Έτσι θα λειτουργούν τα «έξυπνα» φώτα τροχαίας που θα προσαρμόζονται στην κίνηση – Δείτε που θα εγκατασταθούν

Ανάσα στο κυκλοφοριακό σε κομβικά σημεία της Λευκωσίας και της Λεμεσού αναμένεται να δώσει νέα πρωτοβουλία του Τμήματος Δημοσίων Έργων, με την εγκατάσταση «έξυπνων» ανιχνευτών σε 15 φωτοελεγχόμενες συμβολές.

Οι ανιχνευτές θα επιτρέπουν στα φανάρια να προσαρμόζουν τον χρόνο λειτουργίας τους ανάλογα με την πραγματική ροή των οχημάτων, δίνοντας περισσότερο πράσινο εκεί όπου καταγράφεται αυξημένη κυκλοφοριακή ζήτηση.

Η παρέμβαση προωθείται την ώρα που η αντικατάσταση του παλαιού συστήματος διαχείρισης της κυκλοφορίας SCOOT παραμένει σε εκκρεμότητα λόγω δικαστικής διαδικασίας. Πρόκειται για μια μικρότερη και σαφώς φθηνότερη λύση, η οποία μπορεί να εφαρμοστεί άμεσα. Τα νέα συστήματα δεν θα αποτελούν ενιαίο δίκτυο ούτε θα «συνομιλούν» μεταξύ τους, αλλά θα λειτουργούν αυτόνομα σε κάθε συμβολή.

Μιλώντας στον «Π», ο Αλέξης Αυγουστής, Εκτελεστικός Μηχανικός του Τμήματος Δημοσίων Έργων, εξηγεί ότι η λύση αυτή δεν πρέπει να συγχέεται με το έργο αντικατάστασης του SCOOT.

Άλλο το SCOOT, άλλο οι 15 συμβολές

Το παλαιό σύστημα διαχείρισης της κυκλοφορίας SCOOT, όπως ανέφερε, λειτουργούσε από περίπου το 1992-1993 μέχρι το 2023 και η τεχνολογία του είχε πλέον καταστεί απαρχαιωμένη. Διαγωνισμός για την αντικατάστασή του προκηρύχθηκε πριν από περίπου δυόμισι χρόνια και κατακυρώθηκε, ωστόσο η διαδικασία αμφισβητήθηκε και η υπόθεση βρίσκεται σήμερα ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου. Το Τμήμα αναμένει την απόφαση για να γνωρίζει πώς θα προχωρήσει.

Η βασική διαφορά, υπογραμμίζει ο κ. Αυγουστής, είναι ότι οι 15 συμβολές του νέου διαγωνισμού είναι μεμονωμένες.

Οι ανιχνευτές θα «διαβάζουν» την κυκλοφορία σε πραγματικό χρόνο και θα αναπροσαρμόζουν τους χρόνους των φωτεινών σηματοδοτών, αλλά αποκλειστικά σε τοπικό επίπεδο. Αντίστοιχες εφαρμογές έχουν ήδη εγκατασταθεί τα τελευταία τέσσερα με πέντε χρόνια σε διάφορα σημεία της Κύπρου, με το Τμήμα Δημοσίων Έργων να εκτιμά ότι τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα θετικά.

Το Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων θα δέχεται προσφορές μέχρι τις 18 Σεπτεμβρίου για το έργο. Η έναρξη των εργασιών προγραμματίζεται για τις αρχές Οκτωβρίου, ενώ η διάρκεια υλοποίησης ορίζεται στους τρεις μήνες. Το εκτιμώμενο κόστος ανέρχεται στις €41.900, εξαιρουμένου του ΦΠΑ, με χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους.

Συνολικά προβλέπεται η εγκατάσταση 25 υπέργειων ανιχνευτών, 11 σε επτά συμβολές της Λευκωσίας και 14 σε οκτώ συμβολές της Λεμεσού.

Πως δουλεύουν τα φανάρια

Σήμερα, μια συμβατική φωτοελεγχόμενη συμβολή λειτουργεί στη βάση προκαθορισμένων προγραμμάτων, τα οποία αλλάζουν ανάλογα με την ώρα της ημέρας.

