Για 1η φορά μετά από 5 χρόνια, ο Γύπας αναπαράγεται ξανά στην Κύπρο

Μετά από δέκα και πλέον χρόνια προσπαθειών για την ανάκαμψη του Γύπα (Gyps fulvus) και μετά από πέντε χρόνια χωρίς επιτυχή αναπαραγωγή στην Κύπρο, η φετινή χρονιά σηματοδοτεί μια ιστορική καμπή για το είδος, αναφέρει ανακοίνωση του BirdLife Cyprus.

Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, για πρώτη φορά από το 2021, καταγράφηκε επιτυχής αναπαραγωγική δραστηριότητα, με πέντε αναπαραγωγικά ζευγάρια να φωλιάζουν σε διάφορες περιοχές του νησιού. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μόλις λίγα χρόνια μετά την απώλεια των τελευταίων αναπαραγόμενων ζευγαριών από περιστατικά δηλητηρίασης γυπών το 2022 και το 2023 και αποτελεί απτή απόδειξη ότι οι προσπάθειες ενίσχυσης του πληθυσμού αρχίζουν να αποδίδουν καρπούς.

Τα πέντε ζευγάρια αναμένεται να συμβάλουν καθοριστικά στην ανάκαμψη του πληθυσμού, προσθέτοντας νέα άτομα σε ένα είδος που εξακολουθεί να βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση διατήρησης στην Κύπρο. Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι τέσσερα από τα πέντε ζευγάρια περιλαμβάνουν πουλιά που μεταφέρθηκαν από την Ισπανία στο πλαίσιο του έργου LIFE «Ζωή με τους Γύπες» και έχουν πλέον φτάσει σε αναπαραγωγική ηλικία, επιβεβαιώνοντας την επιτυχία της δράσης ενίσχυσης του πληθυσμού.

Κατά τη φετινή αναπαραγωγική περίοδο, επιβεβαιώθηκαν τρεις νεοσσοί, ενώ όλες οι φωλιές παρακολουθούνται στενά για την καταγραφή της ανάπτυξής τους. Οι νεοσσοί θα δακτυλιωθούν και θα εξοπλιστούν με πομπούς GPS για την παρακολούθηση των μετακινήσεών τους, συμβάλλοντας στην καλύτερη κατανόηση της συμπεριφοράς τους και στην αποτελεσματικότερη προστασία τους μετά την έξοδό τους από τη φωλιά. Ιδιαίτερα σημαντική θα είναι η παρακολούθηση της επιβίωσης τους μετά την έξοδο από τη φωλιά και οι τυχόν παρεμβάσεις μας για τη διασφάλιση αυτής.

Ιδιαίτερα ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι τα ζευγάρια φωλιάζουν σε ιστορικές περιοχές αναπαραγωγής του είδους. Ανάμεσα σε αυτές βρίσκεται και μία τοποθεσία που δεν είχε χρησιμοποιηθεί για φωλεοποίηση τα τελευταία 15 χρόνια, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο πληθυσμός αρχίζει σταδιακά να χρησιμοποιεί και πάλι παραδοσιακές περιοχές παρουσίας του στο νησί. Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει τη σημασία της προστασίας των ιστορικών περιοχών αναπαραγωγής του είδους, καθώς αυτές μπορούν να επαναποικιστούν καθώς ο πληθυσμός σταδιακά σταθεροποιείται και ανακάμπτει. Η διατήρησή τους απαλλαγμένων από όχληση και άλλες απειλές αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη μακροπρόθεσμη ανάκαμψη του Γύπα στην Κύπρο.

Η φετινή αναπαραγωγική δραστηριότητα αποτελεί το πιο απτό μέχρι σήμερα αποτέλεσμα των προσπαθειών ενίσχυσης του πληθυσμού που υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο του έργου LIFE “Ζωή με τους Γύπες”. Η παρουσία πέντε αναπαραγωγικών ζευγαριών δημιουργεί πλέον τις προϋποθέσεις για φυσική αύξηση του πληθυσμού μέσω της παραγωγής νέων ατόμων στην Κύπρο, ένα κρίσιμο βήμα για τη μακροπρόθεσμη ανάκαμψη του είδους. Τέσσερα από τα πέντε αναπαραγόμενα ζευγάρια περιλαμβάνουν ισπανικά πουλιά που απελευθερώθηκαν στην Κύπρο το 2022 και το 2023.

Ξεχωριστή σημασία έχει το πέμπτο ζευγάρι, το οποίο αποτελείται από το τελευταίο εναπομείναν άτομο Κρητικής προέλευσης, θηλυκό και ηλικίας 13 ετών που μεταφέρθηκε στην Κύπρο στο πλαίσιο του έργου ΓΥΠΑΣ (2011–2014) και ελευθερώθηκε το 2015 και από ένα αρσενικό πουλί που γεννήθηκε στην Κύπρο το 2021. Το ζευγάρι αυτό συνδέει ουσιαστικά τις διαδοχικές προσπάθειες διατήρησης που υλοποιούνται εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία για τη διάσωση του είδους.

Η περίοδος αναπαραγωγής του Γύπα, που συνήθως εκτείνεται από τα τέλη του χειμώνα μέχρι το καλοκαίρι, είναι η πιο ευαίσθητη περίοδος για το είδος. Η ανθρώπινη παρουσία ή παρεμβατικές δραστηριότητες κοντά σε ενεργές φωλιές, οι πτήσεις ελικοπτέρων, η προσέγγιση για αναψυχή ή άλλες πηγές εναέριας και ηχητικής όχλησης, μπορούν να αναγκάσουν τα ενήλικα πουλιά να εγκαταλείψουν προσωρινά ή ακόμη και οριστικά τη φωλιά.

Για την προστασία δύο φωλιών που εντοπίστηκαν εντός των Βρετανικών Βάσεων, λήφθηκαν πρόσθετα μέτρα για τον περιορισμό της ανθρώπινης όχλησης κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου. Σε συνεργασία με τη Διοίκηση των Βρετανικών Βάσεων (SBAA), την Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας και το BirdLife Cyprus, καθορίστηκαν ζώνες προστασίας γύρω από τις φωλιές, οι οποίες θα παραμείνουν σε ισχύ καθ’ όλη τη διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου. Το μέτρο αυτό εφαρμόστηκε προληπτικά, με στόχο την ελαχιστοποίηση του κινδύνου όχλησης των πουλιών και τη διασφάλιση της επιτυχούς αναπαραγωγής τους.

Παρόλο που η φετινή αναπαραγωγική επιτυχία αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο, ο Γύπας εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στα πλέον απειλούμενα είδη πουλιών της Κύπρου. Η παράνομη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων και η ηλεκτροπληξία σε υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθούν να αποτελούν τις σοβαρότερές απειλές για την επιβίωσή του, ενώ η προστασία των περιοχών φωλεοποίησης και η διατήρηση κατάλληλων ενδιαιτημάτων παραμένουν κρίσιμες προϋποθέσεις για τη μακροπρόθεσμη ανάκαμψη του πληθυσμού.

Η καταγραφή πέντε αναπαραγόμενων ζευγαριών και η επιβεβαίωση τριών νεοσσών αποδεικνύουν ότι οι συντονισμένες και μακροχρόνιες προσπάθειες διατήρησης μπορούν να αποδώσουν ουσιαστικά αποτελέσματα. Μετά από χρόνια αβεβαιότητας, η φετινή χρονιά προσφέρει έναν βάσιμο λόγο αισιοδοξίας για το μέλλον του Γύπα στην Κύπρο.