Πρόταση να στεγαστεί το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στο Κυπριακό Μουσείο – Τι σχεδιάζει το Τμ. Αρχαιοτήτων

Πρόταση όπως το υπό σχεδιαζόμενο πρότζεκτ για Μουσείο Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης να στεγαστεί στο υφιστάμενο κτήριο του Κυπριακού Μουσείου, μετά τη μεταφορά των αρχαιολογικών συλλογών στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Κύπρου, έχει τεθεί ενώπιον οργανωμένων συνόλων και αρμόδιων επιτροπών. Το Τμήμα Αρχαιοτήτων δε, είχε εκφράσει και παλαιότερα την  πρόθεσή του να διατηρήσει το υφιστάμενο Κυπριακό Μουσείο ως μουσείο, αφιερωμένο σε μεταγενέστερες περιόδους της κυπριακής αρχαιολογίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες του «Π», πίσω από την πρόταση βρίσκεται ο εικαστικός Νίκος Κουρούσιης, ο οποίος απέστειλε την 1η Ιουλίου 2026 σχετική επιστολή, εισηγούμενος τη χωροθέτηση του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στο ιστορικό κτήριο του Κυπριακού Μουσείου.

Η πρόταση φαίνεται να έχει ήδη περιέλθει σε γνώση της Διεύθυνσης και του προσωπικού του Τμήματος Αρχαιοτήτων, το οποίο, σύμφωνα με πληροφορίες, ετοιμάζει τη δική του απάντηση σε σχέση με τη μελλοντική χρήση του κτηρίου.

Ετοιμάζεται απάντηση

Όπως πληροφορείται το «Π», στην απάντηση αναμένεται να ξεκαθαρίζεται ότι το Κυπριακό Μουσείο θα παραμείνει υπό την ευθύνη και τη διαχείριση του Τμήματος Αρχαιοτήτων και ότι η χρήση του θα εξακολουθήσει να συνδέεται άμεσα με την αρχαιολογική κληρονομιά της Κύπρου.

Στο επίκεντρο της θέσης του Τμήματος βρίσκεται, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το νομικό καθεστώς του Κυπριακού Μουσείου. Το μουσείο διέπεται από τις πρόνοιες του περί Αρχαιοτήτων Νόμου, ενώ το κτήριο είναι κηρυγμένο Αρχαίο Μνημείο Α΄ Πίνακα.

Με την ολοκλήρωση της ανέγερσης του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Κύπρου, τα εκθέματα της μόνιμης έκθεσης και οι αρχαιότητες που βρίσκονται στις αποθήκες του υφιστάμενου μουσείου θα μεταφερθούν στο νέο κτήριο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο σχεδιασμός για το Κυπριακό Μουσείο προβλέπει τη συντήρηση του ιστορικού κτηρίου, στη βάση των αρχών που διέπουν τα Αρχαία Μνημεία και με γνώμονα τη διατήρηση του χαρακτήρα του. Παράλληλα, το κτήριο θα εξακολουθήσει να αποτελεί την έδρα του Τμήματος Αρχαιοτήτων.

Στους χώρους του αναμένεται να εκτίθενται επαναπατρισθείσες αρχαιότητες και συλλογές αρχαιοτήτων που προέρχονται από δωρεές, ενώ ειδικό τμήμα θα είναι αφιερωμένο στην ιστορία του ίδιου του κτηρίου και, ευρύτερα, της κυπριακής αρχαιολογίας.

Ο σχεδιασμός είχε ήδη παρουσιαστεί

Η κατεύθυνση για τη μελλοντική χρήση του Κυπριακού Μουσείου δεν διατυπώνεται, πάντως, για πρώτη φορά. Τον περασμένο Απρίλιο, η Έφορος Αρχαιοτήτων Ευτυχία Ζαχαρίου, παρουσιάζοντας το νέο εκθεσιακό αφήγημα του Αρχαιολογικού Μουσείου Κύπρου, είχε αναφερθεί και στον ρόλο που θα αποκτήσει το υφιστάμενο μουσείο μετά τη μεταφορά των συλλογών.

Όπως είχε αναφέρει, «το Κυπριακό Μουσείο θα παραμείνει φυσικά μουσείο, αφιερωμένο όμως σε μεταγενέστερες περιόδους της κυπριακής αρχαιολογίας».

Η κ. Ζαχαρίου είχε, παράλληλα, εξηγήσει ότι το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο, το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει το 2028, θα παρουσιάζει ένα εντελώς νέο εκθεσιακό αφήγημα για την αρχαιολογική κληρονομιά της Κύπρου. Το υφιστάμενο Κυπριακό Μουσείο, από την άλλη, θα διατηρήσει τον μουσειακό του χαρακτήρα, με διαφορετικό πλέον ρόλο.

