Αφθώδης πυρετός, ΠΟΠ και ασήκωτες ευθύνες – Ένα φιάσκο που οδηγεί στο… πλαστικό χαλλούμι

Τον Δεκέμβριο του 2025 ο διευθυντής Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, Χριστόδουλος Πίπης, δήλωνε ότι οι Αρχές έχουν τεθεί σε κόκκινο συναγερμό λόγω του εντοπισμού κρουσμάτων αφθώδους πυρετού στα κατεχόμενα. Οι δηλώσεις έγιναν κατά τη διάρκεια επισκέψεων της υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, Μαρίας Παναγιώτου, σε υπεραγορές ενόψει των Χριστουγέννων.

Η ίδια καθησύχαζε τους πολίτες πως «είμαστε σε εγρήγορση», εξηγώντας πως οι κτηνιατρικοί λειτουργοί έχουν εντατικοποιήσει τους ελέγχους. Ενώ ο Πίπης έλεγε πως οι Κτηνιατρικές είναι έτοιμες να λάβουν όλα τα μέτρα με στόχο τον αποκλεισμό της διασποράς του ιού στις ελεύθερες περιοχές.

Ήταν όλα υπό έλεγχο;

Στις 14 Φεβρουαρίου 2026, ο Χριστόδουλος Πίπης, με αφορμή την παράδοση των 500 χιλιάδων εμβολίων από την Κομισιόν στα κατεχόμενα μέσω της ΚΔ και της Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής για την Υγεία, διαβεβαίωνε ότι έχουν γίνει όλοι οι ενδεδειγμένοι έλεγχοι για ενδεχόμενα περιστατικά στις ελεύθερες περιοχές , με τα αποτελέσματα των εξετάσεων να είναι αρνητικά, προσθέτοντας ότι γίνεται επιτήρηση στις κτηνοτροφικές μονάδες κατά μήκος της νεκρής ζώνης. Μία εβδομάδα αργότερα, και συγκεκριμένα στις 20 Φεβρουαρίου, ανακοινώθηκε το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα στα Λιβάδια Λάρνακας.

Τρεις μήνες μετά…

Έκτοτε έχουν περάσει τρεις ακριβώς μήνες. Και ο ιός εξακολουθεί να θερίζει. Με την τελευταία εβδομάδα να έχει σπάσει τα όρια της Λεμεσού – έφτασε συγκεκριμένα σε φάρμα αιγοπροβάτων στην Πάχνα – και να συνεχίζει την επέλασή του σε μία επαρχία που μαζί με την Πάφο θεωρούνταν έως σήμερα καθαρές και ασφαλείς.

Μέχρι στιγμής έχουν:

• Εντοπιστεί 117 μολυσμένες μονάδες σε ολόκληρη την Κύπρο, εκ των οποίων 100 μονάδες αιγοπροβάτων. Από αυτές οι 73 εντοπίζονται στη Λάρνακα, οι 26 στη Λευκωσία και η μία στη Λεμεσό. Οι υπόλοιπες αφορούν 14 μονάδες βοοειδών -9 στη Λάρνακα και 5 στη Λευκωσία- και 3 χοιροτροφικές μονάδες, όλες στη δυτική Λευκωσία.
• Θανατωθεί 71 χιλ. ζώα εκ των οποίων οι 43 χιλ. αιγοπρόβατα, οι 3 χιλ. βοοειδή και πέραν των 24 χιλ. χοίροι.

Τα μολυσμένα ζώα που οδηγήθηκαν ή θα οδηγηθούν σε θανάτωση αναλογούν στο 11% του συνολικού πληθυσμού ενήλικων αιγοπροβάτων στη χώρα, 3,5% των συνολικού αριθμού βοοειδών και στο 8% σχεδόν του συνολικού αριθμού χοίρων.

Χάθηκε η μπάλα

Ο αρμόδιος Ευρωπαίος επίτροπος, Olivér Várhelyi, επισκέφθηκε την Κύπρο δύο φορές μεταξύ 20 Φεβρουαρίου και 13 Μαρτίου. Στην πρώτη επίσκεψη ξεκαθάρισε στους κτηνοτρόφους ότι δεν επρόκειτο να υπάρξει παρέκκλιση από τις οδηγίες της ΕΕ για θανάτωση των ζώων που προσβλήθηκαν από τον αφθώδη πυρετό. Τη δεύτερη ήρθε να διαπιστώσει την πορεία εφαρμογής των μέτρων, αλλά και για να διασφαλίσει ότι όλοι αισθάνονται σιγουριά πως η ΕΕ θα βοηθήσει και θα αποζημιώσει τους κτηνοτρόφους για τις απώλειές τους.

