερικοί κλυδωνισμοί στην καθημερινή ζωή. Για ένα νησί, η συνδεσιμότητα δεν είναι πολυτέλεια. Είναι βασική υποδομή. Όταν η συνδεσιμότητα είναι αδύναμη, όλα γίνονται δυσκολότερα. Το κόστος των μεταφορών αυξάνεται. Οι αλυσίδες εφοδιασμού γίνονται λιγότερο αξιόπιστες. Η πρόσβαση στις αγορές γίνεται πιο αβέβαιη. Οι οικογένειες και οι επιχειρήσεις διαθέτουν λιγότερες επιλογές και μικρότερα περιθώρια αντιμετώπισης δυσκολιών», είπε.

Εξάλλου, συνέχισε, οι πιέσεις αυτές αλληλοενισχύονται, καθώς οι οικονομίες των νησιών είναι συχνά μικρές και ανοιχτές. «Αυτή η εξωστρέφεια μάς έχει ωφελήσει. Μας έχει καταστήσει πιο προσανατολισμένους προς τον έξω κόσμο, πιο ευπροσάρμοστους και πιο ανθεκτικούς. Ωστόσο, σημαίνει επίσης ότι οι κλυδωνισμοί στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, του τουρισμού ή του εμπορίου γίνονται αισθητοί γρήγορα και άμεσα».

Όπως σημείωσε, η πράσινη μετάβαση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς η υλοποίησή της σε πραγματικές οικονομίες, πρέπει να λαμβάνει υπόψη το πραγματικό κόστος και να γίνεται με σαφή κατανόηση των διαφορετικών αφετηριών. «Τα νησιά συχνά αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος μετάβασης. Ενδέχεται να εξαρτώνται περισσότερο από εισαγόμενα καύσιμα. Ενδέχεται να διαθέτουν λιγότερες τεχνολογικές επιλογές που μπορούν να εφαρμοστούν σε μεγάλη κλίμακα. Αυτοί είναι πρακτικοί περιορισμοί. Επηρεάζουν το τι μπορεί να επιτευχθεί, πόσο γρήγορα και με ποιο κόστος», σημείωσε.

Όπως είπε, οι περιβαλλοντικές πιέσεις γίνονται επίσης ολοένα και πιο άμεσες και επηρεάζουν ήδη τις υποδομές, τα δημόσια οικονομικά και τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, με τις συνέπειες γίνονται αισθητές από τους ίδιους τους πολίτες μας.

Όσον αφορά τις μικρότερες οικονομίες, ο Πρωθυπουργός Αμπέλα είπε ότι η διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας εξαρτάται ολοένα και περισσότερο από την προσέλκυση εργατικού δυναμικού με δεξιότητες από το εξωτερικό, δημιουργώντας πιέσεις, ιδιαίτερα στις υποδομές, τη στέγαση και τη συνετή αξιοποίηση του περιορισμένου διαθέσιμου χώρου.

«Στις μικρότερες αγορές εργασίας, αυτές οι εξελίξεις γίνονται αισθητές νωρίτερα και εντονότερα. Με την πάροδο του χρόνου, το ζήτημα μετατρέπεται σε ερώτημα για το κατά πόσο οι κοινότητες παραμένουν βιώσιμες, οι υπηρεσίες εξακολουθούν να είναι προσβάσιμες και οι νέοι μας πιστεύουν ότι μπορούν να οικοδομήσουν το μέλλον τους στον τόπο τους», τόνισε.

Από την άλλη, ο Πρωθυπουργός της Μάλτας σημείωσε ότι τα νησιά είναι επίσης τόποι καινοτομίας, ανθεκτικότητας και στρατηγικής σημασίας. «Στην ενέργεια, τη ναυτιλία, την ψηφιακή πολιτική και τον τουρισμό, τα νησιά συχνά λειτουργούν ως πεδία δοκιμής νέων προσεγγίσεων, ακριβώς επειδή πρέπει να προσαρμόζονται γρήγορα, να αξιοποιούν προσεκτικά τους πόρους τους και να σκέφτονται πέρα από το μέγεθός τους».

Πρόσθεσε, επίσης, ότι τα νησιά κατανοούν επίσης την αλληλεξάρτηση. «Βασιζόμαστε στις θαλάσσιες και αεροπορικές συνδέσεις, στους εταίρους μας, στις αγορές και στους γείτονές μας. Αυτό προσδίδει στις νησιωτικές κοινωνίες μια πολύ σαφή αντίληψη του γιατί η ευρωπαϊκή συνεργασία έχει σημασία».

«Η πολιτική πρέπει να ξεκινά από τις πραγματικές μας συνθήκες. Η ίση μεταχείριση δεν σημαίνει πάντοτε ταυτόσημη μεταχείριση. Όταν και όπου οι συνθήκες είναι δομικά διαφορετικές, η πολιτική οφείλει να το αντικατοπτρίζει. Γι’ αυτό οι Συνθήκες αναγνωρίζουν τις ιδιαίτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές περιοχές. Και γι’ αυτό αυτές οι πραγματικότητες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη με μεγαλύτερη συνέπεια κατά τον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών πολιτικών, και όχι να επιχειρείται η διόρθωσή τους εκ των υστέρων», ανέφερε.

Χαιρέτισε το έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εκπόνηση μιας ειδικής στρατηγικής για τα νησιά, παράλληλα με τη στρατηγική για τις παράκτιες κοινότητες. Οι στρατηγικές αυτές, είπε, «πρέπει να αλλάξουν ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι πολιτικές, εφαρμόζονται οι κανόνες και μετατρέπεται η ευρωπαϊκή φιλοδοξία σε πραγματικές συνθήκες. Η πραγματική δοκιμασία είναι κατά πόσο αυτή η κατανόηση θα ενσωματώνεται εξαρχής, όταν σχεδιάζονται οι πολιτικές, κατανέμονται οι πόροι και εφαρμόζονται οι κανόνες, και όχι αφού οι πολιτικές έχουν ήδη προταθεί ή συμφωνηθεί».

