Ισραηλινός με κυπριακό διαβατήριο πίσω από σχέδιο Τραμπ για ανοικοδόμηση Γάζας
Μπορεί το όνομά του να ήταν μέχρι πρόσφατα άγνωστο ακόμη και σε έμπειρους παρατηρητές της διεθνούς πολιτικής σκηνής, ωστόσο ο Γιακίρ Γκαμπάι, Κύπριος υπήκοος και δισεκατομμυριούχος επενδυτής ακινήτων, βρίσκεται πλέον στον πυρήνα ενός από τα πιο φιλόδοξα –και αμφιλεγόμενα– ειρηνευτικά εγχειρήματα της εποχής Τραμπ: το σχέδιο ανασυγκρότησης της Γάζας στο πλαίσιο του νέου αμερικανικού «Board of Peace».
Ο Γκαμπάι, που διατηρεί τη βάση των δραστηριοτήτων του στην Κύπρο και εδώ και χρόνια κινείται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, συγκαταλέγεται στα μέλη του Gaza Executive Board, με τον Λευκό Οίκο να του αποδίδει κομβικό ρόλο στη διαμόρφωση του οικονομικού και αναπτυξιακού σκέλους του σχεδίου.
Από τα ευρωπαϊκά ακίνητα στη Γάζα
Η περιουσία του Γκαμπάι χτίστηκε «σιωπηλά», κυρίως μέσω επενδύσεων σε ευρωπαϊκά ακίνητα και ειδικά σε γερμανικά συγκροτήματα κατοικιών – σταθερά έσοδα, χαμηλό προφίλ και πλήρης αποχή από την ενεργό πολιτική. Για περισσότερα από 20 χρόνια απέφευγε κάθε δημόσια ανάμειξη στο Ισραήλ, ενώ, όπως αναφέρεται, ούτε καν ψήφιζε στις πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις.
Η 7η Οκτωβρίου όμως λειτούργησε ως σημείο καμπής. Μέσα σε λίγες ημέρες, ο Γκαμπάι άρχισε να καταρτίζει ένα αναλυτικό σχέδιο ανασυγκρότησης της Γάζας – ένα προσχέδιο που σήμερα έχει ενσωματωθεί στο πλαίσιο που προωθεί ο Ντόναλντ Τραμπ και οι στενοί του συνεργάτες, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ.
Το σχέδιο και η λογική της «επιχειρηματικής ειρήνης»
Ο ίδιος δεν ασχολήθηκε με ζητήματα ασφάλειας ή αποστρατιωτικοποίησης – αυτά, όπως επιμένει, ανήκουν σε στρατιωτικούς και πολιτικούς. Αντίθετα, ανέλαβε να γράψει ο ίδιος το οικονομικό και αναπτυξιακό σκέλος: σχολεία, υποδομές, στέγαση, θέσεις εργασίας, κεφάλαια και χρονοδιαγράμματα.
Στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις του, μιλά για τη Γάζα όπως θα μιλούσε για ένα σύνθετο επενδυτικό project. Δεν υπόσχεται τελειότητα. Υποστηρίζει όμως ότι ακόμη και το χειρότερο σενάριο του νέου πλαισίου είναι καλύτερο από την επιστροφή σε έναν φαύλο κύκλο πολέμου.
Η βασική του παραδοχή είναι ότι η οικονομική πραγματικότητα μπορεί να αλλάξει τις πολιτικές επιλογές: αν η ανασυγκρότηση γίνει γρήγορα και σε μεγάλη κλίμακα, αν οι κάτοικοι δουν σχολεία και νοσοκομεία να λειτουργούν, τότε –πιστεύει– η έλξη προς μια «κανονική ζωή» μπορεί να υπερκεράσει τη λογική της σύγκρουσης.
Τουρκία, Κατάρ και το στοίχημα της πίεσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η συμμετοχή της Τουρκίας και του Κατάρ στο σχήμα, παρά τη γνωστή στήριξή τους προς τη Χαμάς. Ο Γκαμπάι θεωρεί ότι πρόκειται για αναγκαίο κακό: χωρίς αυτούς, το σχέδιο θα προσέκρουε σε βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Όπως λέει, το «Board of Peace» εγκρίθηκε από τον ΟΗΕ ακριβώς επειδή συγκροτήθηκε ως σώμα με ευρεία συναίνεση, υποκαθιστώντας έναν Οργανισμό όπου, κατά την άποψή του, το Ισραήλ βρίσκεται συστηματικά σε μειονεκτική θέση.
Από το παρασκήνιο στο προσκήνιο
Για τον ίδιο, αυτή είναι η πρώτη δημόσια πολιτική εμπλοκή της ζωής του – και, όπως λένε όσοι τον γνωρίζουν, μια εμπλοκή που δεν απολαμβάνει. Θεωρείται άνθρωπος που συνήθως πληρώνει για να μη γράφεται το όνομά του, όχι για να προβάλλεται.
Παρόλα αυτά, αφιερώνει πλέον σχεδόν όλο τον χρόνο του στο εγχείρημα, χαρακτηρίζοντάς το «εθελοντική προσφορά» και «ηθική υποχρέωση». Έχει ενισχύσει φιλανθρωπικά δεκάδες οργανισμούς, ενώ μετά την 7η Οκτωβρίου ενέτεινε τη δράση του σε δομές ψυχικής υγείας και στήριξης εκτοπισμένων Ισραηλινών.
Ένα ρίσκο με ανοιχτό αποτέλεσμα
Ο ίδιος παραδέχεται ότι το σχέδιο μπορεί να αποτύχει. Εκτιμά όμως ότι ακόμη και μια αποτυχία εντός ενός δομημένου πλαισίου, με μηχανισμούς επιβολής και διεθνή πίεση, θα είναι προτιμότερη από την ανεξέλεγκτη επιστροφή στον πόλεμο.
Ο Κύπριος υπήκοος Γιακίρ Γκαμπάι στοιχηματίζει ότι κανείς μέχρι σήμερα δεν αντιμετώπισε τη Γάζα ως αυτό που, κατά τη γνώμη του, είναι: ένα τεράστιο πρόβλημα ανοικοδόμησης χωρίς σοβαρό, κοστολογημένο και δεσμευτικό σχέδιο.
