Ανδρέας Παπαλλάς: Η Μαρίνα και το Λιμάνι Λάρνακας δεν είναι real estate είναι δημόσια αξία
Η ανάπτυξη της μαρίνας και του λιμανιού Λάρνακας δεν μπορεί να προσεγγίζεται ως ουδέτερο αναπτυξιακό έργο ή ως ζήτημα επενδυτικής αποτυχίας.
Πρόκειται για μια καίρια αστική υποδομή, όπου συμπυκνώνονται συγκρούσεις μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής δικαιοσύνης και χωρικής οργάνωσης της πόλης.
Στο πλαίσιο της σύγχρονης θεωρίας βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, και ειδικότερα της προσέγγισης που δίνει έμφαση στη δημόσια αξία και τη χωρική δικαιοσύνη, τα παραλιακά μέτωπα νοούνται ως στρατηγικοί δημόσιοι πόροι και όχι απλώς ως αναπτυξιακά αποθέματα γης.
Η μέχρι σήμερα προσέγγιση στη Λάρνακα βασίστηκε σε ένα ενιαίο, υψηλής έντασης mega-project, όπου η πολεοδομική υπεραξία κλήθηκε να αντισταθμίσει το επενδυτικό ρίσκο.
Ωστόσο, η διεθνής βιβλιογραφία για τα mega-projects και τα waterfront developments δείχνει ότι τέτοια μοντέλα είναι δομικά ευάλωτα: όχι μόνο λόγω αισιόδοξων οικονομικών παραδοχών, αλλά επειδή τείνουν να παράγουν χωρικούς και κοινωνικούς αποκλεισμούς, ακόμη και όταν θεωρούνται οικονομικά «επιτυχή».
Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι ότι το μοντέλο όπως φαίνεται δεν ταίριαξε στη Λάρνακα, αλλά ότι το ίδιο το μοντέλο συγκρούεται με βασικές αρχές βιώσιμης αστικής ανάπτυξης.
Στο πλαίσιο αυτό, ο δημόσιος χώρος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απλώς ως ποιοτικό χαρακτηριστικό του σχεδιασμού. Αποτελεί πεδίο πολιτικής διαπραγμάτευσης: ποιος έχει πρόσβαση, ποιος αποφασίζει και ποιος ωφελείται από τον μετασχηματισμό του παραλιακού μετώπου.
Η βιώσιμη ανάπτυξη, όπως αποτυπώνεται και στον Στόχο Βιώσιμης Ανάπτυξης 11, προϋποθέτει σταδιακό σχεδιασμό, λειτουργικό διαχωρισμό, χωρική συνέχεια με τον υφιστάμενο αστικό ιστό και αποφυγή μονοκαλλιεργειών real estate και τουρισμού.
Καθοριστικής σημασίας είναι και η διακυβέρνηση. Δεν αρκεί η τυπική διαφάνεια· απαιτείται θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει μάθηση, προσαρμογή και αναθεώρηση, αναγνωρίζοντας ότι οι πόλεις εξελίσσονται σε βάθος χρόνου.
Η περίπτωση της Λάρνακας προσφέρει, έτσι, μια ουσιαστική ευκαιρία μετατόπισης: από το εμβληματικό project βιτρίνας σε μια συνεκτική στρατηγική βιώσιμης αστικής μετάβασης, προσανατολισμένη στη δημόσια αξία και τη μακροχρόνια ανθεκτικότητα της πόλης.
