Μιχάλης Δαμιανός: Θα συνεχιστούν οι περικοπές ενέργειας από φωτοβολταϊκά

Εξηγήσεις στη βουλή δίνει ο υπουργός Ενέργειας, Μιχάλης Δαμιανός για τις περικοπές παραγωγής ενέργειας από φωτοβολταϊκά συστήματα, σημειώνοντας ότι λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες της χώρας μας, καθώς και την αυξημένη διείσδυση ΑΠΕ τα τελευταία χρόνια, οι αποκοπές θα συνεχίσουν να υφίστανται.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι εντός του δεύτερου εξαμήνου του 2026, θα γίνει δημοσίευση Σχεδίου Χορηγιών για αποθήκευση ενέργειας σε επιχειρήσεις.

Περικοπές όχι μόνο στην Κύπρο

Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα της βουλευτού εκλογικής περιφέρειας Λευκωσίας Ειρήνης Χαραλαμπίδου, ο κ. Δαμιανού σημειώνει ότι το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας (ΥΕΕΒ) αναγνωρίζει το ζήτημα σε σχέση με τις περικοπές παραγωγής ενέργειας από φωτοβολταϊκά συστήματα.

Το φαινόμενο αυτό, εξηγεί, δεν παρουσιάζεται μόνο στην Κύπρο, αλλά σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, ακόμα και σε αυτά που έχουν ικανοποιητικό βαθμό ηλεκτρικών διασυνδέσεων και συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας.

Επισημαίνεται ότι η δια νόμου αρμοδιότητα για τη διαχείριση και εφαρμογή των εν λόγω περικοπών δεν εμπίπτει στις εξουσίες του Υπουργείου, αλλά στον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ), ως ο καθ’ ύλην αρμόδιος για την εύρυθμη λειτουργία του δικτύου.

Αναγκαίες οι περικοπές, οι διαδικασίες

«Οι περικοπές κρίνονται αναγκαίες για τη διασφάλιση της ευστάθειας και της ασφαλούς λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος, ιδίως σε περιόδους όπου η παραγωγή από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας υπερβαίνει τη ζήτηση ή/και τα τεχνικά όρια του δικτύου. Η εφαρμογή των περικοπών διενεργείται από τον ΔΣΜΚ βάσει συγκεκριμένης σειράς προτεραιότητας και τεχνικών κριτηρίων, σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό και νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος», προσθέτει.

Ειδικότερα, όπως ενημερώνει ο υπουργός, εφαρμόζονται οι διαδικασίες που προβλέπονται στον περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού Νόμο (Ν130(Ι)/2021), τους Κανόνες Μεταφοράς και τους Κανόνες Διανομής, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων των δύο Διαχειριστών.

Συγκεκριμένα, επισημαίνει, αφού πρώτα μειωθεί η συμβατική παραγωγή στο μέγιστο τεχνικά δυνατό σημείο, εάν συνεχίζει να υφίσταται ανάγκη, ο ΔΣΜΚ εκδίδει εντολή περιορισμού παραγωγής προς τον Διαχειριστή Συστήματος Διανομής (ΔΣΔ).

Οι περιορισμοί στην παραγωγή  ανανεώσιμης ενέργειας διενεργούνται σε πρώτο στάδιο, αποκόπτοντας τα εμπορικά φωτοβολταϊκά συστήματα και μεγάλα συστήματα ιδιοκατανάλωσης, τα οποία έχουν τη δυνατότητα για σταδιακή μείωση της παραγωγής τους και ακολούθως, εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται ανάγκη, αποκόπτονται μικρότερα συστήματα που δεν έχουν δυνατότητα μείωσης της παραγωγής τους, περιλαμβανομένων και των οικιακών συστημάτων.

Δικαιώματα καταναλωτών

Σημειώνεται επιπρόσθετα, ότι οι αυτοκαταναλωτές ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έχουν πλέον το δικαίωμα να αξιοποιούν την παραγωγή τους για ιδιοκατανάλωση κατά τις περιόδους αποκοπών, επιλέγοντας την τεχνική δυνατότητα μηδενικής έγχυσης, η οποία τους δόθηκε μέσα από τις πρόνοιες που εισήγαγε η Βουλή στον περί Προώθησης και Ενθάρρυνσης της Χρήσης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Τροποποιητικό) Νόμο του 2025.

Επιπλέον, σύμφωνα με τον υπουργό, προς διασφάλιση του δικαιώματος των καταναλωτών για αυτοκατανάλωση της ενέργειας που παράγεται από δικές τους εγκαταστάσεις, υπάρχει επίσης η δυνατότητα εφαρμογής περιστασιακής μηδενικής έγχυσης με τη χρήση επιπρόσθετου εξοπλισμού.