Εκ του αποτελέσματος καθίσταται ξεκάθαρο ότι η κυπριακή κυβέρνηση δεν κατάφερε να διαχειριστεί την κρίση, παρά τις οδηγίες για εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας για περιορισμό της εξάπλωσης, τους ελέγχους στις φάρμες και τις αναλύσεις και τον διορισμό επιστημονικής συμβουλευτικής επιτροπής.

Ευθύνη κτηνοτρόφων

Οι ίδιοι οι κτηνοτρόφοι (και οι ζωέμποροι προφανώς), που αντιδρούν από την πρώτη μέρα στις μαζικές θανατώσεις και στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών πρωτοκόλλων, τρεις μήνες μετά και παρά τη συνεχιζόμενη επέλαση του ιού που απειλεί πλέον ολόκληρο τον ζωικό πληθυσμό των παραγωγικών ζώων, δη των αιγοπροβάτων, συνεχίζουν στο ίδιο μοτίβο με κινητοποιήσεις, διαμαρτυρίες και όπως όλοι υποψιάζονται -άλλωστε λέχθηκε πολλές φορές ότι ο αφθώδης μεταδίδεται με… δύο πόδια- μη τήρηση των μέτρων.  Η δική τους ευθύνη δεν μπορεί να παραγκωνιστεί, δεδομένου ότι εάν διασπείρουν τον αφθώδη πυρετό, τάσσονται κατά των συμφερόντων τους αλλά και των συμφερόντων της βιομηχανίας γάλακτος, χαλλουμιού και ολόκληρης της οικονομίας.

Χέρια… ψηλά   

Στις 20 Μαΐου όταν η Κύπρος πάγωσε με την εμφάνιση του ιού στην επαρχία Λεμεσού πλέον (νωρίτερα την ίδια μέρα είχε ανακοινωθεί και όλοι ανακουφίστηκαν ότι για μερικές ημέρες δεν παρουσιάστηκαν νέα κρούσματα), για μία ακόμη φορά ο γενικός διευθυντής του υπουργείου, Ανδρέας Γρηγορίου, αρκέστηκε να πει ότι η μεταφορά του ιού γίνεται από ανθρώπους, ζώα και μηχανήματα. Και κάλεσε, εκ νέου, τους κτηνοτρόφους να εφαρμόσουν αυστηρά τα μέτρα βιοασφάλειας στις μονάδες τους ώστε να προστατεύσουν τα ζώα τους.

Η δε υπουργός, Μαρία Παναγιώτου, και ο διευθυντής των Κτηνιατρικών, Χριστόδουλος Πίπης έχουν εξαφανιστεί από τα φώτα της δημοσιότητας. Η μόνη πράξη που είδαμε από την υπουργό αφορούσε τη μείωση της ποσόστωσης του αιγοπρόβειου στο χαλλούμι στο 15% από το 25%, συνεπεία της μείωσης της προσφοράς γάλακτος.

Οι ευθύνες για τη συνεχιζόμενη αυτή κατάσταση, που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στον αποδεκατισμό των αιγοπροβάτων σε ολόκληρη την Κύπρο -και συνεπεία τούτου στην απώλεια εκατοντάδων θέσεων εργασίας, εκατομμυρίων επενδύσεων και εξαγωγών (η αξία των εξαγωγών χαλλουμιού ανήλθε το 2025 σε €357 εκατ. καθιστώντας το πρώτο εξαγωγικό προϊόν) αλλά και του χαλλουμιού ΠΟΠ, η σύσταση του οποίου από τον Ιούλιο του 2029 θα πρέπει να αγγίξει το 51%, ένα άπιαστο όνειρο πλέον, με αποτέλεσμα να επιστρέψουμε, ίσως, στον φάκελο των τυροκόμων του 2008 όπου το αιγοπρόβειο γάλα ήταν απλώς… ανιχνεύσιμο- είναι τεράστιες.

Είναι άξιον απορίας γιατί δεν εφαρμόζονται τα ίδια πρωτόκολλα και απαγορεύσεις όπως στην περίοδο του κορωνοϊού. Με όσους έχουν ευθύνη να διώκονται. Και όσους έχουν πολιτική ευθύνη να παραιτούνται. Και αυτό δεν αφορά μόνο την υπουργό, αλλά και τον γενικό διευθυντή του υπουργείου και τον διευθυντή των Κτηνοτροφικών.