Το σπίτι στη Δένεια που έγινε… φυλάκιο, πώς ο Αττίλας «έκοψε» τα όνειρα της κυρίας Μυρούλλας (φώτο)
Οι πληγές της τουρκικής εισβολής του 1974 παραμένουν ανοικτές. Στην οδό Ελευθερίας στην κοινότητα της Δένειας, η Μυρούλλα Νικολάου, έκτιζε το σπίτι που θα στέγαζε την οικογένεια της.
Οι εργασίες για την ολοκλήρωση του σπιτιού έφταναν στο τέλος τους, τον Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς θα γινόταν ο γάμος και το ζευγάρι θα μετακόμιζε στη νέα του οικία.
«Το σπίτι το άρχισε ο πατέρας μου από τον καιρό που ήμουν 14 ετών και το έκτιζε γιατί ήταν πελεκάνος και σίγα σιγά λίγα – λίγα υλικά, επειδή ήμασταν φτωχά πλάσματα το κτίσαμε.»
Ο πόλεμος όμως τους άλλαξε τα σχέδια. Ήταν ακόμα ένα νέο ζευγάρι που δεν πρόλαβε να χαρεί το σπίτι και τους κόπους της οικογένειας του.
Κατά τη δεύτερη εισβολή το χωριό βομβαρδίστηκε και οι κάτοικοι το εγκατέλειψαν. Η ηρωική άμυνα 22 στρατιωτών ανάγκασε τις τουρκικές δυνάμεις να οπισθοχωρήσουν και το χωριό παρέμεινε ελεύθερο.
Λίγους μήνες μετά, όταν επέστρεψαν ξανά στην Δένεια, η κοινότητα αποτελούσε μέρος της νεκρής ζώνης, και η παρουσία της ειρηνευτικής δύναμης κρίθηκε απαραίτητη.
Το 1980 το σπίτι μετατράπηκε σε φυλάκιο των ΗΕ. 3 χιλιόμετρα μακριά, στο απέναντι βουνό, βρίσκονται τα φυλάκια του Τούρκου εισβολέα.
«Εγώ δεν ήθελα να δώσω το σπίτι μου, έκλαιγα προτιμώ να το αφήσω εκεί να ερημώσει να είναι υπό ευθύνη δική μου αλλά δεν ήθελα να το δώσω, ο κουνιάδος μου και ο κοινοτάρχης ο παλιός, μου έλεγαν να το δώσω για να κάτσουν και άλλοι χωριανοί και το ένα και το άλλο, ήμουν 17 χρονών ήμουν μικρή, από δω και από εκεί δεχτήκα τι θα έκανα κα εγώ; Ήμουν μικρή και κάποια πράγματα έπρεπε να τα δεχτείς.»
Το συμβόλαιο
Το συμβόλαιο, σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα, φέρει τον αριθμό ΟΥΝΦΙΚΥΠ Μ-24. Υπογράφηκε μεταξύ του τότε διευθυντή του Τμήματος Δημοσίων Έργων, ως εκπροσώπου της κυπριακής δημοκρατίας έχοντας ρόλο μεσάζοντα, και του συζύγου της κ. Μυρούλας.
“Ως ήδη σαφώς αναφέρει το υπογραφέν συμβόλαιον το καθορισθέν ενοικίον των £20 μηνιαίως θα κατακρατήται υπό της Κυβερνήσεως μέχρι εξωφλήσεως του ποσού των £1.242 το οποίον ήδη ήρχισε να δαπανήται δια την συμπλήρωσιν της ημιτελούς κατοικίας σας.”
Ο μισθωτής, όπως αναφέρεται στο συμβόλαιο, είναι υποχρεωμένος μεταξύ άλλων :” να παραδώση τα υποστατικά κατά την λήξιν της μισθώσεως εις οίαν καλήν κατάστασιν τα παρέλαβε, εξαιρουμένης της φυσικής φθοράς και βλάβης συνεπεία γεγονότων πέραν του ελέγχου αυτού.
«Και είπαν ότι όπως θα το πιάσουν το σπίτι θα μου το παραδώσουν, αλλά που είναι τα αποτελέσματα; Τίποτα δεν έκαναν.»