Σε τέτοια περίπτωση, συνεχίζει, εάν υφίσταται ανάγκη για περικοπή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ο καταναλωτής μπορεί να χρησιμοποιεί την παραγόμενη ενέργεια του για τροφοδοσία του υποστατικού του αντί ολικής διακοπής της λειτουργίας του φωτοβολταϊκού συστήματος.

Σημειώνεται ότι σε τέτοια περίπτωση, η δυνατότητα έγχυσης ενέργειας στο δίκτυο διακόπτεται περιστασιακά, ενώ σε εξαιρετικές περιπτώσεις, και προς αποφυγή μερικής ή/και ολικής σβέσης (blackout) του ηλεκτρικού συστήματος, ο Διαχειριστή Συστήματος δύναται ως ύστατο μέτρο να αποκόψει και τα εν λόγω συστήματα.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά

Παράλληλα, ο κ. Δαμιανού, αναφέρει ότι οι αποκοπές των φωτοβολταϊκών στην Κύπρο συνδέονται άμεσα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ηλεκτρικού της συστήματος, τα οποία τη διαφοροποιούν από όλα τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ.

«Η Κύπρος αποτελεί το μόνο κράτος μέλος χωρίς  ηλεκτρική διασύνδεση με άλλα συστήματα, γεγονός που την καθιστά πλήρως απομονωμένο ενεργειακό σύστημα. Ως εκ τούτου, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει σε κάθε χρονική στιγμή να εξισορροπείται άμεσα με την προσφορά εντός του ίδιου του συστήματος, χωρίς δυνατότητα εισαγωγών ή εξαγωγών», προσθέτει.

Παράλληλα, παραδέχεται, το υφιστάμενο μείγμα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στην Κύπρο, με κυρίαρχη τη διείσδυση των φωτοβολταϊκών, δεν παρέχει την αναγκαία ευελιξία, καθώς η παραγωγή τους είναι μη ελεγχόμενη (non-dispatchable) και παρουσιάζει έντονη χρονική σύμπτωση σε ολόκληρη την επικράτεια του νησιού.

Την ίδια στιγμή, παρατηρεί, απουσιάζουν τεχνολογίες μεγάλης κλίμακας αποθήκευσης, όπως τα υδροηλεκτρικά έργα αντλησιοταμίευσης, καθώς και άλλες μορφές ΑΠΕ με δυνατότητα ελεγχόμενης παραγωγής, όπως η βιομάζα, που σε άλλα κράτη μέλη συμβάλλουν ουσιαστικά στην ευελιξία και εξισορρόπηση των συστημάτων.

Επιπλέον, η διαθέσιμη συμβατική παραγωγή χαρακτηρίζεται από περιορισμένη ευελιξία, γεγονός που εντείνει τις προκλήσεις για την ασφαλή και αξιόπιστη λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος.

Θα συνεχίσουν οι αποκοπές

«Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες της χώρας μας, καθώς και την αυξημένη διείσδυση ανανεώσιμης ενέργειας τα τελευταία χρόνια, οι αποκοπές οικιακών φωτοβολταϊκών συστημάτων θα συνεχίσουν να υφίστανται. Εντούτοις, η ενσωμάτωση στοιχείων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με σκοπό, μεταξύ άλλων, την απορρόφηση μέρους της ηλεκτρικής ενέργειας σε περιόδους όπου η παραγωγή υπερβαίνει τη ζήτηση, καθώς και τη μετατόπιση της σε περιόδους όπου το ηλεκτρικό σύστημα εξαρτάται πρωτίστως από συμβατική παραγωγή, θα αμβλύνει σε σημαντικό βαθμό το εν λόγω φαινόμενο», αναφέρει.

Η Κυβέρνηση λαμβάνει σειρά μέτρων για μείωση του ποσοστού των περικοπών, και οι οποίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, 4 Σχέδια Χορηγιών για προώθηση της εγκατάστασης συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, προώθηση κεντρικών συστημάτων από τον ΔΣΜΚ, εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης από την ΑΗΚ και απλοποίηση της διαδικασίας αδειοδότησης συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας σε υφιστάμενα ήδη αδειοδοτημένα έργα ΑΠΕ.

Σχετικά, το υπουργείο, θα προχωρήσει εντός του δεύτερου εξαμήνου 2026, στη δημοσίευση Σχεδίου Χορηγιών για αποθήκευση ενέργειας σε επιχειρήσεις.