Βελτιώνεται η βιοποικιλότητα από καλλιέργεια λαχανικών σε κήπους λέει νέα έρευνα

Η ενθάρρυνση των ανθρώπων να καλλιεργούν λαχανικά στους κήπους τους θα μπορούσε τόσο να βελτιώσει τη βιοποικιλότητα στους κήπους όσο και να καλλιεργήσει μια περιβαλλοντική συνείδηση, η οποία λειτουργεί ως ανάχωμα απέναντι στη μείωση της βιοποικιλότητας στις πόλεις, σύμφωνα με μελέτη που διεξήχθη στα προάστια του Παρισιού.

Όπως αναφέρεται σε ανάρτηση στο Χ της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Κομισιόν, η ΕΕ χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό αστικοποίησης. Σήμερα, περίπου το 75% των πολιτών της ζει σε κωμοπόλεις και πόλεις, ποσοστό που προβλέπεται να αυξηθεί σε πάνω από 80% έως τα μέσα του αιώνα.

Η γνωστική και συναισθηματική σύνδεση με τη φύση έχει συσχετιστεί με θετικά αποτελέσματα για την υγεία, ενώ εκφράζονται ανησυχίες ότι η συνεχιζόμενη στροφή προς την αστική ζωή ενδέχεται να εξασθενήσει αυτόν τον δεσμό. Οι χώρες της ΕΕ δεν κατατάσσονται ήδη ιδιαίτερα υψηλά σε δείκτες που αφορούν τη σύνδεση με τη φύση σε παγκόσμιο επίπεδο, και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος έχει ζητήσει την ενίσχυση των δεσμών του ανθρώπου με τη φύση, καθώς και της ενασχόλησής του με αυτήν, προκειμένου να στηριχθεί η Στρατηγική της ΕΕ για τη Βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030.

Αστικοί χώροι πρασίνου- η σημασία των κήπων

Οι αστικοί χώροι πρασίνου μπορούν να συμβάλουν στην άμβλυνση αυτού του προβλήματος, προσφέροντας σημαντικές ευκαιρίες αναψυχής για τους ανθρώπους, καθώς και διασυνδεσιμότητα για τα είδη που συμβιώνουν με τον άνθρωπο.

Οι κήποι θεωρούνται βασικό στοιχείο του αστικού πρασίνου. Η έρευνα έως σήμερα έχει εστιάσει στη βιοποικιλότητα των κήπων, καθώς και στη δυνατότητα παραγωγής τροφίμων σε τοπικό επίπεδο, μέσω της καλλιέργειας φρούτων και λαχανικών από τους ιδιοκτήτες τους.

Ωστόσο, ο ρόλος των κήπων ως οικολογικών διαδρόμων και ως πηγών επισιτιστικής ασφάλειας σπάνια εξετάζεται συνολικά, παρόλο που ενδέχεται να προκύψουν συγκρούσεις μεταξύ των δύο αυτών λειτουργιών, με βάση τα πρότυπα της συμβατικής γεωργία.

Για παράδειγμα τα καλλιεργούμενα λαχανικά και τα άγρια φυτά μπορεί να ανταγωνίζονται για τον διαθέσιμο χώρο,  η βλάστηση μπορεί να παρέχει καταφύγιο για εχθρούς και ασθένειες που πλήττουν τα λαχανικά ενώ τα προϊόντα και οι πρακτικές που χρησιμοποιούνται στην καλλιέργεια λαχανικών ενδέχεται να επηρεάσουν ακούσια τα άγρια είδη.

Τι λέει η γαλλική μελέτη

Προκειμένου να καλυφθεί αυτό το κενό στη γνώση, μια γαλλική μελέτη συνδύασε δύο συμπληρωματικές μεθόδους για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ της καλλιέργειας λαχανικών και της βιοποικιλότητας στους αστικούς κήπους.

Οι ερευνητές διεξήγαγαν μια διαδικτυακή έρευνα σε εθνικό επίπεδο μεταξύ Γάλλων καλλιεργητών, εξετάζοντας τις πρακτικές και τις αντιλήψεις τους σχετικά με την κηπουρική.

