Έρευνα στο κυπριακό γάλα: Πολύ χαμηλή αφλατοξίνη – Γιατί να προσέχουν τα παιδιά

Μια πρωτοποριακή πενταετής έρευνα (2021-2025) σε 1.197 δείγματα αγελαδινού γάλακτος από όλη την Κύπρο δείχνει ότι η μόλυνση από την καρκινογόνο αφλατοξίνη M1 (AFM1) παραμένει γενικά σε πολύ χαμηλά επίπεδα.  Ωστόσο, η έκθεση των παιδιών εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια, καθώς η σχετική ποσότητα γάλακτος που καταναλώνουν είναι πολύ μεγαλύτερη σε σχέση με το βάρος τους.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Foods (2026), είναι η πρώτη συστηματική καταγραφή του φαινομένου στην Κύπρο και πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (Artemis P. Louppis, Michalis S. Constantinou και Michael G. Kontominas).  Διαβάστε ολόκληρη την έρευνα  στο Food ΕΔΩ 

Τι είναι η αφλατοξίνη M1 και γιατί ανησυχεί;

Η AFM1 προέρχεται από την αφλατοξίνη B1 που βρίσκεται σε μολυσμένες ζωοτροφές (κυρίως καλαμπόκι και σιτηρά). Οι αγελάδες μετατρέπουν μέρος της σε AFM1, η οποία περνά στο γάλα. Είναι καρκινογόνος, μεταλλαξιογόνος και ηπατοτοξική ουσία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει αυστηρό όριο στα 50 ng/kg (νανογραμμάρια ανά κιλό) για το γάλα.Τα βασικά ευρήματα της έρευνας

• Από τα 1.197 δείγματα:
  • 52,9% (633 δείγματα) είχαν αφλατοξίνη κάτω από το όριο ανίχνευσης (< 3 ng/kg).
  • 23,7% είχαν ίχνη (μεταξύ LOD και LOQ).
  • 23,2% είχαν μετρήσιμα επίπεδα 10-50 ng/kg.
  • Μόνο 2 δείγματα (0,17%) ξεπέρασαν το ευρωπαϊκό όριο των 50 ng/kg.

Τα υψηλότερα μέσα επίπεδα καταγράφηκαν τον χειμώνα (7,34 ng/kg) και την άνοιξη (6,86 ng/kg), ενώ τα χαμηλότερα το φθινόπωρο (5,36 ng/kg). Η διαφορά είναι στατιστικά σημαντική.

Τα έτη 2022 και 2025 παρουσίασαν μεγαλύτερη διασπορά και περισσότερα δείγματα με υψηλότερες τιμές, πιθανότατα λόγω κλιματικών συνθηκών που ευνοούν την ανάπτυξη μυκήτων στις ζωοτροφές.

Τα παιδιά χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή

Η αξιολόγηση του κινδύνου έδειξε ότι για τους ενήλικες η έκθεση μέσω της κατανάλωσης γάλακτος παραμένει σε ασφαλή επίπεδα.

Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα παιδιά αποτελούν την πιο ευάλωτη ομάδα, καθώς καταναλώνουν αναλογικά περισσότερο γάλα σε σχέση με το σωματικό τους βάρος.

Παρότι οι δείκτες επικινδυνότητας για τον γενικό πληθυσμό παρέμειναν χαμηλοί, η μελέτη υπογραμμίζει ότι η έκθεση των παιδιών απαιτεί συνεχή αξιολόγηση και παρακολούθηση.

Σύσταση για συνεχή έλεγχο

Οι συγγραφείς καταλήγουν ότι, παρά τη γενικά πολύ καλή εικόνα της κυπριακής παραγωγής, οι έλεγχοι δεν πρέπει να χαλαρώσουν.

Όπως σημειώνουν, οι μεταβολές του κλίματος, οι διαφορετικές συνθήκες αποθήκευσης των ζωοτροφών και οι πιθανές αλλαγές στην παραγωγική διαδικασία καθιστούν αναγκαία τη συνεχή παρακολούθηση της αλυσίδας παραγωγής, από τις ζωοτροφές μέχρι το γάλα.

Παράλληλα, εισηγούνται μελλοντικές μελέτες να εξετάσουν και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως τυριά και γιαούρτι, ώστε να υπάρχει πληρέστερη εικόνα της συνολικής έκθεσης των καταναλωτών στην αφλατοξίνη Μ1.

Για τα ευρύματα της έρευνας  μίλησε ο καθηγητής μικροβιακής μικροβιολογίας στο ΤΕΠΑΚ Δημήτρης Τσάλτας