Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού στο 40ό Παγκόσμιο Συνέδριο της IBBY στην Οττάβα (φώτο)
Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού κα Έλενα Περικλέους, συμμετείχε πρόσφατα στο 40ό Παγκόσμιο Συνέδριο της International Board on Books for Young People (IBBY), το οποίο πραγματοποιήθηκε στην Οττάβα του Καναδά, με κεντρικό θέμα «Listening to Each Other’s Voices» («Ακούγοντας ο ένας τη φωνή του άλλου»).
Το Συνέδριο αποτέλεσε ένα σημαντικό διεθνές πεδίο συνάντησης ανθρώπων από περισσότερες από 50 χώρες, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στον χώρο της παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας, της εκπαίδευσης, της έρευνας, των βιβλιοθηκών και της προάσπισης των δικαιωμάτων του παιδιού.
Στο επίκεντρο των εργασιών βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, η φωνή και η συμμετοχή των παιδιών, η συμπερίληψη και η αναπαράσταση, η λογοτεχνία σε συνθήκες πολέμου, κρίσης και εκτοπισμού, οι αυτόχθονες γλώσσες και πολιτισμοί, καθώς και οι νέες προκλήσεις που δημιουργεί η ψηφιακή εποχή και η Τεχνητή Νοημοσύνη.
«Reading Routes – Discovering Lifesaving Books»
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η ενεργός συμβολή της Επιτρόπου στο επιστημονικό πρόγραμμα του Συνεδρίου, με την παρουσίαση «Reading Routes – Discovering Lifesaving Books», στο πλαίσιο της θεματικής συνεδρίας «Inclusive Classrooms and Libraries: Best Practices». Μέσα από την παρουσίαση αναδείχθηκε η δυνατότητα της παιδικής λογοτεχνίας να λειτουργεί όχι μόνο ως μέσο καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας, αλλά ως χώρος αναγνώρισης του εαυτού και του άλλου, ενδυνάμωσης της φωνής των παιδιών, συμπερίληψης και προαγωγής των δικαιωμάτων τους.
Παρουσιάστηκε η φιλοσοφία του προγράμματος Reading Routes, μέσα από την οποία τα βιβλία προσεγγίζονται ως «σωσίβια»: βιβλία που μπορούν να βοηθήσουν ένα παιδί να αναγνωρίσει και να εκφράσει συναισθήματα και εμπειρίες, να συναντήσει ιστορίες διαφορετικές από τη δική του, να αναπτύξει ενσυναίσθηση και να αισθανθεί ότι η δική του φωνή έχει θέση και αξία.
Η παρουσίαση ανέδειξε, παράλληλα, τη σημασία της δημιουργίας συμπεριληπτικών αναγνωστικών κοινοτήτων στα σχολεία και στις βιβλιοθήκες, στις οποίες κάθε παιδί μπορεί να έχει πρόσβαση σε ποιοτικά βιβλία, να συμμετέχει ουσιαστικά και να βρίσκει ιστορίες, μέσα στις οποίες μπορεί είτε να αναγνωρίσει τον εαυτό του είτε να γνωρίσει τον κόσμο μέσα από τα μάτια κάποιου άλλου.
Η συγκεκριμένη παρουσία στο διεθνές επιστημονικό πρόγραμμα αποτέλεσε ευκαιρία να μεταφερθεί σε ένα παγκόσμιο ακροατήριο μια προσέγγιση που συνδέει τη λογοτεχνία, την εκπαίδευση και τα δικαιώματα του παιδιού, αλλά και να δημιουργηθούν γέφυρες για ανταλλαγή καλών πρακτικών και μελλοντικές συνεργασίες.
Διεθνής διάκριση για το «Τα Κατάφερα!»
Ξεχωριστή στιγμή του Συνεδρίου αποτέλεσε και η τελετή παρουσίασης της IBBY Honour List 2026, στο πλαίσιο της οποίας τιμήθηκε η Επίτροπος και συγγραφέας Έλενα Περικλέους για το βιβλίο της «Τα Κατάφερα!», το οποίο έχει επιλεγεί, για να εκπροσωπήσει την Κύπρο στη διεθνή Honour List της IBBY.
Η IBBY Honour List αποτελεί διεθνή επιλογή εξαιρετικών έργων παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας από τα εθνικά τμήματα της IBBY και αναδεικνύει έργα συγγραφής, εικονογράφησης και μετάφρασης που διακρίνονται για τη λογοτεχνική και καλλιτεχνική τους ποιότητα.
Η διάκριση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μέσα στο πλαίσιο του φετινού Συνεδρίου, καθώς το Τα Κατάφερα! συναντά στην πράξη μια από τις βασικές αρχές που διαπέρασαν τις εργασίες του: ότι κάθε παιδί χρειάζεται ιστορίες που το βλέπουν, το ακούν, το ενδυναμώνουν και του επιτρέπουν να αναγνωρίζει τις δυνατότητές του.
Η φωνή των παιδιών στο επίκεντρο
Κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου, η Επίτροπος συμμετείχε επίσης στις εργασίες της Γενικής Συνέλευσης της IBBY, εκπροσωπώντας την Κύπρο στη διαδικασία ψηφοφορίας, καθώς και σε σειρά συνεδριών και δράσεων που αφορούσαν στη συμμετοχή και τη φωνή των παιδιών, τη λογοτεχνία ως μέσο υποστήριξης παιδιών που βιώνουν πόλεμο και τραύμα, την πολυγλωσσία και την πολιτισμική ταυτότητα, την αναπαράσταση, την Τεχνητή Νοημοσύνη και την ψηφιακή αφήγηση, καθώς και τον ρόλο των βιβλίων στη δημιουργία κοινοτήτων που σέβονται τη διαφορετικότητα.
Ιδιαίτερη σημασία είχαν οι συζητήσεις γύρω από το IBBY Children in Crisis, που αξιοποιεί τα βιβλία, την αφήγηση και τη βιβλιοθεραπεία για την υποστήριξη παιδιών, των οποίων η ζωή έχει διαταραχθεί από πόλεμο, εμφύλιες συγκρούσεις ή φυσικές καταστροφές, καθώς και η ανάδειξη των φωνών των αυτόχθονων κοινοτήτων και της ανάγκης προστασίας των γλωσσών και των ιστοριών τους.
Η συμμετοχή στο 40ό Παγκόσμιο Συνέδριο της IBBY επιβεβαίωσε μια βασική αρχή που βρίσκεται στον πυρήνα της αποστολής του Γραφείου: η φωνή των παιδιών δεν αρκεί να υπάρχει· χρειάζεται να δημιουργούμε τους χώρους και τις συνθήκες ώστε να ακούγεται, να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και να μπορεί να επιφέρει αλλαγή. Και τα βιβλία μπορούν να αποτελέσουν έναν από αυτούς τους χώρους. Μπορούν να γίνουν γέφυρες ανάμεσα σε παιδιά, πολιτισμούς και εμπειρίες· να ανοίξουν συζητήσεις για όσα είναι δύσκολο να ειπωθούν· να καλλιεργήσουν ενσυναίσθηση και να ενδυναμώσουν τα παιδιά ώστε να διεκδικούν τη θέση και τη φωνή τους στον κόσμο.
Γιατί όταν ακούμε πραγματικά τις ιστορίες των παιδιών δεν τους δίνουμε απλώς φωνή. Αναγνωρίζουμε ότι η φωνή ήταν πάντοτε δική τους – και ότι δική μας ευθύνη είναι να την ακούμε.
