Από το Βασιλικό στο Σταυροβούνι Στα ίχνη της Αγίας Ελένης και του Τιμίου Σταυρού
Μια νέα ιστορική και προσκυνηματική διαδρομή δημιουργήθηκε από την ΕΤΑΠ Λάρνακας και τη Μητρόπολη Τριμυθούντος, σε συνεργασία με τη Μητρόπολη Κιτίου και με τη στήριξη του Υφυπουργείου Τουρισμού.
Η «Διαδρομή της Αγίας Ελένης και του Τιμίου Σταυρού» αποτελεί έναν ολοκληρωμένο πολιτιστικό και θρησκευτικό οδηγό, ο οποίος φωτίζει, μέσα από ιστορικά τεκμηριωμένα στοιχεία, την παρουσία της Αγίας Ελένης στην Κύπρο το 327 μ.Χ., κατά την επιστροφή της από τους Αγίους Τόπους.
Η διαδρομή διατίθεται και σε ψηφιακή μορφή, προσφέροντας στον επισκέπτη σύγχρονα εργαλεία πληροφόρησης και οργάνωσης της επίσκεψής του. Μέσω της πλατφόρμας https://virtuallarnakaregion.com/Agia-Eleni/, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να εξερευνήσει τα σημεία της διαδρομής μέσα από εικονικές αναπαραστάσεις, πανοραμικές λήψεις 360° και επεξηγηματικό υλικό που αναδεικνύει τη θρησκευτική και ιστορική σημασία κάθε τοποθεσίας.
Η αφήγηση ξεκινά από το σημείο άφιξης της Αγίας Ελένης στην Κύπρο, το αρχαίο λιμάνι του Βασιλικού. Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, εκεί αποβιβάστηκε μεταφέροντας μαζί της το Τίμιο Ξύλο. Μέχρι σήμερα, η περιοχή άφιξης των καραβιών της βασιλομήτορος Αγίας Ελένης φέρει το όνομα «Βασιλικό», ενώ ο αρχαίος χείμαρρος «Τέτιος» μετονομάστηκε σε «Βασιλοπόταμο».
Στη συνέχεια, η διαδρομή οδηγεί στην περιοχή της Τέντας στην Καλαβασό. Η τοποθεσία, όπου σήμερα εκτείνεται ο σημαντικός νεολιθικός οικισμός, ονομάστηκε «Τέντα» λόγω της παράδοσης ότι εκεί έστησε τη σκηνή της η Αγία Ελένη. Στην περιοχή σώζονται επίσης κατάλοιπα τριών παλαιοχριστιανικών βασιλικών του 6ου και 7ου αιώνα, που μαρτυρούν την ανάπτυξη οργανωμένου οικισμού με έντονη θρησκευτική ζωή.
Η πορεία συνεχίζεται στην Τόχνη, όπου δεσπόζουν τα ερείπια του ναού του Τιμίου Σταυρού, ενός από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της βυζαντινής περιόδου. Εδώ φυλασσόταν μέχρι το 1318 το Τίμιο Ξύλο. Το δισυπόστατο σύμπλεγμα των ναών αποτελεί σήμερα κηρυγμένο αρχαίο μνημείο, για το οποίο εκπονείται μελέτη συντήρησης και ανάδειξης.
Σε μικρή απόσταση σώζονται τα κατάλοιπα βυζαντινού γεφυριού, το οποίο, σύμφωνα με τον χρονογράφο Λεόντιο Μαχαιρά, κτίστηκε από την Αγία Ελένη ώστε οι προσκυνητές να διασχίζουν με ασφάλεια τον χείμαρρο και να φθάνουν στον ναό. Πάνω στο γεφύρι οικοδομήθηκε μεταγενέστερα ο ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, ενώ παραπλεύρως λειτουργεί εκκλησιαστικό μουσείο με αξιόλογη συλλογή ιερών κειμηλίων.
Η ιστορική αφήγηση μεταφέρεται στην περιοχή Καλαμούλλι, μεταξύ Λευκάρων και Βαβατσινιάς, όπου το 1318 λατίνος ιερέας φέρεται να έκλεψε τον Τίμιο Σταυρό από τον ναό της Τόχνης και να τον έκρυψε στην κουφάλα χαρουπιάς. Το ιερό κειμήλιο ανακαλύφθηκε από βοσκό ο οποίος το μετάφερε στα Λεύκαρα όπου ακολούθως ιδρύθηκε η Μονή του Φανερωμένου Σταυρού. Ο ναός του Τιμίου Σταυρού συγκαταλέγεται σήμερα στα σημαντικότερα θρησκευτικά και πολιτιστικά μνημεία της Κύπρου.
Η διαδρομή ολοκληρώνεται επιβλητικά στην Ιερά Μονή Σταυροβουνίου την οποία, σύμφωνα με τις γραπτές πηγές, ίδρυσε η Αγία Ελένη. Η Μονή αποτελεί την κατεξοχήν κοινοβιακή Μονή του Τιμίου Σταυρού στην Κύπρο και δικαίως χαρακτηρίζεται ως το «Άγιο Όρος» του νησιού.
Η νέα αυτή διαδρομή φιλοδοξεί να ενισχύσει τον θρησκευτικό και πολιτιστικό τουρισμό της περιοχής, προσφέροντας στους επισκέπτες μια αυθεντική εμπειρία πίστης, ιστορίας και τοπικής ταυτότητας.
