Στο μικροσκόπιο της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων, Αγνοουμένων και Εγκλωβισμένων τέθηκε το ζήτημα της καταβολής επιδομάτων σε αιχμαλώτους πολέμου του 1974, στον απόηχο των ευρημάτων της ειδικής έκθεσης της Ελεγκτικής Υπηρεσίας.

Η έκθεση ανέδειξε κενά στην καταγραφή και επαλήθευση των δικαιούχων, εντοπίζοντας συνολικά οκτώ περιπτώσεις στις οποίες δεν τεκμηριώνεται η ιδιότητα του αιχμαλώτου πολέμου. Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνεται και περίπτωση προσώπου που είχε κηρυχθεί λιποτάκτης, αλλά λάμβανε επίδομα αιχμαλώτου, καθώς συνελήφθη από τις κατοχικές δυνάμεις τον Απρίλιο του 1975, αρκετούς μήνες μετά την τουρκική εισβολή.

Εκπροσωπώντας την Ελεγκτική Υπηρεσία, ο Άκης Κίκας ανέφερε ότι η διερεύνηση ξεκίνησε έπειτα από γραπτή καταγγελία, σύμφωνα με την οποία υπήρχαν πρόσωπα που λάμβαναν επίδομα αιχμαλώτου χωρίς να το δικαιούνται. Όπως διευκρίνισε, σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί ότι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για το συγκεκριμένο επίδομα, ενδέχεται να δικαιούνται άλλα τιμητικά ωφελήματα.

Ο κ. Κίκας εξήγησε ότι υπάρχουν τρεις διαφορετικές κατηγορίες ωφελημάτων. Το πρώτο αφορά τιμητικό επίδομα, συμπληρωματικό της θεσμοθετημένης σύνταξης, το οποίο κυμαίνεται περίπου από €5 μέχρι €90, ανάλογα με τις ημέρες αιχμαλωσίας και το ύψος της κανονικής σύνταξης. Το συγκεκριμένο ωφέλημα δεν αφορά αποκλειστικά αιχμαλώτους πολέμου, καθώς δικαιούχοι ήταν επίσης όμηροι ή ήταν ανήλικοι κατά την τουρκική εισβολή και πρόσωπα που υπηρέτησαν επιπλέον θητεία.

Το δεύτερο είναι εφάπαξ τιμητικό επίδομα ύψους €2.000 ετησίως, το οποίο καταβάλλεται ανά εξάμηνο. Το τρίτο αφορά επίδομα φροντίδας αιχμαλώτων και παθόντων πολέμου, το οποίο διαχωρίζεται σε τρεις κατηγορίες. Οι δικαιούχοι της πρώτης κατηγορίας λαμβάνουν €240 τον μήνα, της δεύτερης €400 και της τρίτης €1.300.

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, το επίδομα φροντίδας λαμβάνουν συνολικά 852 άτομα. Στο πλαίσιο του ελέγχου, ζητήθηκε από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων ο κατάλογος όλων όσοι λάμβαναν ωφελήματα ως αιχμάλωτοι πολέμου, ενώ ακολούθησε αντιπαραβολή των στοιχείων με τα μητρώα του Υπουργείου Άμυνας και του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού.

Από τον έλεγχο εντοπίστηκαν αρχικά 20 περιπτώσεις προσώπων που δεν ήταν καταχωρημένα ούτε στο μητρώο του Υπουργείου Άμυνας ούτε σε εκείνο του Ερυθρού Σταυρού. Επιπλέον, εντοπίστηκαν 130 περιπτώσεις που περιλαμβάνονταν στο μητρώο του Υπουργείου Άμυνας, αλλά όχι στα υπόλοιπα αρχεία.

Από τις πρώτες 20 περιπτώσεις, οι πέντε αφορούσαν λήπτες επιδομάτων μέσω της Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας, οι οποίοι δεν είχαν αναφερθεί στην Ελεγκτική Υπηρεσία από τον Ερυθρό Σταυρό εκ παραδρομής. Όπως διαπιστώθηκε, και οι πέντε διέθεταν τα απαραίτητα πιστοποιητικά και δικαιολογούνταν να λαμβάνουν τα σχετικά ωφελήματα.