Παράλληλα, πραγματοποίησαν μια έρευνα μικρότερης κ Στο πλαίσιο της οικολογικής παρακολούθησης, οι ερευνητές επισκέφθηκαν τους κήπους και υπολόγισαν με ακρίβεια την αναλογία των διαφόρων τμημάτων τους, δηλαδή παρτέρια με λουλούδια, γκαζόν, λαχανόκηποι, επιφάνειες χωρίς βλάστηση. Παράλληλα κατέγραψαν τόσο τα φυτά που καλλιεργούνταν σκόπιμα όσο και τα ανθοφόρα φυτά που άνθισαν ακουσίως.

Διαπίστωσαν ότι το 67% των κηπουρών που συμμετείχαν στην πανεθνική έρευνα δήλωσαν ότι διαθέτουν λαχανόκηπο, με το 19% να αναφέρει ότι αυτός καταλαμβάνει τουλάχιστον το 25% του κήπου τους.

Στα προάστια του Παρισιού, ο χώρος που αφιερώνεται στην καλλιέργεια λαχανικών κυμαινόταν από 0% έως 10%.

Στην πανεθνική έρευνα, εντοπίστηκε σημαντική θετική συσχέτιση μεταξύ της σημασίας που αποδίδεται στην καλλιέργεια λαχανικών και εκείνης που αποδίδεται στην άγρια χλωρίδα και πανίδα.

Τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο, όσοι καλλιεργούσαν λαχανικά εφάρμοζαν περισσότερες πρακτικές για την ενίσχυση της βλάστησης, όπως η φύτευση. Ειδικότερα, οι ερευνητές σημείωσαν ότι η εντατικοποίηση των φυτεύσεων μπορεί να συμβάλει στην παροχή ανθοφορίας για τα επικονιαστικά έντομα.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η μελέτη δεν εντόπισε συγκρούσεις μεταξύ της καλλιέργειας λαχανικών και της διατήρησης της άγριας βιοποικιλότητας. Αντιθέτως, ανέδειξε συνέργειες μεταξύ των δύο.

Η έρευνα συνέδεσε την καλλιέργεια λαχανικών με μια ευρύτερη ενασχόληση με τον φυσικό κόσμο, ενώ οι ερευνητές πρότειναν ότι η ενθάρρυνση των πολιτών να καλλιεργούν λαχανικά θα μπορούσε να αποτελέσει μια ελπιδοφόρα στρατηγική για την προώθηση της επαφής με τη φύση στα αστικά περιβάλλοντα και την καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης.

Η εργασία αυτή βασίζεται σε υπάρχουσα έρευνα στον τομέα της αστικής οικολογίας, προσφέροντας νέα στοιχεία για τη σχέση μεταξύ της καλλιέργειας λαχανικών σε οικιακό επίπεδο και της βιοποικιλότητας.

Υποστηρίζει την ανάγκη για στενότερη εξέταση της αστικής παραγωγής τροφίμων σε συνδυασμό με τις προσπάθειες διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος.

Αν και η μελέτη βασίζεται σε συσχετίσεις, μπορεί να θέσει τις βάσεις για μια βαθύτερη ανάλυση των σχέσεων μεταξύ της παραγωγής τροφίμων στις πόλεις και των επιπτώσεών της στη βιοποικιλότητα.

Υπενθυμίζεται ότι η γενικότερη πολιτική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα καθοδηγείται από τη σχετική Στρατηγική. Ωστόσο η συγκεκριμένα έρευνα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για πολιτικές που στοχεύουν στην «πρασινοποίηση» των πόλεων σε επίπεδο βάσης (grass-roots level).

Οι πολιτικές για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια των πόρων βασίζονται στη λογική των «Λύσεων που βασίζονται στη Φύση» (Nature-based Solutions), ενώ στο πλαίσιο πιλοτικών προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ έχουν προταθεί συμμετοχικά μοντέλα για την πρασινοποίηση των πόλεων, τα οποία συνδυάζουν τις ανάγκες των ανθρώπων με εκείνες του φυσικού περιβάλλοντος. Υπό αυτό το πρίσμα, η εργασία προσφέρει νέες δυνατότητες για την ενεργό συμμετοχή των κατοίκων των πόλεων.

ΠΗΓΗ: ΚΥΠΕ