Και ο ιδιοκτήτης από τη μεριά του έπρεπε:
“Να βάφη τα υποστατικά και να διατηρή ταύτα διαρκούντος του συμφωνηθέντος χρόνου μισθώσεως εν καλή και στέρεα κατάστασει ( περιλαμβανομένης της βαφής) κατά πλήρη ικανοποίησιν του Διευθυντού του Τμήματος Δημοσίων Έργων.”
«20 λίρες το μήνα μου έδιναν για 10 χρόνια και τα 3 χρόνια, ήρθαν και μου ζητούσαν χρήματα γιατί θα έφτιαχναν την ταράτσα και μου τα έκοβαν από το ενοίκιο, και όταν τους ελεγα γιατί μου τα κόψατε, μου είπαν σάσαμε την ταράτσα ποιος θα την σάσει μου λένε; Και τους λέω, μου δίνετε 20 λίρες τον μήνα και στα 3 χρόνια όσα έπιασα θέλετε να σας τα δώσω για την ταράτσα; Έτσι γινόταν.»
Σύμφωνα με την κυρία Μυρούλλα το 2012 το φυλάκιο καταργήθηκε, τα Ηνωμένα Έθνη αποχώρησαν και το σπίτι αφέθηκε έρμαιο στο χρόνο. Η οικογένεια ενημερώθηκε μήνες αργότερα, όταν αναζήτησε απαντήσεις για τη μη καταβολή του ενοικίου. Το σπίτι, καταγγέλλει, δεν παραδόθηκε στον ιδιοκτήτη όπως προνοούσε η συμφωνία. 14 χρόνια μετά τα συρματομπλέγματα παραμένουν ακόμα εκεί. Το ίδιο και το φυλάκιο και τα λυόμενα κτίσματα στην πίσω αυλή.
«Δεν πήραν άδεια για να βάλουν πίσω τα λυόμενα.»
Από την πλευρά του το Τμήμα Δημοσίων Έργων σημειώνει πως το υποστατικό επιστράφηκε στον ιδιοκτήτη το 2014 και σύμφωνα με τα καταγραμμένα στοιχεία ο ιδιοκτήτης δεν φαίνεται να προέβη σε οποιεσδήποτε εργασίες συντήρησης και ως εκ τούτου είναι λογικό στο κτήριο να υπάρχουν εκτεταμένες φθορές.
Όσον αφορά τα λυόμενα και το παρατηρητήριο των Η.Ε., ζητήθηκε από τα Η.Ε (από το 2015, με πρόσφατη υπενθύμιση το 2021), η απομάκρυνση τους και η αποκατάσταση ζημιών χωρίς όμως να το πράξουν.
Παρόλα αυτά, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο μισθωτής (ΤΔΕ) οφείλει να παραδώσει το υποστατικό κατά τη λήξη της μίσθωσης σε τέτοιαν καλή κατάσταση όπως το παρέλαβε, με την εξαίρεση της φυσικής φθοράς και οποιασδήποτε βλάβης τα οποία δεν ευθύνεται ο μισθωτής.
Σήμερα τα χελιδόνια είναι οι μοναδικοί μόνιμοι κάτοικοι του σπιτιού. Ο χώρος είναι γεμάτος με ακαθαρσίες πουλιών. Ένας λερωμένος και κατεστραμμένος καναπές βρίσκεται στην είσοδο του σπιτιού, πολλά παράθυρα είναι εντελώς ακατάλληλα.
«Από το 2012 που έφυγαν και το 2014 ήρθαν τα Δημόσια έργα για να δουν την κατάσταση και να δουν αν μπορούν να το διορθώσουν και είπαν μου ότι είναι πολλά τα λεφτά, επειδή τον καιρό που τα κτίσαμε ήταν πολύ λίγα τα λεφτά για να κάνεις ένα σπίτι και τώρα χρειάζονται πολλά λεφτά. Και μείναμε ως εκεί. Τίποτα άλλο.»
