Όταν οι Επιστήμες Ζωής αποσυνδέονται από τη Βιολογία

Σύνδεσμος Βιολόγων ΟΕΛΜΕΚ: Επισημάνσεις και ανησυχίες για τη νέα κατεύθυνση 5β, με γνώμονα το συμφέρον των μαθητών

Με ανακοίνωσή του ο Σύνδεσμος Βιολόγων ΟΕΛΜΕΚ αναφέρει:

«Σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα της Διεύθυνσης Μέσης Γενικής Εκπαίδευσης (ΔΜΓΕ), η νέα κατεύθυνση 5β εντάσσεται στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) και της μεταρρύθμισης C5.1R1, με βασικό στόχο τη γεφύρωση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας, την ενίσχυση της εφαρμοσμένης μάθησης και την απόκτηση δεξιοτήτων με άμεση επαγγελματική αξιοποίηση.

Η κατεύθυνση 5β:

• απευθύνεται σε μαθητές που επιδιώκουν ταχύτερη και ουσιαστική επαγγελματική ένταξη,
• προσφέρει εφαρμοσμένες γνώσεις και δεξιότητες μεσαίου επιπέδου,
• διατηρεί, υπό προϋποθέσεις, τη δυνατότητα πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση,
• στοχεύει στην ανάπτυξη λειτουργικών γνώσεων, σχετικών με πραγματικές συνθήκες εργασίας.

Μαθήματα άμεσα συνδεδεμένα με τις Επιστήμες Ζωής

Στο προτεινόμενο ωρολόγιο πρόγραμμα της κατεύθυνσης περιλαμβάνονται δύο νέα μαθήματα, τα οποία άπτονται άμεσα των Επιστημών Ζωής και της Βιολογικής Επιστήμης:
• Επιστήμες Ζωής και Αγωγή Υγείας
• Πράσινη Μετάβαση
Τα μαθήματα αυτά συνδέονται με επαγγελματικούς τομείς όπως:
• βοηθοί φαρμακείων, μικροβιολογικών και διαγνωστικών εργαστηρίων,
• βοηθοί φυσικοθεραπευτών, ακτινολογικών μονάδων και μονάδων αποκατάστασης,
• βοηθητικό προσωπικό σε μονάδες υγείας, φροντίδας, ευεξίας και αισθητικής,
• προσωπικό σε τομείς περιβαλλοντικής διαχείρισης, αποβλήτων, λυμάτων, υδάτινων πόρων και βιώσιμων πρακτικών.
Οι πιο πάνω επαγγελματικοί ρόλοι προϋποθέτουν βασικές αλλά επιστημονικά τεκμηριωμένες γνώσεις Βιολογίας, ανθρώπινης φυσιολογίας, υγείας, οικολογίας και περιβάλλοντος, ώστε οι απόφοιτοι να μπορούν να ανταποκριθούν με ασφάλεια, υπευθυνότητα και επιστημονική επάρκεια στις απαιτήσεις της εργασίας τους.

Ζήτημα επιστημονικότητας και εκπαιδευτικής συνέπειας
Επισημαίνεται ότι για την πρόσβαση σε συναφή επαγγέλματα υγείας σε ανώτερο ακαδημαϊκό επίπεδο — όπως Φυσιοθεραπεία, Φαρμακευτική, Ακτινολογία, Βιοϊατρικές και Εργαστηριακές Επιστήμες – η Βιολογία αποτελεί υποχρεωτικό εξεταζόμενο μάθημα στις Παγκύπριες Εξετάσεις. Υπό το πρίσμα αυτό, τίθεται εύλογα το ερώτημα:
κατά πόσο είναι παιδαγωγικά και επιστημονικά ορθό μαθητές που κατευθύνονται σε επαγγέλματα υγείας, φροντίδας και περιβάλλοντος – ακόμη και εκείνοι που θα έχουν βοηθητικό ρόλο δίπλα σε επιστημονικό προσωπικό — να μην διδάσκονται συστηματικά και επαρκώς Βιολογία ή να μη διδάσκονται το σχετικό περιεχόμενο από εκπαιδευτικούς με εξειδικευμένη επιστημονική κατάρτιση.
Η επιστημονική ακρίβεια στα ζητήματα υγείας και περιβάλλοντος δεν αποτελεί δευτερεύον ζήτημα, αλλά θεμέλιο ασφάλειας, ποιότητας υπηρεσιών και υπεύθυνης επαγγελματικής στάσης.