Την ίδια ώρα, το μουσείο φαίνεται ότι θα συνεχίσει να λειτουργεί ως χώρος που θα φιλοξενεί την καλλιτεχνική κοινότητα του νησιού. Στο παρελθόν, στους χώρους του έχουν πραγματοποιηθεί εκθέσεις, παραστάσεις και άλλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, μέσα από συνεργασίες του Τμήματος Αρχαιοτήτων με δημιουργούς από τα εικαστικά, τη μουσική, το θέατρο και τον χορό.

Στα σκαριά το Μουσείο Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης

Η πρόταση Κουρούσιη έρχεται, την ίδια ώρα, ενώ βρίσκεται στα σκαριά ο σχεδιασμός του Υφυπουργείου Πολιτισμού για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου Μουσείου Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης, ένα πάγιο αίτημα της εικαστικής κοινότητας που παραμένει για χρόνια σε εκκρεμότητα.

Μάλιστα, σε συνέντευξή της στο «Π», στις 28 Δεκεμβρίου 2025, η Υφυπουργός Πολιτισμού, Δρ Βασιλική Κασσιανίδου, είχε σκιαγραφήσει τον σχεδιασμό που βρισκόταν υπό επεξεργασία, αναφέροντας ότι η συμβουλευτική επιτροπή είχε θέσει την ανάγκη δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου μουσείου και κρίνοντας ότι ούτε η ΣΠΕΛ ούτε η Majestic αποτελούν, από μόνες τους, κατάλληλους χώρους.

Την ίδια ώρα, βρίσκεται σε εξέλιξη ο σχεδιασμός για την αξιοποίηση του ελληνικού περιπτέρου της Κρατικής Έκθεσης ως ενός από τα κτήρια του Μουσείου Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης. Οι σχετικές διεργασίες έχουν προχωρήσει, ενώ ήδη από τον Δεκέμβριο του 2025 η Υφυπουργός Πολιτισμού είχε αναφέρει στον «Π» ότι οι συζητήσεις με το Υπουργείο Οικονομικών κινούνταν σε θετική κατεύθυνση.

Ο σχεδιασμός που παρουσίασε η Υφυπουργός προέβλεπε τη δημιουργία τριών παραρτημάτων κάτω από την ομπρέλα του ίδιου μουσείου: τη στέγαση της σύγχρονης τέχνης στην Κρατική Έκθεση, τη φιλοξενία έργων μοντέρνας τέχνης στη ΣΠΕΛ και την αξιοποίηση της Majestic, μετά τις απαραίτητες κτηριακές εργασίες, είτε για περιοδικές εκθέσεις είτε για εκπαιδευτικά προγράμματα.

Στο μεταξύ, περί τα τέλη Ιανουαρίου, η μέχρι πρότινος Κρατική Πινακοθήκη Σύγχρονης Τέχνης – ΣΠΕΛ μετονομάστηκε σε «Μουσείο Μοντέρνας και Σύγχρονης Τέχνης – Κτήριο ΣΠΕΛ». Ωστόσο, όπως είχε γράψει το «Π», η νομική συγκρότηση του μουσείου εξακολουθούσε να βρίσκεται υπό συζήτηση και σχεδιασμό.

Εκκρεμεί και ο επιμελητής για τη ΣΠΕΛ

Εκκρεμότητα φαίνεται να παραμένει και η στελέχωση της ΣΠΕΛ. Στις 23 Μαρτίου 2026, ο «Π» είχε γράψει ότι η διοίκηση του Υφυπουργείου Πολιτισμού ετοιμαζόταν να προχωρήσει στη στελέχωση του κτηρίου με μόνιμο προσωπικό ειδικά για το μουσείο ή, σε πρώτη φάση, για τη ΣΠΕΛ. Σύμφωνα με τις τότε πληροφορίες μας, στα σχέδια βρισκόταν η προκήρυξη θέσης επιμελητή, ο οποίος θα αναλάμβανε, μεταξύ άλλων, την επιμέλεια της επόμενης έκθεσης του κτηρίου μετά την «Αγροποιητική: χώματα/σώματα».

Παράλληλα, στον σχεδιασμό περιλαμβανόταν η δημιουργία μόνιμης έκθεσης με έργα από τις αποθήκες της Κρατικής Συλλογής. Παραμένει, ωστόσο, το ζήτημα του νομικού καθεστώτος του νέου φορέα, χωρίς το οποίο, βάσει και των προτύπων του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων, δεν μπορεί να υφίσταται θεσμικά αυτό που ορίζεται ως «μουσείο».