Περισσότερες από 30 κατεχόμενες κοινότητες, δήμοι, φορείς μετατρέπουν την Κοφίνου σε έναν ζωντανό χώρο μνήμης, ιστορίας και παράδοσης, η Κοφίνου, μια κοινότητα που από το 1974 συνδέθηκε βαθιά με την προσφυγιά, τη φιλοξενία εκτοπισμένων και τη συλλογική εμπειρία της απώλειας, φιλοξενεί για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά το 2ο Αντάμωμα Μνήμης και Πολιτισμού Κατεχόμενων Κοινοτήτων, την Κυριακή 14 Ιουνίου 2026 από τις 15:00 – 21:00 σε μια μεγάλη διοργάνωση αφιερωμένη στους πρόσφυγες, στη μνήμη, την ιστορία και τη ζωντανή πολιτιστική κληρονομιά των κατεχόμενων περιοχών της Κύπρου.
Πάνω από 30 δήμοι, κοινότητες, οργανωμένα σύνολα και πολιτιστικοί φορείς από την κατεχόμενη Κύπρο θα βρεθούν στην Κοφίνου, μεταφέροντας μαζί τους εικόνες, γεύσεις, τραγούδια, αφηγήσεις και παραδόσεις από τις πατρίδες που παραμένουν υπό κατοχή. Το Αντάμωμα δεν αποτελεί απλώς μια πολιτιστική εκδήλωση αλλά μια συλλογική πράξη μνήμης και συνέχειας. Μια υπενθύμιση πως οι κατεχόμενες κοινότητες της Κύπρου εξακολουθούν να ζουν μέσα από τους ανθρώπους τους, τις αφηγήσεις, τα έθιμα, τις γεύσεις και τις παραδόσεις που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά. Μέσα από τα περίπτερα των κοινοτήτων, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν ιδιαίτερα τοπικά έθιμα, παραδοσιακές φορεσιές, χειροτεχνίες, μουσικές, φωτογραφικό και αρχειακό υλικό, αλλά και πτυχές της καθημερινής ζωής των κατεχόμενων περιοχών πριν και μετά το 1974. Κάθε περίπτερο θα αποτελεί έναν μικρό τόπο μνήμης, όπου η ιστορία θα συναντά την προσωπική εμπειρία και η παράδοση μετατρέπεται σε ζωντανή παρουσία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται φέτος στα βιωματικά εργαστήρια, μέσα από τα οποία η παράδοση δεν παρουσιάζεται απλώς ως έκθεμα, αλλά βιώνεται και μεταδίδεται ενεργά στους επισκέπτες.Παραδοσιακές τέχνες, γεύσεις και πρακτικές που σημάδεψαν την κοινωνική και πολιτιστική ζωή των κατεχόμενων κοινοτήτων αναβιώνουν μέσα από εργαστήρια φερβολιτέ- καραβιώτικου κεντήματος, πυρωγιάτικου κεντήματος, κεραμικής, πανεριού, κάδρων με κουκούλι από μεταξοσκώληκα και την ανάδειξη άλλων μορφών λαϊκής τέχνης.
Στο φεστιβάλ, σε ένα ειδικά διαμορφωμένο περίπτερο–εργαστήρι, η γιαγιά Παρασκευού Ματθαίου μαζί με άλλους πρόσφυγες από το Ριζοκάρπασο που εγκαταστάθηκαν στην Κοφίνου μετά το 1974 θα αναβιώσουν γεύσεις, εικόνες και βιώματα της χαμένης πατρίδας. Με τη στήριξη της γνωστής τηλεμαγείρισσαςΧρύσωςΛέφου, θα ζυμώνουν και θα φουρνίζουν στον παραδοσιακό φούρνο αυθεντικά κουλούρια με αναρή (μυζίθρα), ενώ παράλληλα θα παρασκευάζουν τις παραδοσιακές μυλλόπιττες – ή «πισίες», όπως τις αποκαλούν πρόσφυγες άλλων περιοχών. Οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία, γνωρίζοντας από κοντά τεχνικές, γεύσεις και μυστικά που μεταφέρονταν από γενιά σε γενιά.