Ποια συναισθήματα σας προκαλεί η κατάσταση αυτή;
Λύπη τι σου προκαλεί, να έχεις το σπίτι σου και να μην μπορείς να το εκμεταλλευτείς δεν μπορείς ούτε σε ένα παιδί σου να το δώσεις . Ποιος μπορεί να φτιάξει το σπίτι έτσι όπως το εκάναν;
Το αίτημα της ιδιοκτήτριας
Η στάση των Ηνωμένων Εθνών, αλλά και η ολιγωρία των αρμόδιων αρχών να μεριμνήσουν εγκαίρως, στέκονται εμπόδιο στην ικανοποίηση του αιτήματος της κυρίας Μυρούλλας για την αποκατάσταση του σπιτιού της.
Τι ζητάτε από το κράτος;
Να μας σάσετε το σπίτι μας όπως ήταν να μπορούμε να είναι λειτουργικό. Δεν θέλουμε να μας το κάνει με τα πιο ακριβά πράγματα τουλάχιστον να είναι λειτουργικό.
Στο πλευρό της βρίσκεται και ο κοινοτάρχης της Δένειας ο οποίος έμαθε για την ιστορία του σπιτιού της κυρίας Μυρούλλας, όταν η ίδια πήγε για να πληρώσει τους φόρους της.
«Αυτό που ζητούμε εμείς είναι η αποκατάσταση του σπιτιού πλήρης αποκατάσταση του σπιτιού και πλήρης αποκατάσταση αυτής της αδικίας τίποτα άλλο.»
Χαράλαμπος Αλεξάνδρου, Κοινοτάρχης Δένειας
Η παρατήρηση από την ΟΥΝΦΙΚΥΠ
Δέκα λεπτά μετά την άφιξη μας για σκοπούς του ρεπορτάζ κλιμάκιο των Η.Ε έφτασε στο σημείο ζήτησε τα στοιχεία μας και μας απαγόρευσε την πραγματοποίηση του ρεπορτάζ γιατί όπως μας δηλώθηκε βρισκόμαστε εντός της νεκρής ζώνης. Να υπενθυμίζουμε πως ολόκληρη η Δένεια βρίσκεται εντός της νεκρής ζώνης.
«Αντιλαμβάνεστε ότι αυτό που έγινε τώρα μπροστά στα μάτια μας τώρα είναι απαράδεκτο, είμαστε περίπου 30 – 40 μέτρα μακριά από το προτελευταίο σπίτι του χωριού και έρχονται να μας διώξουν , αυτό δεν το καταλαμβάνω, Όλη η κοινότητα βρίσκεται στη νεκρή ζώνη, εμείς έχουμε βλέψεις για να επεκτείνουμε την οικιστική ζώνη πιο κάτω, με αυτή τη συμπεριφορά σημαίνει ότι δεν μπορούμε να επεκταθούμε.»
Χαράλαμπος Αλεξάνδρου, Κοινοτάρχης Δένειας
Οι κινήσεις της ομάδας μας, οι πινακίδες των οχημάτων μας και τα στοιχεία της ταυτότητας του κοινοτάρχη καταγράφηκαν από τα μέλη της ειρηνευτικής δύναμης, ωστόσο η στάση τους δεν ενείχε κανένα στοιχείο απειλής. Λίγο αργότερα έφτασε και μέλος της αστυνομία της UNFICYP, το οποίο ενημερώσαμε για τον σκοπό της παρουσίας μας στην κοινότητα.
«Εμείς ως κοινότητα προσπαθούμε να έχουμε τις καλύτερες σχέσεις με τις ειρηνευτικές δυνάμεις, κάποτε όμως νιώθουμε ότι είναι απέναντι μας. Εκτός του ότι έχουμε τον κατοχικό στρατό απέναντι μας νιώθουμε ότι έχουμε και τα Η.Ε απέναντι μας.»
Κάθε χρόνο τέτοια εποχή, κατά τη διάρκεια του θέρους δηλαδή, οι περιπολίες και οι έλεγχοι της ειρηνευτικής δύναμης, εντείνονται, εξαιτίας των συχνών παρενοχλήσεων των Τούρκων έναντι των ελληνοκύπριων αγροτών στη νεκρή ζώνη.