Εργαστηριοποίηση της Βιολογίας – κρίσιμο εκπαιδευτικό έλλειμμα

Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στο γεγονός ότι:
• η Βιολογία είναι το μοναδικό μάθημα Φυσικών Επιστημών στη Μέση Εκπαίδευση που δεν είναι πλήρως εργαστηριοποιημένο,
• παρά το ότι η ίδια η κατεύθυνση 5β βασίζεται στη φιλοσοφία της εφαρμοσμένης και βιωματικής μάθησης.

Η απουσία εργαστηριακής διάστασης στη Βιολογία:
• υπονομεύει την κατανόηση βασικών εννοιών υγείας και περιβάλλοντος,
• περιορίζει την ανάπτυξη δεξιοτήτων παρατήρησης, ανάλυσης και κριτικής σκέψης,
• δημιουργεί αναντιστοιχία μεταξύ των εκπαιδευτικών στόχων της κατεύθυνσης και της πραγματικής διδακτικής πρακτικής.
Η εργαστηριοποίηση της Βιολογίας δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά αναγκαία προϋπόθεση ποιοτικής επιστημονικής εκπαίδευσης, σε πλήρη εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις για διερευνητική και βιωματική μάθηση.

Πρόταση δημιουργίας μαθήματος Εφαρμοσμένης Βιολογίας
Παράλληλα, εισηγούμαστε τη δημιουργία ενός μαθήματος, με ενδεικτικό τίτλο «Εφαρμοσμένη Βιολογία» ή «Βιολογία Β’», το οποίο θα παρέχει στοχευμένες και εφαρμοσμένες γνώσεις απαραίτητες για μαθητές που κατευθύνονται σε επαγγέλματα υγείας, φροντίδας και περιβάλλοντος.
Στο μάθημα αυτό:
• θα μπορούσαν να ενσωματωθούν βασικές έννοιες ανθρώπινης Βιολογίας, υγείας, πρόληψης και ασφάλειας,
• να συμπεριληφθεί το περιεχόμενο της Πράσινης Μετάβασης, δεδομένου ότι η βιώσιμη ανάπτυξη, η περιβαλλοντική υγεία και η διαχείριση οικοσυστημάτων αποτελούν οργανικό και αδιαίρετο μέρος της Βιολογικής Επιστήμης,
• να υποστηριχθεί η εφαρμοσμένη μάθηση μέσω εργαστηριακών και βιωματικών δραστηριοτήτων.

Συνολική αποτίμηση

Η επιτυχία της κατεύθυνσης 5β προϋποθέτει:

•επιστημονική συνέπεια ανάμεσα στο περιεχόμενο των μαθημάτων και τα επαγγελματικά πεδία στα οποία οδηγούν,
• ενίσχυση του ρόλου της Βιολογίας στη διδασκαλία θεμάτων υγείας και περιβάλλοντος,
• εργαστηριοποίηση του μαθήματος της Βιολογίας, ώστε να υπηρετεί ουσιαστικά τον εφαρμοσμένο χαρακτήρα της κατεύθυνσης,
• διαμόρφωση εκπαιδευτικών επιλογών με γνώμονα το συμφέρον των μαθητών και την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης.

Καταληκτική δήλωση
Ο Σύνδεσμος Βιολόγων ΟΕΛΜΕΚ καλεί την ηγεσία της ΟΕΛΜΕΚ, καθώς και το Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, σε ουσιαστικό και τεκμηριωμένο διάλογο, με στόχο την ορθολογική και επιστημονικά συνεπή αντιμετώπιση των πιο πάνω ζητημάτων, προτού παγιωθούν ρυθμίσεις που ενδέχεται να δημιουργήσουν εκπαιδευτικές στρεβλώσεις, εις βάρος της ποιότητας της εκπαίδευσης που παρέχεται στο Δημόσιο Σχολείο και, κυρίως, προς όφελος του καλώς νοούμενου συμφέροντος των μαθητών.».