Ενα μέτρο πρόληψης (;) που έγινε μόδα. Κι από τις χειρουργικές μάσκες -αυτές που άλλοτε μας θύμιζαν νοσοκομείο (χειρουργείο καλύτερα)- περάσαμε σήμερα στις πιο μοντέρνες, χειροποίητες. Τις φλοράλ, πουά, μονόχρωμες και δίχρωμες. Και ό,τι άλλο σχέδιο υπάρχει σε κομμάτια υφασμάτων που βρίσκονταν καταχωνιασμένα σε ντουλάπια στο σπίτι, τα οποία έχουμε μετατρέψει σε «ασπίδα» κατά του κορωνοϊού.
Μέχρι στιγμής οι αρμόδιοι επιστημονικοί οργανισμοί αλλά και οι επιστήμονες έχουν δώσει πολλές και διαφορετικές οδηγίες για τις μάσκες, κυρίως σε σχέση με τη χρήση τους από τον γενικό πληθυσμό. Όλοι όμως συμφωνούν πως καμία μάσκα δεν μπορεί να αντικαταστήσει τα μέτρα πρόληψης κατά του ιού όπως είναι το συχνό πλύσιμο των χεριών, η απολύμανση των επιφανειών και η διατήρηση απόστασης στις επαφές μας.
Κάποιοι ειδικοί θεωρούν ότι πρέπει να χρησιμοποιούνται μάσκες. Η θέση αυτή ενισχύθηκε ύστερα από τις πρόσφατες αποκαλύψεις που δείχνουν ότι ένα μεγάλο ποσοστό φορέων του νέου κορωνοϊού είναι ασυμπτωματικοί, με συνέπεια να κυκλοφορούν στην κοινότητα και άθελά τους να διασπείρουν τον ιό. Κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν τις απόψεις οργανισμών, όπως ο ΠΟΥ, οι οποίοι δεν συστήνουν τη χρήση μάσκας για τον γενικό πληθυσμό, θεωρώντας μάλιστα ότι μπορεί να είναι επικίνδυνη. Κυκλοφορεί έντονα και φημολογία ότι μέχρι στιγμής δεν τάχθηκε κάποιος οργανισμός ανοιχτά υπέρ της χρήσης της από τον γενικό πληθυσμό λόγω της παγκόσμιας έλλειψης που παρατηρείτο και των μεγάλων αναγκών που υπάρχουν για το υγειονομικό προσωπικό.
Πολύ πρόσφατα, για το θέμα της μάσκας ρωτήθηκε ο καθηγητής Ιολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου Λεόντιος Κωστρίκης. Ο εν λόγω καθηγητής τάσσεται υπέρ της χρήσης μάσκας όταν οι πολίτες μεταβαίνουν σε χώρους όπου παρατηρείται συγχρωτισμός. Σύμφωνα με τον κ. Κωστρίκη, ο κορωνοϊός μεταδίδεται εξαιρετικά εύκολα αφού τα σταγονίδια τα οποία εκπέμπονται από τον βήχα ή ακόμη και από την ομιλία αιωρούνται στον αέρα για τρεις ώρες. Προέτρεψε μάλιστα τους πολίτες που δεν μπορούν να βρουν μάσκα στην αγορά να κατασκευάσουν από υφάσματα που έχουν στο σπίτι ή να καλύπτουν το στόμα και τη μύτη.
Πρέπει να αναφέρουμε ότι από τα διαθέσιμα επιδημιολογικά δεδομένα στην Κύπρο περίπου ένας στους τέσσερις ασθενείς με COVID-19 δεν παρουσίασε κανένα σύμπτωμα.
Οι απόψεις
Αρχές Απριλίου, ο Αμερικανικός Οργανισμός Νοσημάτων (CDC) τροποποίησε τη θέση του στο θέμα της χρήσης μάσκας για προστασία από τη νόσο COVID-19. Ο CDC καθιστά τη μάσκα ή άλλα προστατευτικά είδη, όπως τα μαντίλια, προαιρετικά για τον γενικό πληθυσμό. Τις νέες συστάσεις του τις στηρίζει στις πρόσφατες μελέτες που καταδεικνύουν ότι 25% των ασθενών με κορωνοϊό δεν εμφανίζει συμπτώματα.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, από τη δική του πλευρά, δεν συστήνει τη χρήση μάσκας από τον γενικό πληθυσμό. Μάλιστα στην τελευταία του τοποθέτηση επί του θέματος επισημαίνει τους κινδύνους που ελλοχεύουν από τη χρήση μάσκας, όπως είναι η επιμόλυνση με τον ιό του ατόμου με το άγγιγμα και την επαναχρησιμοποίηση της μάσκας, η ανάπτυξη δυσκολίας στην αναπνοή, η ψευδής αίσθηση ασφάλειας που ενδέχεται κάποιος να έχει και ως αποτέλεσμα να αποφεύγει όλα τα άλλα μέτρα που επιστημονικά είναι αποδεδειγμένο ότι μπορούν να τον προστατέψουν από τη νόσο COVID-19. O ΠΟΥ συστήνει τη μάσκα στους ασθενείς με κορωνοϊό και στο υγειονομικό προσωπικό.
