Βουλευτικές Εκλογές 24ης Μαΐου: Πόσο προσβάσιμος είναι ο προεκλογικός λόγος για τα άτομα με νοητική αναπηρία;
Στις 24 Μαΐου πραγματοποιούνται οι βουλευτικές εκλογές στην Κύπρος, με την προεκλογική περίοδο να χαρακτηρίζεται από έντονες συζητήσεις, αντιπαραθέσεις και παρουσιάσεις πολιτικών προγραμμάτων. Πίσω όμως από τον δημόσιο διάλογο αναδεικνύεται ένα λιγότερο ορατό αλλά ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα: κατά πόσο οι πληροφορίες αυτές είναι πραγματικά κατανοητές και προσβάσιμες για τα άτομα με νοητική αναπηρία. Παρότι το δικαίωμα ψήφου κατοχυρώνεται για όλους τους ενήλικες πολίτες χωρίς διακρίσεις λόγω αναπηρίας, η ουσιαστική συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία δεν περιορίζεται μόνο στην πρόσβαση στην κάλπη, αλλά προϋποθέτει και την κατανόηση των επιλογών που καλείται να κάνει ο κάθε πολίτης, ένα σημείο στο οποίο πολλά άτομα με νοητική αναπηρία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια.
Ο προεκλογικός λόγος συχνά είναι πυκνός, τεχνικός και γεμάτος πολιτικούς όρους που δεν μεταφράζονται εύκολα σε απλή και καθημερινή γλώσσα. Οι θέσεις των κομμάτων, οι αναλύσεις και οι εξαγγελίες παρουσιάζονται συνήθως με τρόπο που απευθύνεται σε ένα κοινό που ήδη διαθέτει εξοικείωση με το πολιτικό σύστημα, αφήνοντας εκτός όσους χρειάζονται πιο προσβάσιμες μορφές πληροφόρησης.
Για τα άτομα με νοητική αναπηρία αυτό σημαίνει ότι, παρότι τυπικά έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν ισότιμα στις εκλογές, στην πράξη δεν έχουν πάντα τα απαραίτητα εργαλεία για να κατανοήσουν πλήρως τις επιλογές τους. Η έλλειψη απλοποιημένης πληροφόρησης, η περιορισμένη χρήση εικονογραφημένου υλικού και η απουσία συστηματικής προσαρμογής του πολιτικού λόγου δημιουργούν ένα πραγματικό χάσμα ανάμεσα στο δικαίωμα και την ουσιαστική του άσκηση.
Την ίδια στιγμή, ειδικοί και οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον χώρο της αναπηρίας τονίζουν ότι η πρόσβαση στη δημοκρατική διαδικασία δεν εξαντλείται στην παρουσία στην κάλπη. Η κατανόηση των πολιτικών επιλογών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συμμετοχής. Χωρίς αυτήν, η ψήφος κινδυνεύει να χάνει μέρος της ουσίας της, ιδιαίτερα για πολίτες που χρειάζονται προσαρμοσμένη και πιο προσβάσιμη πληροφόρηση.
Γι’ αυτό και όλο και περισσότερο αναδεικνύεται η ανάγκη για χρήση απλής γλώσσας, για μετάφραση βασικών πολιτικών εννοιών σε πιο κατανοητές μορφές, αλλά και για αξιοποίηση εργαλείων όπως τα εικονογράμματα. Τέτοιες πρακτικές δεν στοχεύουν στη μείωση της πολυπλοκότητας της πολιτικής ζωής, αλλά στη διεύρυνση της πρόσβασης σε αυτήν.
Καθώς οι εκλογές πλησιάζουν και ο δημόσιος διάλογος εντείνεται, γίνεται όλο και πιο σαφές ότι η πρόκληση δεν είναι μόνο η συμμετοχή στην εκλογική διαδικασία, αλλά η ισότιμη δυνατότητα κατανόησής της. Μια δημοκρατία που επιδιώκει να είναι πραγματικά συμπεριληπτική δεν αρκεί να επιτρέπει την ψήφο· χρειάζεται να διασφαλίζει ότι κάθε πολίτης μπορεί να την ασκεί με γνώση, κατανόηση και αυτονομία.
Σημείωση
Το άρθρο αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του έργου ΠροΔιαύγεια – «Προσβάσιμη πληροφόρηση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία εύκολη ανάγνωση και εικονογραφική απόδοση» το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του Προγράμματος Plato, και με χορηγούς επικοινωνίας τους φορείς SkalaTimes, Larnaka Online, και City of Larnaka.
«Με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA), ή του Κέντρου Στήριξης Μη Κυβερνητικών Οργανισμών και του Ιδρύματος Μποδοσάκη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο EACEA δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τις εκφραζόμενες απόψεις».
«Το έργο ΠροΔιαύγεια υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος PLATO, με φορέα υλοποίησης τον RISC και εταίρο το Δικαίωμα Ελπίδας. Το πρόγραμμα “Protecting democracy, human rights and the rule of law through an open civic space” (PLATO) στοχεύει στην ενίσχυση της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και αξιών της Ε.Ε. και της ευαισθητοποίησης για αυτά μέσω της στήριξης Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών (ΟΚοιΠ) στην Ελλάδα και την Κύπρο που δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους τομείς, καθώς και μέσω της ενίσχυσης των γνώσεων, των ικανοτήτων και της βιωσιμότητάς τους. Το PLATO συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του προγράμματος Citizens, Equality, Rights and Values (CERV), το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ με συνολικό ποσό επιχορήγησης €3,1 εκ. Συντονιστής του PLATO είναι το Ίδρυμα Μποδοσάκη (Ελλάδα), σε σύμπραξη με το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ (Κύπρος).»