Για τις υπόλοιπες 15 περιπτώσεις, η Ελεγκτική Υπηρεσία προχώρησε σε εξέταση των στρατολογικών μητρώων. Από αυτές, οι έξι δικαιολογούνταν ως αιχμάλωτοι πολέμου, ενώ για άλλες τρεις υπήρχαν ενδείξεις ότι είχαν υπάρξει όμηροι. Ωστόσο, οι συγκεκριμένοι δικαιούνταν μόνο το ένα από τα τιμητικά ωφελήματα και όχι το εφάπαξ ποσό. Για τις υπόλοιπες έξι περιπτώσεις δεν εντοπίστηκε οποιαδήποτε ένδειξη ότι τα πρόσωπα είχαν αιχμαλωτιστεί, με αποτέλεσμα να μην τεκμηριώνεται η καταβολή του επιδόματος.

Σε ό,τι αφορά τις 130 περιπτώσεις που ήταν καταχωρημένες στο μητρώο του Υπουργείου Άμυνας, επιλέχθηκε δείγμα 77 προσώπων. Από την εξέταση προέκυψαν ακόμη δύο περιπτώσεις στις οποίες δεν τεκμηριωνόταν ότι τα συγκεκριμένα πρόσωπα είχαν υπάρξει αιχμάλωτοι πολέμου. Με αυτό τον τρόπο προέκυψαν συνολικά οκτώ περιπτώσεις χωρίς επαρκή τεκμηρίωση.

Ο εκπρόσωπος της Ελεγκτικής Υπηρεσίας στάθηκε, πάντως, στις δυσκολίες που παρουσιάζουν τα ιστορικά αρχεία, επισημαίνοντας ότι το μητρώο του Ερυθρού Σταυρού είναι χειρόγραφο και δεν περιλαμβάνει πάντοτε επαρκή στοιχεία για την ασφαλή ταυτοποίηση των προσώπων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αντί του επωνύμου που αναγραφόταν στην ταυτότητα, χρησιμοποιούνταν το όνομα του πατέρα, ενώ υπήρχαν και περιπτώσεις στις οποίες δεν εντοπίστηκε ταυτότητα.

Όπως ανέφερε, οι πληροφορίες συγκεντρώθηκαν υπό αντίξοες συνθήκες, ενώ αρκετά από τα επίσημα στρατολογικά μητρώα που φυλάσσονταν στις στρατιωτικές μονάδες έχουν χαθεί ή παρουσιάζουν ελλείψεις. Τα συγκεκριμένα μητρώα καταγράφουν τη στρατιωτική πορεία κάθε προσώπου, όπως την ημερομηνία κατάταξης και τη μονάδα στην οποία υπηρέτησε, ωστόσο σε αρκετές περιπτώσεις απουσίαζαν σημαντικά στοιχεία.

Παράλληλα, ανέφερε ότι ορισμένες από τις 130 καταχωρίσεις έγιναν αρκετά χρόνια μετά τα γεγονότα. Όταν ζητήθηκαν εξηγήσεις για τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκαν, δόθηκε η απάντηση ότι είχαν προσκομιστεί δικαιολογητικά που πιστοποιούσαν την αιχμαλωσία. Ωστόσο, όπως διευκρίνισε ο κ. Κίκας, η Ελεγκτική Υπηρεσία δεν μπορεί να επιβεβαιώσει την ορθότητα αυτών των καταχωρίσεων.

Καταγγελία για βοήθεια από πολιτικό πρόσωπο

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Αιχμαλώτων Πολέμου 1974, Βάσος Χρίστου, προχώρησε σε αναφορά που προκάλεσε αντιδράσεις, λέγοντας ότι δύο πρόσωπα τα οποία δεν δικαιούνταν το επίδομα αιχμαλώτου είχαν αναφέρει στον Σύνδεσμο ότι εξασφάλισαν τη λήψη του με τη βοήθεια πολιτικού προσώπου.

«Δυστυχώς δύο άτομα που δεν δικαιούνταν το επίδομα αιχμαλώτου μας είπαν ότι βοηθήθηκαν από πολιτικό πρόσωπο για να παίρνουν το επίδομα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Πηγή: Sigmalive