Υπάρχουν διαφορετικές ρυθμίσεις για την πρωινή περίοδο, τις ώρες αιχμής και τη νύχτα. Όπως εξηγεί ο κ. Αυγουστής, ακόμη και ο συνολικός κύκλος των φαναριών μεταβάλλεται. Ένας κύκλος αναμονής που την ημέρα μπορεί να φθάνει τα 120 δευτερόλεπτα, τη νύχτα, όταν η κίνηση είναι περιορισμένη, μπορεί να πέφτει ακόμη και στα 50 δευτερόλεπτα.

Το μειονέκτημα είναι ότι ένα προκαθορισμένο πρόγραμμα δεν γνωρίζει τι συμβαίνει εκείνη ακριβώς τη στιγμή στον δρόμο.

Έτσι, μπορεί σε μία κατεύθυνση να περιμένουν 20 αυτοκίνητα και στην απέναντι να μην υπάρχει κανένα, αλλά το φανάρι να εξακολουθεί να παραχωρεί χρόνο και στις δύο πλευρές σύμφωνα με τον προκαθορισμένο κύκλο του.

Το «μαύρο κουτάκι» πάνω από το φανάρι

Αυτό ακριβώς επιχειρούν να αλλάξουν οι νέοι ανιχνευτές. Πρόκειται για συσκευές που τοποθετούνται πάνω ή κοντά στους φωτεινούς σηματοδότες και εξωτερικά μπορεί να μοιάζουν με μικρές κάμερες. Δεν είναι κάμερες, επισημαίνει ο κ. Αυγουστής, αλλά συστήματα ανίχνευσης, τα οποία μπορούν να λειτουργούν με τεχνολογία ραντάρ και να εντοπίζουν τα οχήματα σε συγκεκριμένο τμήμα του δρόμου.

Παρόμοια τεχνολογία χρησιμοποιείται ήδη, μεταξύ άλλων, στην περιοχή της λεωφόρου Μακαρίου και της πλατείας Σολωμού για την ανίχνευση λεωφορείων και οχημάτων.

Η λογική είναι απλή: αν δεν υπάρχει όχημα, δεν υπάρχει λόγος να «σπαταληθεί» χρόνος πράσινου.

«Μπορεί να έχει μια κατεύθυνση 20 αυτοκίνητα και η άλλη να μην έχει τίποτα», αναφέρει χαρακτηριστικά. Σε μια τέτοια περίπτωση το νέο σύστημα θα μπορεί να περιορίζει στο ελάχιστο τον χρόνο που παραχωρεί στην άδεια πλευρά και να δίνει τα δευτερόλεπτα που εξοικονομούνται στην πλευρά όπου υπάρχει μεγαλύτερη ουρά.

Από τα 30 δευτερόλεπτα στα επτά

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα άλλης συμβολής στην περιοχή της Έγκωμης, όπου έχουν ήδη τοποθετηθεί δύο ανιχνευτές.

Όταν δεν υπάρχει ουσιαστική ζήτηση από μία πλευρά, ο χρόνος μπορεί να μειωθεί στον ελάχιστο προβλεπόμενο, για παράδειγμα από 30 δευτερόλεπτα στα επτά. Ο χρόνος που κερδίζεται δεν χάνεται αλλά προστίθεται στην κατεύθυνση όπου εκείνη τη στιγμή περιμένουν περισσότερα οχήματα.

«Είναι κατανομή με βάση τη ζήτηση», συνοψίζει ο κ. Αυγουστής. Αυτό δεν σημαίνει, βεβαίως, ότι οι ουρές θα εξαφανιστούν.  «Δεν θα εξαφανίσει την κυκλοφορία, αλλά θα βοηθήσει στην καλύτερη ρύθμιση και κατανομή», σημειώνει. Η διαφορά είναι ότι το φανάρι θα αξιοποιεί αποτελεσματικότερα τον χρόνο που έχει στη διάθεσή του αντί να παραχωρεί πράσινο σε μια κατεύθυνση όπου δεν υπάρχουν αυτοκίνητα.

Πολύ φθηνότερη λύση

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι το κόστος. Η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου, στο οποίο η μία συμβολή επικοινωνεί με την επόμενη, απαιτεί αισθητήρες, συστήματα επικοινωνίας, κέντρα ελέγχου, servers ή cloud υποδομές και πολύ μεγαλύτερη επένδυση.