Ο Ρόμπερτ Αμπέλα σημείωσε ότι η γεωγραφία θα συνεχίσει να διαμορφώνει τη ζωή στα νησιά, όπως διαμορφώνει και τη ζωή πολλών παράκτιων κοινοτήτων. «Δεν θα πρέπει, όμως, ποτέ να αποτελεί όριο στις φιλοδοξίες των ανθρώπων, στις οικονομικές ευκαιρίες ή στη δέσμευση της Ευρώπης για δικαιοσύνη και ισότητα», είπε, σημειώνοντας ότι πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι πολίτες των νησιών δεν θα καλούνται να σηκώσουν το βάρος της ευρωπαϊκής φιλοδοξίας διαθέτοντας λιγότερα μέσα από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. «Με αυτό το κριτήριο πρέπει να αξιολογηθεί αυτή η στρατηγική», κατέληξε.

Με τη σειρά του, ο Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Γιουνούς Ομαρζί, μιλώντας στα γαλλικά μέσω διερμηνέα, είπε ότι «η στιγμή που ζούμε εδώ είναι μία στιγμή που θεωρώ ότι είναι ιστορική σημασίας, διότι για πρώτη φορά στην ιστορία του ευρωπαϊκού οικοδομήματος έχουμε μία πρώτη μορφή συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των νησιών της Ευρώπης».

Όπως είπε, αυτή η στρατηγική είναι η κορύφωση μιας μακράς πολιτικής πορείας, με τις καταβολές της να βρίσκονται στο ψήφισμα που εγκρίθηκε σχεδόν ομόφωνα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που ζητούσε ρητώς από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τα νησιά.

Ο κ. Ομαρζί υπογράμμισε ότι οι προκλήσεις της νησιωτικότητας αξίζουν συνεκτικές, φιλόδοξες και ολοκληρωμένες απαντήσεις. «Η σημερινή αναγνώριση της νησιωτικότητας από την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πλέον γεγονός. Πρόκειται για μία ιστορική στιγμή και είναι και μία ιστορική στιγμή γιατί εδώ και πάρα πολύ καιρό τα ευρωπαϊκά νησιά ήταν οι ξεχασμένοι του ευρωπαϊκού οικοδομήματος», είπε, σημειώνοντας ότι η ΕΕ έχει αναπτύξει συγκεκριμένες πολιτικές για τις περιοχές της υπαίθρου, για τις ορεινές περιοχές, για τις παραμεθόριες «και είχε ξεχάσει τις νησιωτικές περιοχές που είχανε μείνει σε μία μικρή γωνία σε ένα τυφλό σημείο», κάτι που η σημερινή στρατηγική έρχεται να διορθώσει.

Ο Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κάλεσε να δούμε την Ευρώπη ως ένα αρχιπέλαγος. «Ξεχνάμε συχνά ότι η Ευρώπη πρωτίστως είναι μία χερσόνησος της ευρωασιατικής ηπείρου, που είναι ανοιχτή στις θάλασσες και στους ωκεανούς», είπε, αναφερόμενος στη Μεσόγειος, τη Βαλτική, τη Βόρεια Θάλασσα, τον Ατλαντικό, τον Αρκτικό Ωκεανό, τον Εύξεινο Πόντο.

Σημείωσε, εξάλλου, ότι τα νησιά κινούνται σε χώρους που προσφέρουν εξαιρετικές δυνατότητες, κάνοντας αναφορά στη θαλάσσια οικονομία, ενώ από την άλλη μίλησε για την κλιματική αλλαγή, τις ενεργειακές πιέσεις, τις προκλήσεις στη διασύνδεση, στην κινητικότητα, στην πρόσβαση σε δημόσιους χώρους και στη στέγαση.

«Αυτή είναι η πραγματικότητα των νησιών και είναι αντιμέτωπα με τελείως διαφορετικά προβλήματα από αυτά που αντιμετωπίζουν στην ηπειρωτική Ευρώπη, που σημαίνει ότι χρειαζόμαστε διαφορετικές λύσεις, προσαρμοσμένες στα δικά τους μέτρα και αυτό αναγνωρίζει αυτή η στρατηγική», ανέφερε.

Πρόσθεσε ότι ο νησιωτικός χαρακτήρας «δεν είναι απλώς μία διεκδίκηση ταυτότητας, είναι μία καθημερινότητα», αναφέροντας ότι θα χρειαστεί τα επόμενα χρόνια μία αξιολόγηση για να δούμε «το κόστος της νησιωτικότητας», προκειμένου να ληφθεί καλύτερα υπόψιν κατά την εκπόνηση των ευρωπαϊκών πολιτικών.

Τόνισε, επίσης, τη σημασία του να μπορούν οι νέοι να παραμείνουν στον τόπο τους, και στα νησιά. «Αυτή τη στιγμή, που το δημογραφικό είναι τόσο δύσκολο στην Ευρώπη, τα ταλέντα και οι νέοι άνθρωποι να μπορέσουν να μείνουν στα νησιά τους και να έχουν μέλλον», με ειρήνη και ευημερία.

Εξάλλου, αναφέρθηκε σε ιδανική συγκυρία, καθώς την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ αναλαμβάνει η Ιρλανδία, επίσης νησιωτικό κράτος μέλος. «Ξέρω πως η ιρλανδική Προεδρία θα συνεχίσει τις προσπάθειες προκειμένου να περάσουμε στην ουσία για την υλοποίηση αυτής της στρατηγικής» είπε.

Πηγή: ΚΥΠΕ