Νέο «όχι» δικαστηρίου στον ισοβίτη που κατήγγειλε βασανιστήρια στις Κεντρικές

Σε νέα απόφασή του το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε αίτηση κατάδικου που εκτίει ποινή ισόβιας κάθειρξης στις Κεντρικές Φυλακές, κρίνοντας ότι το αίτημα για έκδοση προνομιακού εντάλματος mandamus ήταν υπερβολικά γενικό και, επιπλέον, επαναλάμβανε ουσιαστικά αίτηση που είχε ήδη απορριφθεί λίγες εβδομάδες νωρίτερα.

Η απόφαση αφορά κατάδικο που κρατείται στην Πτέρυγα 2Α των Κεντρικών Φυλακών. Ο αιτητής εκτίει ποινή διά βίου φυλάκισης για δύο φόνους εκ προμελέτης, για τους οποίους καταδικάστηκε στις 28 Αυγούστου 2025 από το Κακουργιοδικείο Λεμεσού, κατόπιν πλήρους ακροαματικής διαδικασίας.

Η αίτηση που εξετάστηκε από το Δικαστήριο καταχωρίστηκε στις 6 Μαρτίου 2026 και ήταν μονομερής. Ωστόσο, δεν ήταν η πρώτη φορά που ο αιτητής προσέφευγε στο Ανώτατο Δικαστήριο με το ίδιο αίτημα. Είχε προηγηθεί αίτηση, η οποία απορρίφθηκε με απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου στις 18 Φεβρουαρίου 2026.

Με τη νέα αίτηση ο κατάδικος ζητούσε άδεια για καταχώριση αίτησης διά κλήσεως με σκοπό την έκδοση προνομιακού εντάλματος mandamus εναντίον του Διευθυντή του Τμήματος Φυλακών, των λειτουργών και των δεσμοφυλάκων, καθώς και οποιωνδήποτε εξουσιοδοτημένων εκπροσώπων του Τμήματος. Συγκεκριμένα ζητούσε να διαταχθούν οι αρμόδιες αρχές να προστατεύουν τη σωματική του ακεραιότητα και την υγεία του, να διασφαλίζουν την ασφάλειά του, να προστατεύουν την προσωπική του περιουσία και να μην τον μεταχειρίζονται κατά τρόπο εξευτελιστικό ή απάνθρωπο. Παράλληλα, ζητούσε να δοθούν και όλες οι αναγκαίες οδηγίες για την εφαρμογή των πιο πάνω.

Η αίτηση υποστηρίχθηκε από ένορκη δήλωση του ίδιου του αιτητή, ενώ κατά τη συζήτηση ο συνήγορός του παρέπεμψε το Δικαστήριο σε δύο αποφάσεις του Ανωτάτου όπου είχε δοθεί άδεια για την καταχώριση αιτήσεων mandamus.

Το Δικαστήριο, ωστόσο, υπενθύμισε ότι στην προηγούμενη απόφαση της 18ης Φεβρουαρίου είχε ήδη επισημάνει το βασικό πρόβλημα της αίτησης: τη γενικότητα των αιτούμενων θεραπειών. Όπως σημείωσε ο Δικαστής, το προνομιακό ένταλμα mandamus αποτελεί εξαιρετική δικαστική θεραπεία που αποσκοπεί στο να υποχρεώσει δημόσια αρχή να προβεί σε συγκεκριμένη πράξη. Δεν μπορεί, συνεπώς, να εκδίδεται για γενικές και αόριστες υποχρεώσεις.

Στο σκεπτικό της απόφασης γίνεται αναφορά στη σχετική αρχή που καταγράφεται στο Halsbury’s Laws of England, σύμφωνα με την οποία το ένταλμα mandamus εκδίδεται για να διαταχθεί η εκτέλεση συγκεκριμένου καθήκοντος. Παράλληλα γίνεται επίκληση και της κυπριακής νομολογίας, μεταξύ άλλων της υπόθεσης Απεσιώτης (2014), όπου αίτημα για mandamus απορρίφθηκε ακριβώς λόγω της γενικότητας των αιτούμενων μέτρων.

Ο Δικαστής προχώρησε, ωστόσο, και σε μια ευρύτερη επισήμανση για τα δικαιώματα των κρατουμένων. Όπως τόνισε, ο εγκλεισμός ενός ανθρώπου στη φυλακή δεν συνεπάγεται απώλεια των βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων του. Αυτό που περιορίζεται είναι η προσωπική ελευθερία, όχι όμως η προστασία της ζωής, της υγείας και της σωματικής ακεραιότητας.

Υπενθύμισε μάλιστα ότι το κυπριακό Σύνταγμα προβλέπει ρητά από το 1960 ότι κανείς δεν μπορεί να υποβληθεί σε βασανιστήρια ή σε απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση, παραπέμποντας στο άρθρο 8. Τα δικαιώματα αυτά, σημείωσε, προστατεύονται επίσης από τη νομοθεσία, τις διεθνείς συμβάσεις και το ενωσιακό δίκαιο.

Παρά ταύτα, το Δικαστήριο έκρινε ότι τέτοιες γενικές υποχρεώσεις των αρχών δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο προνομιακού εντάλματος mandamus. Πρόκειται για αυτονόητες νομικές υποχρεώσεις που δεσμεύουν το κράτος έναντι όλων των κρατουμένων και όχι μόνο του συγκεκριμένου αιτητή.

Το Δικαστήριο επισήμανε επίσης ότι η συγκεκριμένη θεραπεία δεν χορηγείται όταν υπάρχει άλλη κατάλληλη διαδικασία για την προστασία των δικαιωμάτων ενός προσώπου. Παραπέμποντας στη νομολογία, μεταξύ άλλων στην υπόθεση Μιλτιάδου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2015), υπογράμμισε ότι το mandamus δεν εκδίδεται όταν υπάρχουν διαθέσιμα αστικά ένδικα μέσα.

Με βάση αυτή τη συλλογιστική, το Δικαστήριο σημείωσε ότι εάν ο αιτητής θεωρεί πως παραβιάστηκαν δικαιώματά του εντός των φυλακών, έχει τη δυνατότητα να προσφύγει στα αστικά δικαστήρια και να αξιώσει αποζημιώσεις ή άλλα δικαστικά διατάγματα εναντίον των υπευθύνων.

Τέλος, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η νέα αίτηση ήταν και καταχρηστική, δεδομένου ότι επαναλάμβανε την ίδια ακριβώς θεραπεία που είχε ήδη εξεταστεί και απορριφθεί στην προηγούμενη διαδικασία. Για τον λόγο αυτό κατέληξε ότι δεν δικαιολογείται η χορήγηση άδειας για καταχώριση της αίτησης.

Ως εκ τούτου, η αίτηση απορρίφθηκε.