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Λοιμωδών Νοσημάτων (ECDC) δεν αποκλείει το ενδεχόμενο κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες να υπάρξει σύσταση για πιο εκτεταμένη χρήση μάσκας. Ουσιαστικά υποστηρίζει ότι οι όποιες αποφάσεις λαμβάνονται θα πρέπει να είναι στη βάση των επιδημιολογικών δεδομένων και των συνθηκών στους χώρους συγχρωτισμού, ενώ εκτιμά ότι μπορεί να υπάρξουν οφέλη από τη χρήση μάσκας σε σχέση με τη διασπορά του ιού από τους ασυμπτωματικούς φορείς. Υπογραμμίζει, την ίδια ώρα, τους κινδύνους που ελλοχεύουν από την «κακή» χρήση της μάσκας, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνει στη μη εφαρμογή των βασικών κανόνων υγιεινής.
Σημαντικό να μην αγγίζουμε το πρόσωπο
Οι ειδικοί το τελευταίο διάστημα έχουν χτυπήσει καμπανάκι κινδύνου για το γεγονός ότι το ευρύτερο κοινό δεν γνωρίζει πώς να χρησιμοποιεί τη μάσκα. Κατά την εφαρμογή ή και την αφαίρεση οι πολίτες που επιμένουν να τη χρησιμοποιούν θα πρέπει, πρώτιστα, να αποφεύγουν να αγγίζουν το πρόσωπο. Ο ΠΟΥ έχει διαμηνύσει ότι όσοι σχεδιάζουν να φορούν μάσκα πρέπει να ακολουθούν τις ακόλουθες οδηγίες:
- Πριν φορέσετε τη μάσκα πλύνετε σχολαστικά τα χέρια.
- Εάν η μάσκα υγρανθεί και καταστραφεί αφαιρέστε την αμέσως.
- Η μάσκα θα πρέπει να αφαιρεθεί χωρίς να αγγίξετε το μπροστινό μέρος της. Ελλοχεύει ο κίνδυνος να έχουν μεταφερθεί σταγονίδια μολυσμένα με τον ιό.
- Πλύνετε αμέσως τα χέρια σας μετά την αφαίρεση της μάσκας και χρησιμοποιήστε αντισηπτικό.
- Πετάξτε τη μάσκα σύμφωνα με τις οδηγίες στα σκουπίδια.
Άλλο οι μάσκες σε νοσοκομεία
Το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας σε ανακοίνωσή του αναφέρει ότι παρακολουθεί με προβληματισμό τις τελευταίες ημέρες να κυκλοφορούν σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης πληροφορίες και εικόνες με εθελοντές που κατασκευάζουν διάφορες μάσκες για διάθεση σε νοσοκομεία και σε άλλες υπηρεσίες πρώτης γραμμής.
Παρόλο που είναι αντιληπτό ότι οι εθελοντές έχουν καλή πρόθεση, τονίζεται ότι δεν μπορεί ο καθένας να κατασκευάζει προστατευτικό εξοπλισμό αμφιβόλων προδιαγραφών ή και προβληματικών ιδιοτήτων που δεν έχει πιστοποιημένο επίπεδο προστασίας και ποιότητας.
Οι μάσκες προστασίας της αναπνοής με φίλτρο είναι μέσα ατομικής προστασίας με συγκεκριμένο κατά περίπτωση επίπεδο προστασίας που πρέπει να πιστοποιείται από κοινοποιημένο οργανισμό, αναφέρει το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας ενώ αναφέρεται και στις διαδικτυακές διαφημίσεις (και στα ελληνικά) οι οποίες προωθούν κομμάτια υφάσματος ως προστατευτικές μάσκες. «Οι ‘μάσκες’ αυτές είναι αμφιβόλου επιπέδου προστασίας και ποιότητας», επισημαίνεται στην ανακοίνωση.