Αντίθετα, οι νέοι ανιχνευτές επικοινωνούν τοπικά με τον ρυθμιστή των φωτεινών σηματοδοτών της συγκεκριμένης συμβολής.

«Η προσφορά μας είναι για 15 φανάρια και είναι περίπου €42.000. Είναι πολύ πιο φθηνά», αναφέρει ο κ. Αυγουστής.

Θα ακολουθήσουν και άλλα σημεία

Το Τμήμα Δημοσίων Έργων δεν σχεδιάζει να σταματήσει στις 15 συμβολές. Σύμφωνα με τον κ. Αυγουστή η πρακτική θα συνεχιστεί σταδιακά και σε άλλες φωτοελεγχόμενες συμβολές που δεν θα ενταχθούν στο κεντρικό σύστημα διαχείρισης της κυκλοφορίας. Αν υπάρξει η απαιτούμενη χρηματοδότηση, πρόθεση είναι να προκηρυχθεί παρόμοια σύμβαση και την επόμενη χρονιά για περίπου δέκα επιπλέον σημεία, ενώ ανάγκες υπάρχουν και σε Λάρνακα και Πάφο.

Η τεχνολογία, όπως σημειώνει, δεν είναι καινούργια διεθνώς. Χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια στο εξωτερικό, ενώ στην Κύπρο άρχισε να εφαρμόζεται σταδιακά τα τελευταία τέσσερα με πέντε χρόνια, αρχικά κυρίως στο πλαίσιο μεγάλων ιδιωτικών αναπτύξεων που δημιουργούσαν πρόσθετο κυκλοφοριακό φόρτο.

Πόσο χρόνο θα γλυτώνουμε

Προς το παρόν το Τμήμα Δημοσίων Έργων δεν δίνει συγκεκριμένο ποσοστό για το πόσο θα μειώνεται ο χρόνος αναμονής.

Υπάρχουν, σύμφωνα με τον κ. Αυγουστή, κάποια πρώτα αποτελέσματα από προηγούμενες εφαρμογές, αλλά όχι επαρκή στοιχεία ώστε να μπορεί να λεχθεί με ασφάλεια ότι οι καθυστερήσεις μειώνονται κατά ένα συγκεκριμένο ποσοστό.

Γι’ αυτό και στον νέο διαγωνισμό έχει ενσωματωθεί πρόνοια για μετρήσεις πριν και μετά την εγκατάσταση. Θα καταγράφονται, μεταξύ άλλων, οι ουρές των οχημάτων και η κατάσταση σε κάθε πρόσβαση της συμβολής, ώστε να αξιολογηθεί με πραγματικά δεδομένα η επίδραση της παρέμβασης.

Οι επτά συμβολές στη Λευκωσία

Στη Λευκωσία προβλέπεται η εγκατάσταση συνολικά 11 ανιχνευτών στις ακόλουθες συμβολές:

Καλλιπόλεως – Υπατίας – Χαλκίδονος – 2 ανιχνευτές

Λεμεσού – Τεύκρου Ανθία (Ε138) – 1 ανιχνευτής

Λεμεσού – Λευκωσίας – 2 ανιχνευτές

Μόρφου – Λυκαβηττού – 2 ανιχνευτές

Ηρώων – Λευκοθέου – 2 ανιχνευτές

Α1, Έξοδος 6 – Χαλεπιανών – Τσερίου (Ε120) – 1 ανιχνευτής

Καλλιπόλεως – Υπατίας – Νικ. Μυλωνά – 1 ανιχνευτής

Οι οκτώ συμβολές στη Λεμεσό

Στη Λεμεσό θα εγκατασταθούν συνολικά 14 ανιχνευτές:

Γεωργίου Α΄ – Αριάδνης – 2 ανιχνευτές

Σπύρου Κυπριανού – Κρανού – 1 ανιχνευτής

Κάθετος Λιμανιού – Αγοράς – 2 ανιχνευτές

Κάθετος Λιμανιού – Ν. Καββαδία – Τάσσου Α΄ – 3 ανιχνευτές

Νίκαιας – 22ος Δρόμος – 2 ανιχνευτές

Α. Σιούκρι – Ολυμπίων – 1 ανιχνευτής

Σπύρου Κυπριανού – Π. Μαυρομιχάλη – 1 ανιχνευτής

Σπύρου Κυπριανού – Χριστοφόρου Αγρότη – 2 ανιχνευτές