Στον χώρο της διοργάνωσης θα έχουμε δράσεις καταγραφής προφορικών μαρτυριών προβάλλοντας την προφορική ιστορία και την βιωματική μνήμη των κοινοτήτων μέσα από αφηγήσεις ανθρώπων που έζησαν την τουρκική εισβολή, τον εκτοπισμό και την προσφυγιά του 1974, μετατρέποντας το Αντάμωμα σε έναν ζωντανό τόπο συνάντησης μνήμης, εμπειριών και γενεών.
Παράλληλα, ο « Βιωματικός χώρος Μνήμης και Προσφυγιάς 1974» θα προσφέρει στους επισκέπτες μια βιωματική εμπειρία της πρώτης περιόδου της προσφυγιάς, μέσα από αυθεντικά αντικείμενα, φωτογραφικό υλικό, μαρτυρίες και εικόνες της εποχής, αναδεικνύοντας τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης αλλά και τη δύναμη, την αξιοπρέπεια και την αντοχή των προσφύγων της Κύπρου.
Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα θα περιλαμβάνει μουσικό πρόγραμμα με τον τραγουδιστή Δημήτρη Μεσημέρι και χορευτικές παρουσιάσεις, λαϊκή ποίηση, αναβιώσεις παραδοσιακών διαδικασιών, καθώς και γαστρονομικές δράσεις που αναδεικνύουν τον πολιτιστικό πλούτο των κατεχόμενων κοινοτήτων.
Ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή του 2ου Ανταμώματος Μνήμης και Πολιτισμού αναμένεται να αποτελέσει η προβολή του ντοκιμαντέρ «Υιοθεσία», σε σκηνοθεσία Πέτρου Χαραλάμπους, το οποίο καταγράφει την αληθινή ιστορία αλληλεγγύης και αγάπης που αναπτύχθηκε ανάμεσα στους πρόσφυγες της Κοφίνου και τους κατοίκους το Δήμου Δάφνης μετά την τουρκική εισβολή του 1974. Το ντοκιμαντέρ δημιουργήθηκε με εισήγηση του Ευρωβουλευτή Μιχάλη Χατζηπαντέλα, ο οποίος υπήρξε μαθητής του Δημοτικού Σχολείου Κοφίνου κατά την περίοδο της προσφυγιάς, μεταφέροντας μέσα από το έργο προσωπικά βιώματα, μνήμες και εικόνες μιας δύσκολης εποχής που σημάδεψε μια ολόκληρη γενιά. Μέσα από σπάνιο αρχειακό υλικό, μαρτυρίες και προσωπικές αφηγήσεις, η «Υιοθεσία» αναδεικνύει τους ισχυρούς δεσμούς που δημιουργήθηκαν ανάμεσα στις δύο κοινότητες, αλλά και τη βαθιά σημασία της ανθρωπιάς και της αλληλεγγύης σε περιόδους δοκιμασίας και ξεριζωμού.
Με αφορμή την προβολή του ντοκιμαντέρ θα πραγματοποιηθεί και μικρή τιμητική εκδήλωση παρουσία προσκεκλημένων από τον Δήμο Δάφνης, καθώς και του τότε Διευθυντή του Δημοτικού Σχολείου Κοφίνου, τιμώντας ανθρώπους που συνέβαλαν ουσιαστικά στη στήριξη των προσφύγων και στη δημιουργία ενός δεσμού που παραμένει ζωντανός μέχρι σήμερα. Σε μια εποχή όπου η μνήμη κινδυνεύει να μετατραπεί σε απλή αναφορά του παρελθόντος, το 2ο Αντάμωμα Μνήμης και Πολιτισμού έρχεται να υπενθυμίσει πως η ιστορία των κατεχόμενων κοινοτήτων παραμένει ζωντανή. Ζει μέσα από τους ανθρώπους, τις αφηγήσεις, τις γεύσεις, τα τραγούδια, τις τέχνες και τις παραδόσεις που συνεχίζουν να κρατούν άσβεστο τον δεσμό με τις κατεχόμενες πατρίδες της Κύπρου.
